> ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร · องค์กรสมมติ: บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด · ไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน ISO/IEC 27001

# แผนรับมือเหตุการณ์และขั้นตอนเก็บหลักฐาน

| รหัสเอกสาร | ฉบับ | อนุมัติโดย | วันที่ |
|---|---|---|---|
| ISMS-IR-01 | 2.2 | MD | 2026-10-28 |

## หน้าแรก: เกิดเหตุแล้วโทรหาใคร

| บทบาท | ใคร | สำรอง | หน้าที่ |
|---|---|---|---|
| incident lead | on-call ทีม Platform ตามตารางเวร | Head of Platform | คัดกรอง สั่งการทางเทคนิค กัก กำจัด กู้คืน เก็บหลักฐาน |
| ผู้จัดการเหตุ | ISMS manager (คุณนภา) | ผู้ช่วย Security & Compliance | เปิดและดูแล ticket บันทึกเส้นเวลา เรียกคนตามระดับ รับผิดชอบกระบวนการ |
| ประเมินการแจ้ง | COO (DPO) | ISMS manager | ตัดสินว่าเป็นเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลไหม บทบาทของเราเป็นผู้ควบคุมหรือผู้ประมวลผล ร่างข้อความแจ้ง |
| อนุมัติการแจ้ง | MD | CTO | อนุมัติการแจ้งลูกค้า สคส. และหน่วยงานอื่น |
| แก้แอปพลิเคชัน | VP Engineering | Engineering lead ที่อยู่เวร | แก้ช่องโหว่และ deploy ตามขั้นตอน change ฉุกเฉิน |
| สื่อสารภายใน | HR & Admin Manager | COO | แจ้งพนักงาน ดูแลพนักงานที่ได้รับผลกระทบ |
| ลูกค้าและฝ่ายขาย | Head of Support + VP Sales | COO | ตอบลูกค้าตามข้อความที่อนุมัติแล้วเท่านั้น |

**ช่องทาง:** ช่องแชต incident ของบริษัท · ถ้าแชตหรืออีเมลบริษัทใช้ไม่ได้ ใช้กลุ่มโทรศัพท์สำรองที่ไม่ผูกกับบัญชีบริษัท (รายชื่อเบอร์อยู่ในสำเนาพิมพ์ที่ ISMS manager และ Head of Platform ถือ) · ห้ามส่งข้อมูลส่วนบุคคลหรือรายละเอียดช่องโหว่ในกลุ่มสำรอง

**ผู้ติดต่อภายนอก:** ผู้ให้บริการคลาวด์ (ช่องทาง support ตามสัญญา) · ผู้ติดต่อของลูกค้าทุกรายสำหรับแจ้งเหตุ (ทบทวนรายไตรมาส) · บริษัทประกันภัยไซเบอร์ (CFO ถือเลขกรมธรรม์) · ทะเบียนผู้ติดต่อหน่วยงาน E04

## 1. ขอบเขตและหลักการ

- ใช้กับทุกเหตุที่กระทบหรือน่าจะกระทบความลับ ความถูกต้อง หรือความพร้อมใช้ของข้อมูลและระบบในขอบเขต ISMS-SC-01 รวมถึงเหตุที่ผู้ให้บริการแจ้งมา
- ทุกคนในบริษัทรายงานสิ่งที่สงสัยได้ทันทีผ่านปุ่มรายงานหรือช่องแชต incident ไม่ต้องแน่ใจก่อน และจะไม่ถูกตำหนิจากการรายงาน
- ทุกเหตุบันทึกใน ticket ประเภท incident ซึ่งรวมเป็นทะเบียนเหตุการณ์ E19 เวลาในบันทึกใช้ UTC และระบุเขตเวลา

## 2. ระดับความรุนแรง

| ระดับ | เกณฑ์ (ข้อใดข้อหนึ่ง) | ตัวอย่าง | รับเรื่องภายใน | ใครต้องรู้ |
|---|---|---|---|---|
| P1 | ข้อมูลส่วนบุคคลของลูกค้าอาจรั่ว · PeopleFlow ล่มทั้งระบบ · ransomware | ไฟล์เงินเดือนถูกดาวน์โหลดผิดปกติ | 15 นาที | ทุกบทบาทในหน้าแรก MD รู้ทันที |
| P2 | บัญชีถูกยึดยืนยันแล้วแต่ยังไม่เห็นข้อมูลออก · ลูกค้าบางรายใช้งานไม่ได้ · ช่องโหว่ร้ายแรงที่มีการโจมตีจริง | บัญชี support ล็อกอินจากประเทศที่ไม่เคยใช้ | 1 ชั่วโมง | incident lead ผู้จัดการเหตุ COO (DPO) |
| P3 | เหตุที่จำกัดวงและมี control รองรับ | แล็ปท็อปที่เข้ารหัสแล้วหาย · มัลแวร์ถูกบล็อกบนเครื่องเดียว | วันทำการเดียวกัน | ผู้จัดการเหตุ |
| P4 | ไม่ใช่เหตุ | alert ที่ตรวจแล้วเป็นงานปกติ | 3 วันทำการ | บันทึกใน ticket |

- ลังเลระหว่างสองระดับ ให้เลือกระดับที่สูงกว่า ลดระดับได้ภายหลังพร้อมเหตุผล
- ทุกการตัดสิน รวมถึง "ไม่ใช่เหตุ" ต้องมีเหตุผลใน ticket
- P3 ที่เกี่ยวกับบัญชีผู้ใช้หรือการเข้าถึงผิดปกติ ต้องมีคนที่สองทบทวนก่อนปิด และดูว่ามีสัญญาณอื่นในช่วงเวลาเดียวกันไหม

## 3. ขั้นตอนรับมือ

| ขั้น | ทำอะไร | ใคร | บันทึก |
|---|---|---|---|
| 1 รับเรื่อง | เปิด ticket ใส่เวลาที่รู้ แหล่งที่มา และสิ่งที่เห็น | ผู้รับ alert หรือ on-call | ticket |
| 2 คัดกรอง | ถามสามข้อ: ข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวไหม ลูกค้ากระทบไหม ยังเกิดอยู่ไหม แล้วจัดระดับ | incident lead | ระดับและเหตุผล |
| 3 เรียกคน | ตามตารางระดับ | ผู้จัดการเหตุ | เวลาที่แต่ละคนรับทราบ |
| 4 เก็บหลักฐาน | ตามส่วนที่ 5 ก่อนลบหรือแก้สิ่งใด ยกเว้นต้องตัดการเชื่อมต่อทันทีเพื่อหยุดความเสียหาย | incident lead | รายการหลักฐานและค่า hash |
| 5 กัก | ระงับบัญชี ยกเลิก session เปลี่ยนกุญแจหรือ token ที่หลุด แยกระบบ | incident lead | ทุกการกระทำพร้อมเวลา |
| 6 กำจัดและกู้คืน | ลบสิ่งที่ผู้โจมตีทิ้งไว้ แก้ช่องโหว่ กู้จากสำรองที่ตรวจแล้วว่าสะอาด | incident lead + VP Engineering | change ฉุกเฉินและการอนุมัติย้อนหลัง |
| 7 สื่อสาร | ตามส่วนที่ 4 | COO (DPO) + MD | สำเนาข้อความที่ส่ง |
| 8 ปิด | ยืนยันว่าระบบปกติ หลักฐานครบ งานแก้เปิดแล้ว | ผู้จัดการเหตุ | สรุปปิดเหตุ |

playbook สั้นแนบท้าย: บัญชีถูกยึด · ข้อมูลส่งออกผิดปกติ · ransomware บนเครื่องพนักงานหรือ CI · คลาวด์ล่ม (ใช้แผนความต่อเนื่อง ISMS-BC-01) · ผู้ให้บริการแจ้งเหตุ

## 4. นาฬิกาแจ้งเหตุ

| ข้อมูลของใคร | บทบาทของเรา | แจ้งใคร | ภายใน | อ้างอิง |
|---|---|---|---|---|
| ข้อมูลพนักงานของลูกค้าใน PeopleFlow | ผู้ประมวลผล | ลูกค้าที่ได้รับผลกระทบ (ผู้ควบคุม) | **เป้าภายใน:** 24 ชั่วโมงนับแต่บริษัททราบ (มติ management review ครั้งที่ 2 ตามที่ลูกค้าธนาคารขอ) · **เพดาน:** 72 ชั่วโมงตาม DPA ทั่วไปและประกาศ | PDPA ม.40 · ประกาศ กคส. เรื่องการแจ้งเหตุ พ.ศ. 2565 ข้อ 8 · DPA กับลูกค้าในทะเบียนกฎหมายและสัญญา E22 |
| ข้อมูลพนักงานของบริษัท และข้อมูลผู้ติดต่อฝ่ายขาย | ผู้ควบคุม | สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล | โดยไม่ชักช้า และไม่เกิน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเท่าที่ทำได้ เว้นแต่ไม่มีความเสี่ยง | PDPA ม.37(4) · ประกาศแจ้งเหตุ ข้อ 5 |
| เช่นเดียวกัน เมื่อมีความเสี่ยงสูง | ผู้ควบคุม | เจ้าของข้อมูล พร้อมแนวทางเยียวยา | โดยไม่ชักช้า | PDPA ม.37(4) |

- **เริ่มนับเมื่อไร:** เมื่อ COO (DPO) หรือผู้สำรองเห็นว่ามีหลักฐานพอสมควรว่าเป็นเหตุละเมิด บันทึกเวลาและเหตุผลใน ticket ทันที ห้ามรอความแน่ใจเต็มที่ · ถ้าสัญญาลูกค้านิยามเวลา "ทราบ" ไว้ ให้ใช้นิยามนั้น ถ้าไม่แน่ใจให้นับจากเวลาที่เร็วกว่า (เช่น เวลา alert แรก)
- **กรอบเวลาตัดสิน:** เหตุ P1 หรือ P2 ที่อาจเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล COO (DPO) หรือผู้สำรองต้องตัดสินภายใน 4 ชั่วโมงนับจากเวลาจัดระดับ ถ้าตัดสินไม่ทัน ให้เริ่มนับเวลาแจ้งจากเวลาจัดระดับ ผู้จัดการเหตุเตือนเมื่อครบ 3 ชั่วโมง
- **72 ชั่วโมงเป็นเพดาน ไม่ใช่เป้า:** แจ้งทันทีที่ข้อมูลพอ ไม่รอให้ใกล้ครบกำหนด
- **ถ้าแจ้ง สคส. ไม่ทัน 72 ชั่วโมง:** ใช้ได้เฉพาะเมื่อมีเหตุจำเป็นที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ต้องชี้แจงเหตุผลเพื่อขอยกเว้น และแจ้งไม่เกิน 15 วันนับแต่ทราบ ไม่ใช่การขยายเวลาอัตโนมัติ · MD อนุมัติข้อความชี้แจง
- **ถ้าตัดสินว่าไม่ต้องแจ้งเพราะไม่มีความเสี่ยง:** บันทึกผลประเมินความเสี่ยงและเหตุผลไว้ใน ticket
- เนื้อหาที่แจ้ง: ลักษณะเหตุ จำนวนคนหรือรายการโดยประมาณ ผู้ติดต่อ ผลกระทบที่อาจเกิด และมาตรการที่ทำแล้วหรือจะทำ
- ลูกค้าที่สัญญากำหนดเวลาสั้นกว่าเป้า 24 ชั่วโมง ให้ใช้เวลาของสัญญานั้น COO (DPO) บันทึกเวลาตามสัญญาของลูกค้าแต่ละรายไว้ในทะเบียนกฎหมายและสัญญา ISMS-LR-01 (E22)

## 5. เก็บหลักฐาน

| ลำดับ | สิ่งที่เก็บ | วิธี |
|---|---|---|
| 1 | สถานะที่เปลี่ยนเร็ว | session ที่เปิดอยู่ process ที่ทำงาน การเชื่อมต่อเครือข่าย (ถ้าเข้าถึงได้) |
| 2 | ดิสก์และฐานข้อมูล | snapshot ก่อนลบหรือสร้างใหม่ เก็บในบัญชีคลาวด์แยกที่จำกัดสิทธิ์ |
| 3 | log | export ช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องจากที่เก็บ log รวมศูนย์ (เก็บ 90 วันแบบแก้ไขไม่ได้ E45) และจากผู้ให้บริการ |
| 4 | ค่า hash | คำนวณ hash ของทุกไฟล์ทันทีที่เก็บ บันทึกในรายการหลักฐาน |
| 5 | บันทึกการครอบครอง | ใครพบ ใครเก็บ เก็บที่ไหน ส่งต่อให้ใคร เมื่อไร อย่างไร |

- วิเคราะห์จากสำเนาเสมอ ไม่แก้ต้นฉบับ
- บันทึกความคลาดของนาฬิการะบบถ้ารู้ และระบุเขตเวลาทุกค่า
- หลักฐานที่มีข้อมูลส่วนบุคคลเก็บตามตารางระยะเวลาเก็บรักษา E23 และจำกัดสิทธิ์เฉพาะผู้เกี่ยวข้อง
- ถ้ามีแนวโน้มต้องดำเนินคดีหรือเคลมประกัน ปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายของบริษัทก่อนส่งหลักฐานออกนอกบริษัท

## 6. หลังเหตุ

- P1 และ P2 ทำรายงานทบทวนหลังเหตุภายใน 10 วันทำการหลังปิด P3 ทำเมื่อเหตุซ้ำหรือผู้จัดการเหตุเห็นว่ามีบทเรียน
- รายงานมี: เส้นเวลาจากบันทึก สิ่งที่ได้ผลและไม่ได้ผล ต้นเหตุเชิงระบบ งานแก้พร้อมเจ้าของและวันเสร็จ
- ไม่ระบุตัวผู้พลาดในรายงาน ถามว่าทำไมระบบยอมให้เกิด
- ถ้าพบข้อที่ไม่สอดคล้องกับ ISMS ให้เปิด CAR ใน ISMS-NC-01
- ประเมินโอกาสของความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องใหม่ภายใน 30 วันหลังปิดเหตุ และทบทวนมาตรการทุกครั้งที่เกิดเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล
- สรุปแนวโน้มเหตุรายเดือนเข้าคณะทำงาน ISMS และตัวชี้วัด M5

## 7. การซ้อมและการทบทวนแผน

- ซ้อม tabletop อย่างน้อยปีละครั้ง ใช้สถานการณ์จากทะเบียนความเสี่ยง (R10 R05 R03 R01) จับเวลาจริงทุกการตัดสินใจ บันทึกผลใน E19
- ทบทวนแผนหลังซ้อมทุกครั้ง หลังเหตุ P1 และเมื่อกฎหมายหรือสัญญาลูกค้าเปลี่ยน
- ทบทวนรายชื่อผู้ติดต่อในหน้าแรกและผู้ติดต่อของลูกค้าทุกไตรมาส
- ฉบับที่ยกเลิกแล้วย้ายไป Archive และถอนออกจากทุกจุดที่ลิงก์ไว้ (บทเรียนจากผลตรวจภายใน F2)

## ประวัติการแก้ไข

| ฉบับ | วันที่ | ผู้อนุมัติ | สิ่งที่เปลี่ยน |
|---|---|---|---|
| 1.0 | 2026-05-20 | MD | ขั้นตอนแจ้งเหตุฉบับแรก ตามแผนจัดการ R10 (ยกเลิกแล้ว) |
| 2.0 | 2026-06-30 | MD | รวมเป็นแผนรับมือเหตุการณ์และขั้นตอนเก็บหลักฐาน เพิ่มระดับ P1–P4 และนาฬิกาแจ้งเหตุ 72 ชั่วโมง |
| 2.1 | 2026-08-20 | MD | แก้ตามผลซ้อม tabletop 2026-08-12: ช่องทางสำรองเมื่อแชตและอีเมลบริษัทใช้ไม่ได้ · ระบุผู้เริ่มนับเวลา · ทบทวนผู้ติดต่อของลูกค้ารายไตรมาส |
| 2.2 | 2026-10-28 | MD | ตั้งเป้าภายในให้แจ้งลูกค้าภายใน 24 ชั่วโมง ตามมติ management review ครั้งที่ 2 (เพดานตาม DPA ทั่วไปยังเป็น 72 ชั่วโมง) · ระบุว่าถ้าสัญญานิยามเวลา "ทราบ" ไว้ให้ใช้นิยามนั้น · P3 ที่เกี่ยวกับบัญชีผู้ใช้ต้องมีคนที่สองทบทวนก่อนปิด · กรอบเวลาตัดสิน 4 ชั่วโมงนับจากจัดระดับ P1/P2 ถ้าไม่ทันให้นับจากเวลาจัดระดับ (ปิดช่องว่างจาก tabletop 2026-08-12 ที่เริ่มนับช้ากว่า alert ราว 9 ชั่วโมง) |
