ปิดบัญชีแล้ว แต่ประตูที่ทำให้หลุดยังเปิดอยู่
แยก correction ออกจาก corrective action หาสาเหตุให้ถึงราก พิสูจน์ว่าได้ผล และตอบ finding ของหน่วยรับรองอย่างตรงไปตรงมา
- 10.1
- 10.2
IT Select Lab · ทำ ISO 27001 ให้เป็นระบบที่ใช้จริง ไม่ใช่แค่ใบรับรอง
สรุปใน 3 ข้อ
correction หยุดความเสียหายตอนนี้ ส่วน corrective action แก้ที่สาเหตุไม่ให้เกิดซ้ำ ทั้งที่เดิมและที่อื่น
หาสาเหตุด้วยสามคำถาม: ทำไม control ล้มเหลว ทำไมไม่มีใครรู้ และทำไมกระบวนการยอมให้เกิด คำตอบ "อบรมซ้ำ" แทบไม่เคยพอ
ตั้งเกณฑ์ประสิทธิผลก่อนลงมือ แล้วพิสูจน์ด้วยหลักฐานที่ระบบสร้าง ห้ามปิดเพราะครบกำหนด และห้ามสร้างหลักฐานย้อนหลัง
เดินตามวงจร
F1: คนลาออก 1 ใน 5 ยังมีบัญชี Git hosting
1 สถานการณ์
internal audit ครั้งที่ 1 (ก.ย. 2026) สุ่มคนที่ลาออก 5 คน 4 คนถูกปิดครบในวันสุดท้าย อีก 1 คนยังมีบัญชี Git hosting เพราะระบบนี้ใช้บัญชีแยก ไม่ได้ผูกกับ SSO
2 ความเสี่ยง
R02 พนักงานลาออกแล้วยังมีสิทธิ์เข้าระบบ
ระดับ 9 สูง → คงเหลือ 6
10.2A.5.18
3 control และหลักฐาน
- A.5.18 ให้ ทบทวน และถอนสิทธิ์
- A.5.16 จัดการบัญชีผู้ใช้ตลอดอายุ
- A.6.5 หน้าที่ยังอยู่แม้ลาออกแล้ว
- E25 รายงาน internal audit ครั้งที่ 1
- E13 ticket สร้างและปิดบัญชีที่เชื่อมกับระบบ HR
- E37 ค่าตั้ง Git: สิทธิ์ repository และ branch protection
4 auditor ตรวจ
ผ่าน
ครบ 3 เดือนหลังเปิด CAR QA lead ตรวจทุกคนที่ลาออกในช่วงนั้น (4 คน) ไม่ใช่สุ่ม พบบัญชีค้าง 0 บัญชี แนบ export และผลกระทบยอดรายสัปดาห์ ในเรื่องของบริษัทสมมติ คุณนภาอนุมัติปิด CAR วันที่ 2026-12-15 แล้วจึงประเมินคงเหลือของ R02 ใหม่
ผู้ตรวจไม่ได้ดูว่าอบรมครบไหม แต่ดูทุกคนที่ลาออกในช่วง 3 เดือน เทียบกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ตอนเปิด CAR
- สถานการณ์: ticket พ้นสภาพสั่งปิดแค่บัญชี SSO ส่วน Git hosting ใช้บัญชีแยก จึงหลุดไป 1 คน
- ความเสี่ยง: ความเสี่ยง R02 (คนลาออกแล้วยังเข้าระบบได้ ระดับ 9 สูง) เคยถูกบันทึกว่าจัดการแล้ว แต่ยังเกิดอีก หลัง F1 ทะเบียน ISMS-RG-01 ฉบับ 1.3 ปรับโอกาสคงเหลือจาก 1 เป็น 2 (คงเหลือ 6) · ข้อ 10.2 (การจัดการ NC) ให้ทำสามอย่าง: หยุดความเสียหาย · หาสาเหตุ · ตรวจว่าระบบอื่นเป็นแบบเดียวกันไหม
- control และหลักฐาน: correction: ปิดบัญชีในวันที่พบ และดู log ย้อนหลัง · corrective action: ผูก Git hosting กับ SSO · เพิ่มรายการระบบนอก SSO ใน ticket พ้นสภาพ · กระทบยอดรายชื่อทุกสัปดาห์ระหว่างรอ
- auditor ตรวจ: ผู้ตรวจไม่ได้ดูว่าอบรมครบไหม แต่ดูทุกคนที่ลาออกในช่วง 3 เดือน เทียบกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ตอนเปิด CAR
10.2 ห้าขั้นที่ต้องตอบได้
- 1ตอบสนองควบคุมและแก้สิ่งที่ผิด จัดการผลที่เกิดแล้ว
- 2ประเมินสาเหตุเกิดเพราะอะไร มีที่อื่นเป็นแบบเดียวกันไหม
- 3ลงมือแก้แก้ที่สาเหตุ ไม่ใช่แก้ที่อาการ
- 4ทบทวนประสิทธิผลมีหลักฐานอะไรว่าไม่เกิดซ้ำ
- 5ปรับระบบrisk register, SoA หรือขั้นตอนต้องเปลี่ยนไหม
การปรับปรุงมาจากไหนได้บ้าง
- ผลวัดและ management review9.1 และ 9.3 ตัวชี้วัดที่ตก หรือการตัดสินใจของผู้บริหาร
- internal audit และหน่วยรับรอง (CB)NC และ OFI จากการตรวจทุกแบบ รวมการตรวจของหน่วยรับรองที่ออกใบรับรอง
- incident และการซ้อมบทเรียนหลังเหตุ ผล tabletop และผลทดสอบกู้คืน
- pentest และข่าวภัยคุกคามช่องโหว่ใหม่ และภัยที่เปลี่ยนไป
- ลูกค้าและพนักงานข้อร้องเรียน ข้อเสนอแนะ และกฎหมายที่เปลี่ยน
ทำแค่ correction vs ทำถึง corrective action
ทำแค่ correction แล้วปิด
- ปิดบัญชี Git hosting ที่ค้าง
- หลักฐานคือภาพหน้าจอว่าปิดแล้ว
- ปิด CAR วันเดียวกับที่เปิด
- รอบหน้าเจอแบบเดิมในระบบอื่นที่อยู่นอก SSO
correction แล้วตามด้วย corrective action
- หยุดเลือดก่อน: ปิดบัญชี และดู audit log ย้อนหลัง
- หาสาเหตุ และตรวจทุกคนทุกระบบนอก SSO ไม่ใช่แค่บัญชีเดียว
- แก้กระบวนการ: ผูก Git hosting กับ SSO และระบบใหม่ต้องผูก SSO หรือมีวิธีถอนสิทธิ์ที่ระบุไว้
- หลักฐาน: 3 เดือนถัดไปไม่พบบัญชีค้าง และตัวชี้วัด M1 ที่นับระบบนอก SSO แล้ว
เครื่องมือหาสาเหตุสำหรับทีมเล็ก
- 5 Whysถามทำไมซ้ำจนถึงจุดที่องค์กรควบคุมได้ ข้อจำกัดคือได้เส้นเดียว และถ้าถามแบบหาคนผิดจะจบที่ "คนพลาด"
- Fishboneแตกเป็นหมวด: คน กระบวนการ เครื่องมือ ข้อมูลและ inventory ผู้ให้บริการ การกำกับและการวัดผล
- ทำไม control ล้มเหลวoccurrence เช่น checklist ไม่มีระบบนี้
- ทำไมไม่มีใครรู้detection เช่น ตัวชี้วัดไม่นับระบบนี้
- ทำไมกระบวนการยอมให้เกิดsystem เช่น ซื้อ SaaS ใหม่ได้โดยไม่ต้องผูก SSO
5 Whys ของ F1
- 1ทำไมยังมีบัญชีไม่มีใครปิดบัญชี Git hosting ของคนที่ลาออก
- 2ทำไมไม่ได้ปิดticket พ้นสภาพสั่งปิดแค่ SSO แต่ Git hosting ไม่ได้ผูกกับ SSO
- 3ทำไม ticket ไม่มีระบบนี้ไม่มีรายการระบบที่อยู่นอก SSO ทุกคนเข้าใจว่าปิด SSO แล้วปิดได้ทุกระบบ
- 4ทำไมไม่มีใครรู้ตัวชี้วัด M1 นับจาก log ของ SSO อย่างเดียว จึงขึ้นสีเขียว (ข้อสังเกต OBS-2)
- 5ทำไมเกิดได้การรับระบบใหม่ไม่บังคับผูก SSO หรือระบุวิธีถอนสิทธิ์
ทำไม "อบรมซ้ำ" แทบไม่ใช่ root cause
- ตอบได้แค่ "คนไม่รู้"ถ้าคนรู้อยู่แล้วแต่ระบบไม่บังคับหรือไม่เตือน อบรมไม่เปลี่ยนอะไร
- ไม่ตอบ detectionถ้าพลาดอีก จะรู้ได้อย่างไร
- ไม่ตอบ systemทำไมกระบวนการต้องพึ่งความจำของคน
- วัดกิจกรรม ไม่ใช่ผล"อบรมครบ 100%" ไม่ได้บอกว่าปัญหาหายไป
- ข้อยกเว้นที่ใช้ได้คนใหม่ไม่เคยถูกสอนเพราะ onboarding ไม่มีขั้นนี้ แก้ที่กระบวนการ (7.2)
สถานการณ์ฝึก: ถ้าพบ 3 ใน 5 คน จะจัดระดับอย่างไร
บันทึกการตรวจ A.5.18 · A.5.16 · A.8.2
- พื้นที่ตรวจ
- สถานการณ์ฝึก (ไม่ใช่ผลการตรวจครั้งที่ 1): สุ่มคนที่ลาออกใน 6 เดือนล่าสุด 5 คน
- สิ่งที่เห็น
- 3 ใน 5 คนยังมีบัญชี admin ในระบบ ticket ของ support และ console บริการส่งอีเมล · ขั้นตอนเขียนว่าปิดบัญชีทุกระบบ แต่ checklist มีแค่ SSO กับ cloud IAM · SSO และ cloud IAM ปิดครบทั้ง 5 คน · login log ไม่พบการใช้หลังลาออก · บัญชีผูก MFA กับเครื่องบริษัทที่คืนแล้ว
- ข้อความ finding
- การถอนสิทธิ์เมื่อพ้นสภาพไม่ครอบคลุม SaaS ที่ไม่ผ่าน SSO ไม่เป็นไปตามขั้นตอนที่องค์กรเขียนเอง
NC minor
major = ข้อบกพร่องที่ทำให้สงสัยว่าระบบจะให้ผล · minor = บกพร่องเฉพาะจุด · จำนวนกรณีอย่างเดียวไม่ได้ตัดสินระดับ ต้องดูว่ากระบวนการล้มหรือไม่ · เหตุผลฝั่ง major: 3 ใน 5 คน และระบบ ticket มีข้อมูลลูกค้า · เหตุผลฝั่ง minor: SSO และ cloud IAM ทำงานครบ ช่องว่างจำกัดอยู่ที่ 2 ระบบจากสาเหตุเดียว บัญชีใช้จริงไม่ได้ และไม่พบการเข้าใช้ · ผลในสถานการณ์นี้: minor · ถ้าบัญชียังใช้ได้ พบการเข้าใช้ หรือการถอนสิทธิ์หลักล้มด้วย ควรเป็น major · ในการตรวจของหน่วยรับรอง หัวหน้าทีมผู้ตรวจ (audit team leader) เป็นผู้เสนอระดับ · เทียบกับ F1 จริงขององค์กรสมมติ (1 ใน 5 คน) ซึ่งเป็น minor
CAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR แบบอ่อน (1/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager
- วันที่
- 2026-09-15
ข้อที่ไม่สอดคล้อง
พนักงานที่ลาออก 1 คนยังมีบัญชี Git hosting
Correction
ลบบัญชีแล้ว
1 หน้า
- 10.2 ตอบสนอง ไม่ได้ดูว่าบัญชีถูกใช้หลังลาออกหรือไม่ ซึ่งอาจเป็น incident
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR แบบอ่อน (2/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager
- วันที่
- 2026-09-15
Root cause
IT ลืมปิดบัญชี เพราะพนักงาน IT ไม่ระมัดระวัง
Corrective action
อบรม IT และ HR เรื่องขั้นตอนพ้นสภาพซ้ำ ส่งอีเมลเตือนหัวหน้าทุกแผนก
1 หน้า
- 10.2 หาสาเหตุ จบที่คน ไม่ได้ถามว่าทำไม ticket พ้นสภาพไม่มีระบบนี้ และไม่ได้ตรวจคนหรือระบบอื่น
- 10.2 ลงมือแก้ ไม่เปลี่ยนกระบวนการ และไม่ปรับ risk register หรือทะเบียนสินทรัพย์
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR แบบอ่อน (3/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager
- วันที่
- 2026-09-15
ประสิทธิผล
อบรมครบ 100% ปิด CAR วันรุ่งขึ้น
1 หน้า
- 10.2 ทบทวนผล วัดกิจกรรม ไม่ได้วัดผล และปิดก่อนจะมีคนลาออกผ่านกระบวนการใหม่สักคน
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (4/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
1. ข้อที่ไม่สอดคล้อง
อ้าง A.5.18 และ A.6.5 · สุ่ม 5 คนที่ลาออก 1 คน (ลาออก 2026-07-10) ยังมีบัญชี Git hosting ในวันตรวจ 2026-09-02 · ขั้นตอนเขียนว่าปิดทุกระบบภายใน 1 วันทำงาน แต่ ticket พ้นสภาพสั่งปิดแค่ SSO
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 ระบุข้อกำหนด หลักฐาน และเหตุที่ไม่สอดคล้อง ครบในย่อหน้าเดียว
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (5/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
2. Correction (วันที่พบ)
- ปิดบัญชี Git hosting และยกเลิก token ที่บัญชีนี้สร้างไว้
- ดึง audit log ย้อนถึงวันพ้นสภาพ ไม่พบการเข้าใช้ แนบ export
- ถ้าพบ ให้เปิด incident และประเมินตามแผนรับมือเหตุการณ์
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 ตอบสนอง หยุดความเสียหาย และจัดการผลที่อาจเกิดไปแล้ว
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (6/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
3. ที่อื่นเป็นแบบเดียวกันไหม (ภายใน 10 วัน)
- ทำรายการระบบที่ยังไม่ผูก SSO จากทะเบียนสินทรัพย์ (E07)
- เทียบคนที่ลาออก 12 เดือนจากระบบ HR กับบัญชีของทุกระบบในรายการนั้น
- ไม่พบบัญชีค้างเพิ่ม
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 ที่อื่นเป็นไหม ตรวจทั้งประชากร (population) เป็นหลักฐานที่ดีที่สุดของขั้นนี้
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (7/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
4. Root cause
- ทำไม control ล้มเหลว: ticket พ้นสภาพถือว่าปิด SSO แล้วปิดได้ทุกระบบ ไม่มีรายการระบบนอก SSO
- ทำไมไม่มีใครรู้: ตัวชี้วัด M1 นับจาก log ของ SSO อย่างเดียว (ข้อสังเกต OBS-2)
- ทำไมกระบวนการยอมให้เกิด: รับระบบใหม่ได้โดยไม่ต้องผูก SSO หรือระบุวิธีถอนสิทธิ์
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 หาสาเหตุ สามคำถาม ได้สาเหตุที่แก้แล้วป้องกันได้หลายเหตุการณ์
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (8/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
5. Corrective action
| งาน | เจ้าของ | กำหนด |
|---|---|---|
| ผูก Git hosting กับ SSO ให้ถอนสิทธิ์อัตโนมัติ | CTO | 2026-10-15 |
| เพิ่มรายการระบบนอก SSO ใน ticket พ้นสภาพ | Head of Platform | 2026-09-30 |
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 ลงมือแก้ แต่ละงานแก้สาเหตุข้อใดข้อหนึ่ง มีเจ้าของและกำหนดเสร็จ
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (9/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
5. Corrective action (ต่อ)
| งาน | เจ้าของ | กำหนด |
|---|---|---|
| ระหว่างรอ: กระทบยอดรายชื่อลาออกกับบัญชี Git ทุกสัปดาห์ | HR & Admin Manager | จนกว่าจะผูก SSO เสร็จ |
| ระบบใหม่ต้องผูก SSO หรือมีข้อยกเว้นที่อนุมัติพร้อมวิธีถอนสิทธิ์ | Head of Platform | 2026-10-31 |
| แก้สูตร M1 ให้นับระบบนอก SSO | ISMS manager | 2026-10-15 |
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (10/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
6. ผลต่อ ISMS
ปรับ R02 ให้รวมระบบที่ไม่ผูก SSO และทบทวน SoA ข้อ A.5.16, A.5.18 การปรับ R02 นี้อยู่ในทะเบียนความเสี่ยงฉบับใหม่ ซึ่ง Stage 1 พบว่า SoA 1.2 ยังไม่ตาม จึงออก SoA 1.3
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 ปรับระบบ ความเสี่ยงและ control เปลี่ยนตามสิ่งที่เรียนรู้
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX MarkdownCAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก · CAR ที่ถึงราก (11/11)
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
Corrective Action Request (CAR)
- รหัส
- ISMS-NC-01
- ฉบับ
- ISMS-NC-01 · F1
- อนุมัติ
- ISMS manager (คุณนภา)
- วันที่
- เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15
7. เกณฑ์และผลประสิทธิผล
เกณฑ์ (ตั้งตอนเปิด CAR): ช่วง 3 เดือนถึง 2026-12-15 ทุกคนที่ลาออกถูกปิดทุกระบบภายใน 1 วันทำการ และการกระทบยอดไม่พบบัญชีค้าง · ผล: QA lead ตรวจทุกคนที่ลาออก 4 คน พบ 0 บัญชีค้าง · ปิด 2026-12-15
ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- 10.2 ทบทวนผล คนตรวจไม่ใช่คนแก้ และใช้หลักฐานที่ระบบสร้าง
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX Markdownทบทวนประสิทธิผลอย่างไรให้เชื่อได้
- 1ตั้งเกณฑ์ก่อนลงมือเช่น 3 เดือนนับจากวันเปิด CAR ทุกคนที่ลาออกถูกถอนสิทธิ์ทุกระบบใน 1 วันทำการ
- 2รอให้มีเหตุการณ์จริงถ้าไม่มีคนลาออกเลย ยังพิสูจน์ไม่ได้ ขยายเวลาหรือทดสอบด้วยสถานการณ์จำลอง
- 3ใช้หลักฐานที่ระบบสร้างexport รายชื่อ admin เทียบระบบ HR, log ของ SSO, ticket ที่มีเวลา
- 4คนตรวจไม่ใช่คนแก้ทีม 2 คนให้คนจากทีมอื่นหรือ internal auditor ตรวจ
กรอบเวลาตอบ finding ของ CB
- วันประชุมปิดการตรวจ (closing meeting)รับ finding ให้เข้าใจตรงกันถามว่าข้อกำหนดไหน หลักฐานอะไร · ถ้าไม่เห็นด้วย แย้งด้วยหลักฐานตอนนั้น หรือใช้ช่องทางอุทธรณ์
- ไม่เกิน 90 วัน (หน่วยรับรองรายหนึ่ง)ส่ง correction, root cause, corrective action และหลักฐานmajor ต้องแก้จริงพร้อมหลักฐาน และปกติตามตรวจที่ไซต์ · minor อย่างน้อยต้องมีแผนที่หน่วยรับรองทบทวนและยอมรับ
- ไม่เกิน 6 เดือนนับจากวันสุดท้ายของ Stage 2major ของการรับรองครั้งแรกต้องยืนยันการแก้ได้ไม่ทันต้องตรวจ Stage 2 ใหม่ก่อนเสนอรับรอง
- การตรวจครั้งถัดไปCB ตรวจว่าแผนแก้ minor ลงมือแล้วหน่วยรับรองรายหนึ่งกำหนดว่า minor ที่ยังเกิดอยู่ หรือไม่ได้แก้ตามที่ตกลง ต้องถูกยกเป็น major
- ถ้าไม่ตอบหรือตอบไม่พอเป็นเหตุพักใช้หรือเพิกถอนใบรับรองได้ย้ายหน่วยรับรองก็ไม่ช่วย หน่วยใหม่ต้องยืนยันการแก้ major ที่ค้างก่อนออกใบรับรอง
ทำไมไม่ควรสร้างหลักฐานย้อนหลัง
- ปัญหาจริงยังอยู่ISMS มีไว้ช่วยบริษัท หลักฐานปลอมทำให้ระบบหยุดบอกความจริง ความเสี่ยงไม่ได้ถูกแก้ และจะกลับมาเป็น incident
- ไม่ได้หลอกแค่ CB แต่หลอกลูกค้าด้วยหลักฐานเท็จหลอกหน่วยรับรองโดยตรง และหลอกลูกค้าธนาคารที่เชื่อใบรับรองว่ามาจากหลักฐานจริง
- ร่องรอยมีอยู่เสมอผู้ตรวจดู metadata ประวัติเวอร์ชัน เวลาใน ticket log และสัมภาษณ์คนที่ควรเป็นผู้ทำ แต่ต่อให้ไม่ถูกจับ ก็ยังเป็นการหลอก
- ใบรับรองถูกพักหรือเพิกถอนผิดเงื่อนไขข้อตกลงการรับรองเป็นเหตุที่หน่วยรับรองใช้ได้
- เสี่ยงทางกฎหมายและสัญญาเอกสารเท็จอาจเข้าข่ายความผิดบางฐาน ขึ้นกับข้อเท็จจริง ควรปรึกษานักกฎหมาย และลูกค้าอาจมีสิทธิ์ตามสัญญา
- ทางที่ถูกบอกตรง ๆ ว่าไม่มี เปิด NC กับตัวเอง ถ้าบันทึกเรื่องที่เกิดจริงภายหลัง ให้ลงวันที่จัดทำจริงและเขียนว่าบันทึกย้อนหลังอ้างอิงวันใด
จุดที่แหล่งข้อมูลเห็นต่างกัน
- ต้องตอบ NC ภายในกี่วันหน่วยรับรองรายหนึ่งใช้สูงสุด 90 วันทุกระดับ บางแหล่งอ้าง 14, 30 หรือ 60 วัน แต่ละรายกำหนดเอง ให้ยึดสัญญาของคุณ
- minor ที่ไม่แก้กลายเป็น major ไหมเอกสารของหน่วยรับรองรายหนึ่งกำหนดว่า minor ที่ยังเกิดอยู่หรือไม่ได้แก้ตามที่ตกลงต้องถูกยกเป็น major จึงเป็นกฎของรายนั้น ไม่ใช่ดุลยพินิจ หน่วยรับรองอื่นอาจกำหนดต่างกัน ให้ดูสัญญาและกติกาของหน่วยรับรองของคุณ
- 5 Whys พอไหมมีเสียงวิจารณ์ว่าได้สาเหตุเส้นเดียว เราจึงแนะนำใช้คู่กับ fishbone หรือสามคำถาม
- NC คนลาออก major หรือ minorจำนวนกรณีอย่างเดียวไม่ได้ตัดสิน ต้องดูว่าบัญชีใช้งานได้จริงไหม มีการเข้าใช้ไหม และการถอนสิทธิ์หลักล้มหรือไม่ · ผู้ตรวจสองคนอาจจัดต่างกัน ไม่มีสูตร จึงต้องเขียนเหตุผลทุกครั้ง
- ต้องมีขั้นตอน NC เป็นเอกสารไหม10.2 บังคับให้เก็บหลักฐานผล ไม่ได้บังคับขั้นตอนเขียน เรามองว่า flow ใน ticket ที่บังคับฟิลด์ก็พอ ถ้าทำสม่ำเสมอ
auditor ถาม คุณตอบอะไร
ขอดูทะเบียน NC ปีนี้ เลือก 2–3 เรื่อง เล่าตั้งแต่พบจนปิด
ให้ทีมตอบก่อน แล้วเปิดเฉลย
หลักฐานที่ยอมรับ
- CAR ที่ root cause เชื่อมกับหลักฐาน และ corrective action แก้ที่สาเหตุนั้น
- ticket ที่ระบบสร้าง เวลาเป็นธรรมชาติ
ไม่พอ
- root cause "human error" หรือ "ไม่ระมัดระวัง" แล้วจบ
- ไฟล์ Word ที่สร้างวันก่อนตรวจแต่ลงวันที่ย้อนหลัง
auditor ถาม คุณตอบอะไร
เคยตรวจไหมว่ามีกรณีแบบเดียวกันในระบบอื่น
ให้ทีมตอบก่อน แล้วเปิดเฉลย
หลักฐานที่ยอมรับ
- ผล export ทั้ง population เทียบรายชื่อคนลาออกกับบัญชีทุกระบบ
ไม่พอ
- "ตรวจแล้วไม่พบ" โดยไม่มีหลักฐาน
auditor ถาม คุณตอบอะไร
รู้ได้อย่างไรว่าแก้แล้วได้ผล
ให้ทีมตอบก่อน แล้วเปิดเฉลย
หลักฐานที่ยอมรับ
- เกณฑ์ที่ตั้งก่อนลงมือ และผลตรวจหลังผ่านไปช่วงหนึ่งโดยคนที่ไม่ได้แก้เอง
ไม่พอ
- ปิด CAR วันเดียวกับที่เปิด มีแค่หลักฐาน correction
- "อบรมครบ 100%"
auditor ถาม คุณตอบอะไร
ผู้บริหารเห็นเรื่องนี้ใน management review ไหม ตัดสินใจอะไร
ให้ทีมตอบก่อน แล้วเปิดเฉลย
หลักฐานที่ยอมรับ
- บันทึก management review ที่มีวาระสถานะ NC และการตัดสินใจ
ไม่พอ
- สไลด์ "ปิด NC ครบ 100%" ที่ไม่มีรายละเอียด
auditor ถาม คุณตอบอะไร
ยกตัวอย่างการปรับปรุงที่ไม่ได้มาจาก NC
ให้ทีมตอบก่อน แล้วเปิดเฉลย
หลักฐานที่ยอมรับ
- improvement log ที่มีเรื่องจาก incident, pentest หรือข้อเสนอของพนักงาน
ไม่พอ
- ไม่มีการปรับปรุงใดนอกจากแก้ NC จากหน่วยรับรอง
พอดี vs ทำเกิน
ขั้นตอนจัดการ NC
พอดี: flow ใน issue tracker ที่บังคับฟิลด์ตามแบบฟอร์ม CAR
ทำเกิน: ขั้นตอน 15 หน้าที่ไม่มีใครอ่าน
ทะเบียน
พอดี: board เดียวที่รวม NC, OFI และบทเรียนจาก incident มีเจ้าของและสถานะ
ทำเกิน: ทะเบียนแยก audit, incident และข้อร้องเรียน ไม่มีภาพรวม
วิธีหาสาเหตุ
พอดี: สามคำถามกับทุกเรื่อง เพิ่ม fishbone เมื่อเรื่องใหญ่
ทำเกิน: workshop RCA เต็มรูปแบบกับ minor ทุกข้อ
ความได้สัดส่วน
พอดี: แผนแก้เหมาะกับผลกระทบของ NC
ทำเกิน: เปิดโครงการใหญ่กับเรื่องเล็ก หรือแก้แค่ตัวอักษรกับเรื่องใหญ่
การป้องกันล่วงหน้า
พอดี: จัดการผ่านความเสี่ยงและโอกาสในข้อ 6.1
ทำเกิน: ทำ Preventive Action Report แยกเพื่อความรู้สึกว่าครบ
"พอดี" คือคำแนะนำของเราสำหรับองค์กร 30–300 คน ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐาน ทำมากกว่านี้ได้ถ้ามีเหตุผลจากความเสี่ยง
ถ้าคุณเป็นผู้ตรวจ จัดระดับอย่างไร
สถานการณ์ฝึก: internal audit พบ NC 5 ข้อ แต่ไม่มีบันทึกลักษณะของ NC การแก้ไข หรือผล corrective action ของข้อใดเลย
NC major
ขาดบันทึกที่ 10.2 กำหนดให้เก็บ ระบบปรับปรุงไม่ทำงานทั้งระบบ
แก้แบบไม่ถึงราก
เขียน CAR ทั้ง 5 ข้อรวดเดียวก่อนวันตรวจติดตาม (ลงวันที่จริง) โดยไม่หาสาเหตุและไม่ตั้งเจ้าของกระบวนการ
corrective action ที่ถึงราก
ไม่มีเจ้าของกระบวนการและไม่มีที่บันทึก จึงกำหนดให้ทุก finding เปิดเป็น ticket แบบ CAR ทันทีในวันปิดการตรวจ ISMS manager เป็นผู้อนุมัติปิด และให้สถานะ CAR เป็นวาระประจำของ management review
ถ้าคุณเป็นผู้ตรวจ จัดระดับอย่างไร
สถานการณ์ฝึก: CAR 2 จาก 6 เรื่องปิดโดยไม่มีการทบทวนประสิทธิผล
NC minor
กระบวนการมีอยู่และทำงานกับเรื่องส่วนใหญ่ แต่ทำไม่ครบบางเรื่อง
แก้แบบไม่ถึงราก
เขียนผลทบทวนลงใน 2 เรื่องนั้นให้ครบ
corrective action ที่ถึงราก
ticket ปิดได้โดยไม่ต้องกรอกเกณฑ์ประสิทธิผล จึงบังคับฟิลด์เกณฑ์ตอนเปิด และปิดได้เฉพาะเมื่อแนบหลักฐานผลที่คนอื่นตรวจแล้ว
ถ้าคุณเป็นผู้ตรวจ จัดระดับอย่างไร
สถานการณ์ฝึก: improvement log มีแต่เรื่องจากการตรวจ ไม่มีเรื่องจาก incident ผลวัด หรือข้อเสนอของพนักงาน
observation
ไม่ผิดข้อกำหนดโดยตรง แต่บอกว่าการปรับปรุงต่อเนื่องอาจอ่อน
แก้แบบไม่ถึงราก
ไม่ทำอะไร เพราะไม่ใช่ NC
corrective action ที่ถึงราก
เพิ่มป้าย incident-lesson และ isms-ofi ใน board เดียวกัน และให้สรุปทุกไตรมาสเข้า management review ว่าปิดอะไร ค้างอะไร อะไรได้ผล
ลองตอบ ข้อ 1 จาก 4
ข้อใดเป็น corrective action ไม่ใช่ correction
- ปิดบัญชี Git hosting ที่ค้าง
- บังคับให้ระบบใหม่ทุกระบบผูก SSO หรือระบุวิธีถอนสิทธิ์ก่อนใช้งาน
- ดึง audit log ย้อนหลังของบัญชีที่ค้าง
correction ทำกับตัว NC ที่เจอเพื่อหยุดความเสียหาย corrective action ทำกับสาเหตุเพื่อไม่ให้เกิดซ้ำทั้งที่เดิมและที่อื่น
ลองตอบ ข้อ 2 จาก 4
CAR เขียนว่า root cause คือ "พนักงานไม่ระมัดระวัง" corrective action คือ "อบรมซ้ำ" ปัญหาหลักคืออะไร
- ไม่ได้ระบุชื่อพนักงาน
- ไม่ได้ตอบว่าทำไม control ล้มเหลว ทำไมไม่มีใครรู้ และทำไมกระบวนการยอมให้เกิด
- ควรอบรมสองครั้ง
อบรมตอบได้แค่ว่าคนไม่รู้ ไม่ตอบ detection และ system และวัดได้แค่กิจกรรม
ลองตอบ ข้อ 3 จาก 4
เมื่อไรควรปิด CAR
- เมื่อทำ correction เสร็จ
- เมื่อถึงกำหนดที่ตั้งไว้ แม้ยังไม่มีผล
- เมื่อมีหลักฐานผลเทียบกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ก่อนลงมือ ตรวจโดยคนที่ไม่ได้แก้เอง
10.2 ต้องทบทวนประสิทธิผล ถ้ายังไม่ได้ผลให้ดำเนินการต่อ ห้ามปิดเพราะครบกำหนด
ลองตอบ ข้อ 4 จาก 4
ก่อนวันตรวจพบว่าไม่มีบันทึกการประชุมที่จัดจริงเมื่อ 2 เดือนก่อน ทางใดเหมาะที่สุด
- ทำบันทึกแล้วลงวันที่เป็นวันประชุม
- บอกผู้ตรวจตรง ๆ และถ้าจัดทำบันทึกตอนนี้ ให้ลงวันที่จัดทำจริงและระบุว่าบันทึกย้อนหลังอ้างอิงการประชุมวันใด
- ลบเรื่องนี้ออกจากแผน
หลักฐานย้อนวันที่เป็นการหลอกทั้งผู้ตรวจและลูกค้า และทำให้บันทึกของบริษัทเชื่อไม่ได้ แม้ไม่มีใครจับได้ก็ผิด การบันทึกย้อนหลังที่บอกวันจัดทำจริงคือทางที่ซื่อสัตย์
จบบท: ทำสิ่งนี้ตอนนี้
Nonconformity และ corrective action
- ถ้ายังไม่มีทะเบียน NC (รายการสิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด): สร้าง board ในระบบ ticket ที่ใช้อยู่ มีช่อง correction, สาเหตุราก (root cause), corrective action และเกณฑ์ประสิทธิผล · ถ้ามีแล้ว: นับเรื่องที่สาเหตุเขียนว่า "human error" หรือวิธีแก้คือ "อบรมซ้ำ"
- ถ้ายังไม่เคยปิด CAR (แบบบันทึกการแก้ NC): เขียนเกณฑ์ประสิทธิผลหนึ่งข้อให้เรื่องที่เปิดอยู่ก่อนลงมือ · ถ้าเคยปิดแล้ว: เลือกหนึ่งเรื่อง ดูว่ามีหลักฐานว่าได้ผล ไม่ใช่แค่หลักฐานว่าแก้แล้ว
- ขอรายชื่อคนลาออก 3 คนล่าสุดจาก HR แล้วเทียบกับบัญชีของระบบหนึ่งระบบที่ไม่ได้ล็อกอินผ่าน SSO เช่น Git hosting
itsl-iso27001.pages.dev/topics/improvement/
เว็บนี้ไม่ได้เป็นพันธมิตร ไม่ได้รับการรับรอง และไม่เกี่ยวข้องกับ ISO, IEC, IAF, Global ACI หรือหน่วยรับรองใด "ISO" เป็นเครื่องหมายการค้าขององค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน การเรียนที่นี่ไม่ได้ทำให้ได้รับการรับรองหรือเป็นผู้ตรวจประเมิน