• ประมาณ 30 นาที
  • กลาง
  • ISMS manager · เจ้าของกระบวนการ · ผู้ตรวจภายใน
  • ตรวจทาน 19 พ.ย. 2569

โหมดสอน แม่แบบ 1 ชิ้น

สรุปบทนี้

  1. correction หยุดความเสียหายตอนนี้ ส่วน corrective action แก้ที่สาเหตุไม่ให้เกิดซ้ำ ทั้งที่เดิมและที่อื่น

  2. หาสาเหตุด้วยสามคำถาม: ทำไม control ล้มเหลว ทำไมไม่มีใครรู้ และทำไมกระบวนการยอมให้เกิด คำตอบ "อบรมซ้ำ" แทบไม่เคยพอ

  3. ตั้งเกณฑ์ประสิทธิผลก่อนลงมือ แล้วพิสูจน์ด้วยหลักฐานที่ระบบสร้าง ห้ามปิดเพราะครบกำหนด และห้ามสร้างหลักฐานย้อนหลัง

  • 6.1.2 ข้อกำหนดของมาตรฐาน (เลขข้อ)
  • A.8.13 control ใน Annex A ดูชื่อทุกข้อ
  • R05 ความเสี่ยงในทะเบียนขององค์กรสมมติ
  • E44 หลักฐานตัวอย่าง
  • ISMS-SC-01 รหัสเอกสาร
  • [1] แหล่งอ้างอิงท้ายบท
  • วันที่ของบริษัทสมมติเป็นเรื่องเล่าปี 2026–2029 (เริ่มโครงการ ม.ค. 2026 ได้ใบรับรอง ธ.ค. 2026) ไม่ผูกกับวันที่ปัจจุบัน

ทำสิ่งนี้ตอนนี้

  1. ถ้ายังไม่มีทะเบียน NC (รายการสิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด): สร้าง board ในระบบ ticket ที่ใช้อยู่ มีช่อง correction, สาเหตุราก (root cause), corrective action และเกณฑ์ประสิทธิผล · ถ้ามีแล้ว: นับเรื่องที่สาเหตุเขียนว่า "human error" หรือวิธีแก้คือ "อบรมซ้ำ"
  2. ถ้ายังไม่เคยปิด CAR (แบบบันทึกการแก้ NC): เขียนเกณฑ์ประสิทธิผลหนึ่งข้อให้เรื่องที่เปิดอยู่ก่อนลงมือ · ถ้าเคยปิดแล้ว: เลือกหนึ่งเรื่อง ดูว่ามีหลักฐานว่าได้ผล ไม่ใช่แค่หลักฐานว่าแก้แล้ว
  3. ขอรายชื่อคนลาออก 3 คนล่าสุดจาก HR แล้วเทียบกับบัญชีของระบบหนึ่งระบบที่ไม่ได้ล็อกอินผ่าน SSO เช่น Git hosting

Clause 10 มีสองข้อ

10.1 ต้องการให้ ISMS ดีขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งความเหมาะสม ความครอบคลุม และประสิทธิผล ส่วน 10.2 บอกว่าเมื่อเกิด NC (nonconformity ข้อที่ไม่สอดคล้องกับข้อกำหนด) ต้องทำอะไรบ้าง ฉบับ 2022 สลับลำดับสองข้อนี้จากฉบับ 2013

มาตรฐานบังคับให้เก็บบันทึกสองเรื่อง คือลักษณะของ NC กับการกระทำที่ตามมา และผลของ corrective action ไม่ได้บังคับแบบฟอร์ม และไม่มีข้อ preventive action แยก เพราะการป้องกันอยู่ในข้อ 6.1 แล้ว

  1. 1ตอบสนองควบคุมและแก้สิ่งที่ผิด จัดการผลที่เกิดแล้ว
  2. 2ประเมินสาเหตุเกิดเพราะอะไร มีที่อื่นเป็นแบบเดียวกันไหม
  3. 3ลงมือแก้แก้ที่สาเหตุ ไม่ใช่แก้ที่อาการ
  4. 4ทบทวนประสิทธิผลมีหลักฐานอะไรว่าไม่เกิดซ้ำ
  5. 5ปรับระบบrisk register, SoA หรือขั้นตอนต้องเปลี่ยนไหม
ลำดับขั้นของ 10.2 เขียนด้วยคำของเราเพื่อให้จำง่าย ไม่ใช่ถ้อยคำมาตรฐาน
  • ผลวัดและ management review9.1 และ 9.3 ตัวชี้วัดที่ตก หรือการตัดสินใจของผู้บริหาร
  • internal audit และหน่วยรับรอง (CB)NC และ OFI จากการตรวจทุกแบบ รวมการตรวจของหน่วยรับรองที่ออกใบรับรอง
  • incident และการซ้อมบทเรียนหลังเหตุ ผล tabletop และผลทดสอบกู้คืน
  • pentest และข่าวภัยคุกคามช่องโหว่ใหม่ และภัยที่เปลี่ยนไป
  • ลูกค้าและพนักงานข้อร้องเรียน ข้อเสนอแนะ และกฎหมายที่เปลี่ยน
10.1 ต้องการให้ ISMS เหมาะ ครอบคลุม และได้ผลมากขึ้นเรื่อย ๆ ไม่ใช่แค่ไม่มี NC องค์กรสมมติรวมทุกเรื่องไว้ใน board เดียว

Correction ไม่ใช่ corrective action

correction ทำกับตัวปัญหาที่เจอ corrective action ทำกับสาเหตุ ต้องทำทั้งคู่ และต้องแยกให้ออก หน่วยรับรองรายหนึ่งขอให้ส่งสี่ส่วน คือ correction, root cause, corrective action พร้อมกำหนดเวลา และหลักฐานว่าได้ผล [3]

ทำแค่ correction แล้วปิด

  • ปิดบัญชี Git hosting ที่ค้าง
  • หลักฐานคือภาพหน้าจอว่าปิดแล้ว
  • ปิด CAR วันเดียวกับที่เปิด
  • รอบหน้าเจอแบบเดิมในระบบอื่นที่อยู่นอก SSO

correction แล้วตามด้วย corrective action

  • หยุดเลือดก่อน: ปิดบัญชี และดู audit log ย้อนหลัง
  • หาสาเหตุ และตรวจทุกคนทุกระบบนอก SSO ไม่ใช่แค่บัญชีเดียว
  • แก้กระบวนการ: ผูก Git hosting กับ SSO และระบบใหม่ต้องผูก SSO หรือมีวิธีถอนสิทธิ์ที่ระบุไว้
  • หลักฐาน: 3 เดือนถัดไปไม่พบบัญชีค้าง และตัวชี้วัด M1 ที่นับระบบนอก SSO แล้ว
correction จำเป็นเสมอ แต่ถ้าหยุดแค่นั้น ปัญหาเดิมจะกลับมาในระบบอื่น

หาสาเหตุให้ถึงราก

ถามจนถึงจุดที่องค์กรควบคุมได้ และแก้แล้วป้องกันได้หลายเหตุการณ์ คู่มือสอบสวนอุบัติเหตุของ UK HSE ชี้ว่าสาเหตุรากมักเป็นความล้มเหลวด้านการจัดการหรือการวางแผน ไม่ใช่ตัวคน [2]

  • 5 Whysถามทำไมซ้ำจนถึงจุดที่องค์กรควบคุมได้ ข้อจำกัดคือได้เส้นเดียว และถ้าถามแบบหาคนผิดจะจบที่ "คนพลาด"
  • Fishboneแตกเป็นหมวด: คน กระบวนการ เครื่องมือ ข้อมูลและ inventory ผู้ให้บริการ การกำกับและการวัดผล
  • ทำไม control ล้มเหลวoccurrence เช่น checklist ไม่มีระบบนี้
  • ทำไมไม่มีใครรู้detection เช่น ตัวชี้วัดไม่นับระบบนี้
  • ทำไมกระบวนการยอมให้เกิดsystem เช่น ซื้อ SaaS ใหม่ได้โดยไม่ต้องผูก SSO
ใช้ 5 Whys คู่กับ fishbone หรือสามคำถาม เพื่อไม่ให้ได้คำตอบเส้นเดียว

ลองดูสาเหตุของ F1 ซึ่งเป็นผลจริงของการตรวจภายในครั้งที่ 1 ขององค์กรสมมติ (ดูบท Internal audit) ถามทีละชั้นจนเจอกระบวนการ

  1. 1ทำไมยังมีบัญชีไม่มีใครปิดบัญชี Git hosting ของคนที่ลาออก
  2. 2ทำไมไม่ได้ปิดticket พ้นสภาพสั่งปิดแค่ SSO แต่ Git hosting ไม่ได้ผูกกับ SSO
  3. 3ทำไม ticket ไม่มีระบบนี้ไม่มีรายการระบบที่อยู่นอก SSO ทุกคนเข้าใจว่าปิด SSO แล้วปิดได้ทุกระบบ
  4. 4ทำไมไม่มีใครรู้ตัวชี้วัด M1 นับจาก log ของ SSO อย่างเดียว จึงขึ้นสีเขียว (ข้อสังเกต OBS-2)
  5. 5ทำไมเกิดได้การรับระบบใหม่ไม่บังคับผูก SSO หรือระบุวิธีถอนสิทธิ์
ถามต่อจนเจอสิ่งที่แก้แล้วป้องกันได้หลายเหตุการณ์ ไม่ใช่หยุดที่ชื่อคน

ทำไม "อบรมซ้ำ" แทบไม่ใช่ root cause

ถ้า corrective action ทุกเรื่องคืออบรม แปลว่ายังไม่ได้ถามว่าระบบเปิดช่องให้พลาดตรงไหน

  • ตอบได้แค่ "คนไม่รู้"ถ้าคนรู้อยู่แล้วแต่ระบบไม่บังคับหรือไม่เตือน อบรมไม่เปลี่ยนอะไร
  • ไม่ตอบ detectionถ้าพลาดอีก จะรู้ได้อย่างไร
  • ไม่ตอบ systemทำไมกระบวนการต้องพึ่งความจำของคน
  • วัดกิจกรรม ไม่ใช่ผล"อบรมครบ 100%" ไม่ได้บอกว่าปัญหาหายไป
  • ข้อยกเว้นที่ใช้ได้คนใหม่ไม่เคยถูกสอนเพราะ onboarding ไม่มีขั้นนี้ แก้ที่กระบวนการ (7.2)
อบรมใช้ได้เมื่อหลักฐานชี้ว่าเป็นปัญหาความสามารถจริง และถึงตอนนั้น root cause คือกระบวนการพัฒนาความสามารถ ไม่ใช่ตัวพนักงาน

เรื่องขององค์กรสมมติ: F1 คนลาออกยังมีบัญชี

internal audit ครั้งที่ 1 (ก.ย. 2026) พบเรื่องนี้เป็น F1 ระดับ minor ดูว่าคุณนภาพาเรื่องเดินจากที่พบจนปิดอย่างไร

F1: คนลาออก 1 ใน 5 ยังมีบัญชี Git hosting

1 สถานการณ์

internal audit ครั้งที่ 1 (ก.ย. 2026) สุ่มคนที่ลาออก 5 คน 4 คนถูกปิดครบในวันสุดท้าย อีก 1 คนยังมีบัญชี Git hosting เพราะระบบนี้ใช้บัญชีแยก ไม่ได้ผูกกับ SSO

2 ความเสี่ยง

R02 พนักงานลาออกแล้วยังมีสิทธิ์เข้าระบบ

ระดับ 9 สูง → คงเหลือ 6

10.2A.5.18

3 control และหลักฐาน

  • A.5.18 ให้ ทบทวน และถอนสิทธิ์
  • A.5.16 จัดการบัญชีผู้ใช้ตลอดอายุ
  • A.6.5 หน้าที่ยังอยู่แม้ลาออกแล้ว
  • E25 รายงาน internal audit ครั้งที่ 1
  • E13 ticket สร้างและปิดบัญชีที่เชื่อมกับระบบ HR
  • E37 ค่าตั้ง Git: สิทธิ์ repository และ branch protection

4 auditor ตรวจ

ผ่าน

ครบ 3 เดือนหลังเปิด CAR QA lead ตรวจทุกคนที่ลาออกในช่วงนั้น (4 คน) ไม่ใช่สุ่ม พบบัญชีค้าง 0 บัญชี แนบ export และผลกระทบยอดรายสัปดาห์ ในเรื่องของบริษัทสมมติ คุณนภาอนุมัติปิด CAR วันที่ 2026-12-15 แล้วจึงประเมินคงเหลือของ R02 ใหม่

ผู้ตรวจไม่ได้ดูว่าอบรมครบไหม แต่ดูทุกคนที่ลาออกในช่วง 3 เดือน เทียบกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ตอนเปิด CAR

  1. สถานการณ์: ticket พ้นสภาพสั่งปิดแค่บัญชี SSO ส่วน Git hosting ใช้บัญชีแยก จึงหลุดไป 1 คน
  2. ความเสี่ยง: ความเสี่ยง R02 (คนลาออกแล้วยังเข้าระบบได้ ระดับ 9 สูง) เคยถูกบันทึกว่าจัดการแล้ว แต่ยังเกิดอีก หลัง F1 ทะเบียน ISMS-RG-01 ฉบับ 1.3 ปรับโอกาสคงเหลือจาก 1 เป็น 2 (คงเหลือ 6) · ข้อ 10.2 (การจัดการ NC) ให้ทำสามอย่าง: หยุดความเสียหาย · หาสาเหตุ · ตรวจว่าระบบอื่นเป็นแบบเดียวกันไหม
  3. control และหลักฐาน: correction: ปิดบัญชีในวันที่พบ และดู log ย้อนหลัง · corrective action: ผูก Git hosting กับ SSO · เพิ่มรายการระบบนอก SSO ใน ticket พ้นสภาพ · กระทบยอดรายชื่อทุกสัปดาห์ระหว่างรอ
  4. auditor ตรวจ: ผู้ตรวจไม่ได้ดูว่าอบรมครบไหม แต่ดูทุกคนที่ลาออกในช่วง 3 เดือน เทียบกับเกณฑ์ที่ตั้งไว้ตอนเปิด CAR

ลองจัดระดับอีกกรณีหนึ่งที่หนักกว่า กรณีนี้เป็นสถานการณ์ฝึก ไม่ใช่ผลการตรวจจริง ตัดสินก่อนเปิดเฉลย

บันทึกการตรวจ A.5.18 · A.5.16 · A.8.2

พื้นที่ตรวจ
สถานการณ์ฝึก (ไม่ใช่ผลการตรวจครั้งที่ 1): สุ่มคนที่ลาออกใน 6 เดือนล่าสุด 5 คน
สิ่งที่เห็น
3 ใน 5 คนยังมีบัญชี admin ในระบบ ticket ของ support และ console บริการส่งอีเมล · ขั้นตอนเขียนว่าปิดบัญชีทุกระบบ แต่ checklist มีแค่ SSO กับ cloud IAM · SSO และ cloud IAM ปิดครบทั้ง 5 คน · login log ไม่พบการใช้หลังลาออก · บัญชีผูก MFA กับเครื่องบริษัทที่คืนแล้ว
ข้อความ finding
การถอนสิทธิ์เมื่อพ้นสภาพไม่ครอบคลุม SaaS ที่ไม่ผ่าน SSO ไม่เป็นไปตามขั้นตอนที่องค์กรเขียนเอง

CAR แบบอ่อน vs CAR ที่ถึงราก

ร่างแรกดูครบทุกช่อง แต่ทุกช่องตอบแค่อาการ ฉบับที่พอดียาวกว่าเล็กน้อย แต่ตอบครบทั้งห้าขั้นของ 10.2

ISMS-NC-01_car.docxปิดเมื่อมีหลักฐานผล

บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด

Corrective Action Request (CAR)

รหัส
ISMS-NC-01
ฉบับ
ISMS-NC-01 · F1
อนุมัติ
ISMS manager (คุณนภา)
วันที่
เปิด 2026-09-15 ปิด 2026-12-15

1. ข้อที่ไม่สอดคล้อง

อ้าง A.5.18 และ A.6.5 · สุ่ม 5 คนที่ลาออก 1 คน (ลาออก 2026-07-10) ยังมีบัญชี Git hosting ในวันตรวจ 2026-09-02 · ขั้นตอนเขียนว่าปิดทุกระบบภายใน 1 วันทำงาน แต่ ticket พ้นสภาพสั่งปิดแค่ SSO

2. Correction (วันที่พบ)

  • ปิดบัญชี Git hosting และยกเลิก token ที่บัญชีนี้สร้างไว้
  • ดึง audit log ย้อนถึงวันพ้นสภาพ ไม่พบการเข้าใช้ แนบ export
  • ถ้าพบ ให้เปิด incident และประเมินตามแผนรับมือเหตุการณ์

3. ที่อื่นเป็นแบบเดียวกันไหม (ภายใน 10 วัน)

  • ทำรายการระบบที่ยังไม่ผูก SSO จากทะเบียนสินทรัพย์ (E07)
  • เทียบคนที่ลาออก 12 เดือนจากระบบ HR กับบัญชีของทุกระบบในรายการนั้น
  • ไม่พบบัญชีค้างเพิ่ม

4. Root cause

  • ทำไม control ล้มเหลว: ticket พ้นสภาพถือว่าปิด SSO แล้วปิดได้ทุกระบบ ไม่มีรายการระบบนอก SSO
  • ทำไมไม่มีใครรู้: ตัวชี้วัด M1 นับจาก log ของ SSO อย่างเดียว (ข้อสังเกต OBS-2)
  • ทำไมกระบวนการยอมให้เกิด: รับระบบใหม่ได้โดยไม่ต้องผูก SSO หรือระบุวิธีถอนสิทธิ์

5. Corrective action

งานเจ้าของกำหนด
ผูก Git hosting กับ SSO ให้ถอนสิทธิ์อัตโนมัติCTO2026-10-15
เพิ่มรายการระบบนอก SSO ใน ticket พ้นสภาพHead of Platform2026-09-30
ระหว่างรอ: กระทบยอดรายชื่อลาออกกับบัญชี Git ทุกสัปดาห์HR & Admin Managerจนกว่าจะผูก SSO เสร็จ
ระบบใหม่ต้องผูก SSO หรือมีข้อยกเว้นที่อนุมัติพร้อมวิธีถอนสิทธิ์Head of Platform2026-10-31
แก้สูตร M1 ให้นับระบบนอก SSOISMS manager2026-10-15

6. ผลต่อ ISMS

ปรับ R02 ให้รวมระบบที่ไม่ผูก SSO และทบทวน SoA ข้อ A.5.16, A.5.18 การปรับ R02 นี้อยู่ในทะเบียนความเสี่ยงฉบับใหม่ ซึ่ง Stage 1 พบว่า SoA 1.2 ยังไม่ตาม จึงออก SoA 1.3

7. เกณฑ์และผลประสิทธิผล

เกณฑ์ (ตั้งตอนเปิด CAR): ช่วง 3 เดือนถึง 2026-12-15 ทุกคนที่ลาออกถูกปิดทุกระบบภายใน 1 วันทำการ และการกระทบยอดไม่พบบัญชีค้าง · ผล: QA lead ตรวจทุกคนที่ลาออก 4 คน พบ 0 บัญชีค้าง · ปิด 2026-12-15

ฉบับเต็ม 2 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง

  1. 10.2 ระบุข้อกำหนด หลักฐาน และเหตุที่ไม่สอดคล้อง ครบในย่อหน้าเดียว
  2. 10.2 ตอบสนอง หยุดความเสียหาย และจัดการผลที่อาจเกิดไปแล้ว
  3. 10.2 ที่อื่นเป็นไหม ตรวจทั้งประชากร (population) เป็นหลักฐานที่ดีที่สุดของขั้นนี้
  4. 10.2 หาสาเหตุ สามคำถาม ได้สาเหตุที่แก้แล้วป้องกันได้หลายเหตุการณ์
  5. 10.2 ลงมือแก้ แต่ละงานแก้สาเหตุข้อใดข้อหนึ่ง มีเจ้าของและกำหนดเสร็จ
  6. 10.2 ปรับระบบ ความเสี่ยงและ control เปลี่ยนตามสิ่งที่เรียนรู้
  7. 10.2 ทบทวนผล คนตรวจไม่ใช่คนแก้ และใช้หลักฐานที่ระบบสร้าง
NC เดียวกัน (F1) สองวิธีตอบ กดหมุดเพื่อดูว่าส่วนนั้นตอบขั้นไหนของ 10.2 แบบฟอร์มนี้เป็นแนวที่นิยมทำ มาตรฐานไม่ได้บังคับรูปแบบ วันที่ปิดเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องเล่าขององค์กรสมมติ

ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร

DOCX Markdown

ทบทวนประสิทธิผล

การปิด CAR คือการอ้างว่าปัญหาจะไม่กลับมา คำอ้างนี้ต้องมีหลักฐาน

  1. 1ตั้งเกณฑ์ก่อนลงมือเช่น 3 เดือนนับจากวันเปิด CAR ทุกคนที่ลาออกถูกถอนสิทธิ์ทุกระบบใน 1 วันทำการ
  2. 2รอให้มีเหตุการณ์จริงถ้าไม่มีคนลาออกเลย ยังพิสูจน์ไม่ได้ ขยายเวลาหรือทดสอบด้วยสถานการณ์จำลอง
  3. 3ใช้หลักฐานที่ระบบสร้างexport รายชื่อ admin เทียบระบบ HR, log ของ SSO, ticket ที่มีเวลา
  4. 4คนตรวจไม่ใช่คนแก้ทีม 2 คนให้คนจากทีมอื่นหรือ internal auditor ตรวจ
ถ้าไม่ได้ผล ให้เปิด CAR ต่อ ห้ามปิดเพราะครบกำหนด

ลองเขียน CAR

ใช้ NC สถานการณ์ฝึกในเครื่องมือ หรือ NC จริงขององค์กรคุณ เขียนทีละช่องแล้วดูว่าช่องไหนยังตอบแค่อาการ เครื่องมือตรวจได้แค่คำบางคำ ไม่ได้ตัดสินว่า CAR ดีแล้ว ให้เทียบกับคำตอบตัวอย่างเสมอ และทุกช่องต้องลงวันที่จริง ไม่คัดหลักฐานให้ผู้ตรวจเห็นเฉพาะส่วน

เขียน corrective action

เขียน CAR ของ NC จากการตรวจภายในครั้งที่ 1 ในเรื่องขององค์กรสมมติ แล้วเทียบกับคำตอบที่ถึงราก

NC

A.5.18 · A.6.5 สถานการณ์ฝึก (ไม่ใช่ผลตรวจครั้งที่ 1): สุ่ม 5 คนที่ลาออกในไตรมาสหนึ่ง พบ 3 คนยังมีสิทธิ์ผู้ดูแลในเครื่องมือ SaaS ฝั่ง support หลังวันสุดท้ายของการทำงาน 9–40 วัน

ห้ามสร้าง แก้วันที่ หรือซ่อนหลักฐานใน CAR ทุกกรณี งานที่ทำช้าให้บันทึกด้วยวันที่จริงพร้อมหมายเหตุ ตัวตรวจด้านล่างดูได้แค่คำ ไม่ใช่ผู้ตัดสิน

    ทำงานในเบราว์เซอร์นี้เท่านั้น ไม่ส่งข้อมูลออกไปที่ใด

    ตอบ finding ของหน่วยรับรอง

    ทีมตรวจของหน่วยรับรอง (CB) สรุป finding ในวันประชุมปิดการตรวจ แล้วองค์กรส่งแผนและหลักฐานตามกรอบเวลา กรอบเวลาด้านล่างมาจากเอกสารของหน่วยรับรองรายหนึ่ง แต่ละรายกำหนดเองได้ ให้ยึดตามสัญญากับหน่วยรับรองของคุณ

    1. วันประชุมปิดการตรวจ (closing meeting)รับ finding ให้เข้าใจตรงกันถามว่าข้อกำหนดไหน หลักฐานอะไร · ถ้าไม่เห็นด้วย แย้งด้วยหลักฐานตอนนั้น หรือใช้ช่องทางอุทธรณ์
    2. ไม่เกิน 90 วัน (หน่วยรับรองรายหนึ่ง)ส่ง correction, root cause, corrective action และหลักฐานmajor ต้องแก้จริงพร้อมหลักฐาน และปกติตามตรวจที่ไซต์ · minor อย่างน้อยต้องมีแผนที่หน่วยรับรองทบทวนและยอมรับ [3]
    3. ไม่เกิน 6 เดือนนับจากวันสุดท้ายของ Stage 2major ของการรับรองครั้งแรกต้องยืนยันการแก้ได้ไม่ทันต้องตรวจ Stage 2 ใหม่ก่อนเสนอรับรอง [4]
    4. การตรวจครั้งถัดไปCB ตรวจว่าแผนแก้ minor ลงมือแล้วหน่วยรับรองรายหนึ่งกำหนดว่า minor ที่ยังเกิดอยู่ หรือไม่ได้แก้ตามที่ตกลง ต้องถูกยกเป็น major [3]
    5. ถ้าไม่ตอบหรือตอบไม่พอเป็นเหตุพักใช้หรือเพิกถอนใบรับรองได้ย้ายหน่วยรับรองก็ไม่ช่วย หน่วยใหม่ต้องยืนยันการแก้ major ที่ค้างก่อนออกใบรับรอง [5][9]
    ตัวอย่างจากเอกสารของหน่วยรับรองรายหนึ่ง และ FAQ ของ EA (เครือข่ายหน่วยรับรองระบบงานของยุโรป) · หน่วยรับรองแต่ละรายกำหนดเองได้ ให้ยึดสัญญาและรายงานของหน่วยรับรองของคุณ

    ทำไมไม่ควรสร้างหลักฐานย้อนหลัง

    เมื่อใกล้วันตรวจแล้วพบว่าหลักฐานไม่มี มักมีคนเสนอให้ "ทำเอกสารแล้วลงวันที่ย้อนหลัง" อย่าทำ เพราะเป็นหลักฐานเท็จที่ทำให้ผู้บริหารและลูกค้าเชื่อสิ่งที่ไม่ได้เกิด ผู้ตรวจเองก็มักให้ค่ากับองค์กรที่เห็นปัญหาตัวเองและจัดการเป็นระบบ มากกว่าเอกสารที่สวยเกินจริง (ข้อสังเกตของเรา ดูบท บทบาทผู้ตรวจ)

    • ปัญหาจริงยังอยู่ISMS มีไว้ช่วยบริษัท หลักฐานปลอมทำให้ระบบหยุดบอกความจริง ความเสี่ยงไม่ได้ถูกแก้ และจะกลับมาเป็น incident
    • ไม่ได้หลอกแค่ CB แต่หลอกลูกค้าด้วยหลักฐานเท็จหลอกหน่วยรับรองโดยตรง และหลอกลูกค้าธนาคารที่เชื่อใบรับรองว่ามาจากหลักฐานจริง
    • ร่องรอยมีอยู่เสมอผู้ตรวจดู metadata ประวัติเวอร์ชัน เวลาใน ticket log และสัมภาษณ์คนที่ควรเป็นผู้ทำ แต่ต่อให้ไม่ถูกจับ ก็ยังเป็นการหลอก
    • ใบรับรองถูกพักหรือเพิกถอนผิดเงื่อนไขข้อตกลงการรับรองเป็นเหตุที่หน่วยรับรองใช้ได้ [5]
    • เสี่ยงทางกฎหมายและสัญญาเอกสารเท็จอาจเข้าข่ายความผิดบางฐาน ขึ้นกับข้อเท็จจริง ควรปรึกษานักกฎหมาย และลูกค้าอาจมีสิทธิ์ตามสัญญา
    • ทางที่ถูกบอกตรง ๆ ว่าไม่มี เปิด NC กับตัวเอง ถ้าบันทึกเรื่องที่เกิดจริงภายหลัง ให้ลงวันที่จัดทำจริงและเขียนว่าบันทึกย้อนหลังอ้างอิงวันใด
    หลักฐานปลอมหนึ่งชิ้นทำให้หลักฐานจริงทั้งหมดหมดความน่าเชื่อถือ

    auditor จะขอดูอะไร

    ขอดูทะเบียน NC ปีนี้ เลือก 2–3 เรื่อง เล่าตั้งแต่พบจนปิด

    ยอมรับ

    • CAR ที่ root cause เชื่อมกับหลักฐาน และ corrective action แก้ที่สาเหตุนั้น
    • ticket ที่ระบบสร้าง เวลาเป็นธรรมชาติ

    ไม่พอ

    • root cause "human error" หรือ "ไม่ระมัดระวัง" แล้วจบ
    • ไฟล์ Word ที่สร้างวันก่อนตรวจแต่ลงวันที่ย้อนหลัง

    เคยตรวจไหมว่ามีกรณีแบบเดียวกันในระบบอื่น

    ยอมรับ

    • ผล export ทั้ง population เทียบรายชื่อคนลาออกกับบัญชีทุกระบบ

    ไม่พอ

    • "ตรวจแล้วไม่พบ" โดยไม่มีหลักฐาน

    รู้ได้อย่างไรว่าแก้แล้วได้ผล

    ยอมรับ

    • เกณฑ์ที่ตั้งก่อนลงมือ และผลตรวจหลังผ่านไปช่วงหนึ่งโดยคนที่ไม่ได้แก้เอง

    ไม่พอ

    • ปิด CAR วันเดียวกับที่เปิด มีแค่หลักฐาน correction
    • "อบรมครบ 100%"

    ผู้บริหารเห็นเรื่องนี้ใน management review ไหม ตัดสินใจอะไร

    ยอมรับ

    • บันทึก management review ที่มีวาระสถานะ NC และการตัดสินใจ

    ไม่พอ

    • สไลด์ "ปิด NC ครบ 100%" ที่ไม่มีรายละเอียด

    ยกตัวอย่างการปรับปรุงที่ไม่ได้มาจาก NC

    ยอมรับ

    • improvement log ที่มีเรื่องจาก incident, pentest หรือข้อเสนอของพนักงาน

    ไม่พอ

    • ไม่มีการปรับปรุงใดนอกจากแก้ NC จากหน่วยรับรอง

    ทำแบบพอดี vs ทำเกิน

    ขั้นตอนจัดการ NC

    พอดี: flow ใน issue tracker ที่บังคับฟิลด์ตามแบบฟอร์ม CAR

    ทำเกิน: ขั้นตอน 15 หน้าที่ไม่มีใครอ่าน

    ทะเบียน

    พอดี: board เดียวที่รวม NC, OFI และบทเรียนจาก incident มีเจ้าของและสถานะ

    ทำเกิน: ทะเบียนแยก audit, incident และข้อร้องเรียน ไม่มีภาพรวม

    วิธีหาสาเหตุ

    พอดี: สามคำถามกับทุกเรื่อง เพิ่ม fishbone เมื่อเรื่องใหญ่

    ทำเกิน: workshop RCA เต็มรูปแบบกับ minor ทุกข้อ

    ความได้สัดส่วน

    พอดี: แผนแก้เหมาะกับผลกระทบของ NC

    ทำเกิน: เปิดโครงการใหญ่กับเรื่องเล็ก หรือแก้แค่ตัวอักษรกับเรื่องใหญ่

    การป้องกันล่วงหน้า

    พอดี: จัดการผ่านความเสี่ยงและโอกาสในข้อ 6.1

    ทำเกิน: ทำ Preventive Action Report แยกเพื่อความรู้สึกว่าครบ

    "พอดี" คือคำแนะนำของเราสำหรับองค์กร 30–300 คน ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐาน ทำมากกว่านี้ได้ถ้ามีเหตุผลจากความเสี่ยง

    nonconformity ตัวอย่าง

    NC major10.2

    สถานการณ์ฝึก: internal audit พบ NC 5 ข้อ แต่ไม่มีบันทึกลักษณะของ NC การแก้ไข หรือผล corrective action ของข้อใดเลย

    ขาดบันทึกที่ 10.2 กำหนดให้เก็บ ระบบปรับปรุงไม่ทำงานทั้งระบบ

    แก้แบบไม่ถึงราก

    เขียน CAR ทั้ง 5 ข้อรวดเดียวก่อนวันตรวจติดตาม (ลงวันที่จริง) โดยไม่หาสาเหตุและไม่ตั้งเจ้าของกระบวนการ

    corrective action ที่ถึงราก

    ไม่มีเจ้าของกระบวนการและไม่มีที่บันทึก จึงกำหนดให้ทุก finding เปิดเป็น ticket แบบ CAR ทันทีในวันปิดการตรวจ ISMS manager เป็นผู้อนุมัติปิด และให้สถานะ CAR เป็นวาระประจำของ management review

    NC minor10.2

    สถานการณ์ฝึก: CAR 2 จาก 6 เรื่องปิดโดยไม่มีการทบทวนประสิทธิผล

    กระบวนการมีอยู่และทำงานกับเรื่องส่วนใหญ่ แต่ทำไม่ครบบางเรื่อง

    แก้แบบไม่ถึงราก

    เขียนผลทบทวนลงใน 2 เรื่องนั้นให้ครบ

    corrective action ที่ถึงราก

    ticket ปิดได้โดยไม่ต้องกรอกเกณฑ์ประสิทธิผล จึงบังคับฟิลด์เกณฑ์ตอนเปิด และปิดได้เฉพาะเมื่อแนบหลักฐานผลที่คนอื่นตรวจแล้ว

    observation10.1

    สถานการณ์ฝึก: improvement log มีแต่เรื่องจากการตรวจ ไม่มีเรื่องจาก incident ผลวัด หรือข้อเสนอของพนักงาน

    ไม่ผิดข้อกำหนดโดยตรง แต่บอกว่าการปรับปรุงต่อเนื่องอาจอ่อน

    แก้แบบไม่ถึงราก

    ไม่ทำอะไร เพราะไม่ใช่ NC

    corrective action ที่ถึงราก

    เพิ่มป้าย incident-lesson และ isms-ofi ใน board เดียวกัน และให้สรุปทุกไตรมาสเข้า management review ว่าปิดอะไร ค้างอะไร อะไรได้ผล

    กฎหมายไทยและกรอบอื่น

    NIST CSF 2.0

    • ID.IM-01ปรับปรุงจากผลการประเมิน ใกล้กับ 10.1 [1]
    • ID.IM-02ปรับปรุงจากการทดสอบและการซ้อม รวมทั้งที่ทำร่วมกับผู้ให้บริการ [1]
    • ID.IM-03ปรับปรุงจากการปฏิบัติงานประจำ [1]
    • ID.IM-04แผนตอบสนองเหตุและแผนอื่นต้องดูแลและปรับปรุง [1]
    • PR.AA-05สิทธิ์ถูกกำหนด บังคับใช้ และทบทวน คือ control ที่ล้มเหลวในกรณีคนลาออก [1]

    CIS Controls v8.1

    • 6.1, 6.2, 6.7, 6.8CIS Controls Navigator v8.1 จับคู่ A.5.18 กับ safeguard เรื่องกระบวนการให้สิทธิ์ ถอนสิทธิ์ การรวมศูนย์การควบคุมการเข้าถึง และสิทธิ์ตามบทบาท ตรงกับสาเหตุของ F1 ที่ Git hosting อยู่นอก SSO [14] (ไฟล์ XLSX มิ.ย. 2024 ของ CIS ไม่มี 6.8 [13])

    PDPA

    • ม.37(4)ผู้ควบคุมแจ้งเหตุละเมิดโดยไม่ชักช้า ภายใน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเท่าที่ทำได้ เมื่อมีความเสี่ยงต่อสิทธิของเจ้าของข้อมูล [10]

    อื่น ๆ

    • HSG245คู่มือสอบสวนอุบัติเหตุของ UK HSE แยกสาเหตุทันที เบื้องหลัง และราก เตือนว่าเบื้องหลัง human error มักมีเงื่อนไขที่ทำให้พลาด เป็นงานต่างโดเมนแต่ตรรกะใช้ได้ [2]
    • 27002 ข้อ 5.27เรียนรู้จากเหตุ เป็น input สำคัญของการปรับปรุง (A.5.27)

    การ map เป็นการเทียบเจตนาโดยประมาณ ไม่ได้หมายความว่าทำข้อหนึ่งแล้วผ่านอีกกรอบหนึ่งโดยอัตโนมัติ

    ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

    • root cause = human error หยุดที่คน ไม่ได้ถามว่าทำไมกระบวนการปล่อยให้พลาด

    • corrective action = อบรมซ้ำ ทุกเรื่อง ไม่ตอบ detection และ system ปัญหาเดิมกลับมา

    • ปิด CAR ทันทีที่ทำ correction ยังไม่มีอะไรพิสูจน์ว่าไม่เกิดซ้ำ

    • ไม่ตรวจที่อื่น รอบหน้าเจอ NC แบบเดิมในระบบที่ไม่ได้ดู

    • คนแก้ตรวจผลเอง ใช้หลักฐานที่ตัวเองเขียน ผู้ตรวจไม่เชื่อ

    • ไม่ส่งเข้า management review ผู้บริหารไม่เห็นภาพรวม การปรับปรุงทั้งหมดจึงมาจากหน่วยรับรอง

    ปิดบัญชีคนเดียวไม่พอ

    ถ้าแหล่งข้อมูลเห็นต่าง

    • ต้องตอบ NC ภายในกี่วันหน่วยรับรองรายหนึ่งใช้สูงสุด 90 วันทุกระดับ [3] บางแหล่งอ้าง 14, 30 หรือ 60 วัน แต่ละรายกำหนดเอง ให้ยึดสัญญาของคุณ
    • minor ที่ไม่แก้กลายเป็น major ไหมเอกสารของหน่วยรับรองรายหนึ่งกำหนดว่า minor ที่ยังเกิดอยู่หรือไม่ได้แก้ตามที่ตกลงต้องถูกยกเป็น major [3] จึงเป็นกฎของรายนั้น ไม่ใช่ดุลยพินิจ หน่วยรับรองอื่นอาจกำหนดต่างกัน ให้ดูสัญญาและกติกาของหน่วยรับรองของคุณ
    • 5 Whys พอไหมมีเสียงวิจารณ์ว่าได้สาเหตุเส้นเดียว เราจึงแนะนำใช้คู่กับ fishbone หรือสามคำถาม
    • NC คนลาออก major หรือ minorจำนวนกรณีอย่างเดียวไม่ได้ตัดสิน ต้องดูว่าบัญชีใช้งานได้จริงไหม มีการเข้าใช้ไหม และการถอนสิทธิ์หลักล้มหรือไม่ · ผู้ตรวจสองคนอาจจัดต่างกัน ไม่มีสูตร จึงต้องเขียนเหตุผลทุกครั้ง
    • ต้องมีขั้นตอน NC เป็นเอกสารไหม10.2 บังคับให้เก็บหลักฐานผล ไม่ได้บังคับขั้นตอนเขียน เรามองว่า flow ใน ticket ที่บังคับฟิลด์ก็พอ ถ้าทำสม่ำเสมอ
    จุดที่แหล่งข้อมูลหรือผู้ตรวจตีความต่างกัน เราบอกว่าเลือกแบบไหนและเพราะอะไร

    แบบทดสอบ

    1. ข้อใดเป็น corrective action ไม่ใช่ correction
    2. CAR เขียนว่า root cause คือ "พนักงานไม่ระมัดระวัง" corrective action คือ "อบรมซ้ำ" ปัญหาหลักคืออะไร
    3. เมื่อไรควรปิด CAR
    4. ก่อนวันตรวจพบว่าไม่มีบันทึกการประชุมที่จัดจริงเมื่อ 2 เดือนก่อน ทางใดเหมาะที่สุด

    แม่แบบขององค์กรสมมติ

    ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร แต่งขึ้นเองทั้งหมด ไม่ได้คัดลอกจากที่ใด และไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน

    • แบบฟอร์ม Corrective Action Request (CAR)DOCX · Markdown

    คำศัพท์ในบทนี้

    Nonconformity (NC) ข้อที่ไม่สอดคล้อง
    สิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนดของมาตรฐาน หรือตามที่องค์กรเขียนไว้เอง
    Correction การแก้ไขเฉพาะหน้า
    การกระทำกับตัว NC ที่เจอเพื่อหยุดความเสียหายตอนนี้
    Corrective action การแก้ไขที่สาเหตุ
    การกระทำกับสาเหตุของ NC เพื่อไม่ให้เกิดซ้ำทั้งที่เดิมและที่อื่น
    Root cause สาเหตุราก
    สาเหตุที่องค์กรควบคุมได้ และแก้แล้วป้องกันได้หลายเหตุการณ์
    Extent of condition ขอบเขตของปัญหา
    การตรวจว่าสาเหตุเดียวกันทำให้เกิดปัญหาที่ไหนอีก
    Effectiveness review การทบทวนประสิทธิผล
    การพิสูจน์ด้วยหลักฐานว่าการแก้ได้ผลตามเกณฑ์ที่ตั้งไว้ก่อน
    CAR แบบคำขอหรือรายงานการแก้ไข
    Corrective Action Request/Report บันทึก NC การแก้ สาเหตุ และผล เป็นรูปแบบที่นิยม ไม่ใช่ข้อบังคับ
    OFI โอกาสในการปรับปรุง
    ข้อเสนอของผู้ตรวจที่ไม่ใช่ NC องค์กรพิจารณาเองว่าจะทำหรือไม่

    แหล่งอ้างอิง 13 รายการ

    ตรวจทานล่าสุด 19 พ.ย. 2569 · ระดับความมั่นใจของเนื้อหา: ปานกลาง–สูง

    1. The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0 (NIST CSWP 29) — National Institute of Standards and Technology (NIST), 2024-02-26 · ระดับแหล่ง 1
    2. Investigating accidents and incidents: A workbook for employers, unions, safety representatives and safety professionals (HSG245) — UK Health and Safety Executive, 2004 (reprinted 02/14) · ระดับแหล่ง 1
    3. eAdvantage help: Findings — DNV (certification body, provider material), unknown · ระดับแหล่ง 3
    4. EA FAQ Question 36.14 - Corrections and corrective actions (ISO/IEC 17021-1) — European co-operation for Accreditation (EA), 2018-09 · ระดับแหล่ง 1
    5. Procedure for suspension and withdrawal of certificate — DNV (certification body, provider material), unknown · ระดับแหล่ง 3
    6. Block says former Cash App employee accessed data from US customer accounts — The Record (Recorded Future News), 2022-04-05 · ระดับแหล่ง 4
    7. Cash App breach impacted over 8 million users — Engadget, 2022-04 · ระดับแหล่ง 4 · ยืนยันผ่านผลค้นหาเท่านั้น
    8. IAF MD 2:2023 Transfer of Accredited Certification of Management Systems, Issue 2 Version 2 (Polish translation by PCA; English original governs) — International Accreditation Forum / Polskie Centrum Akredytacji, 2023-06-14 · ระดับแหล่ง 1
    9. Personal Data Protection Act B.E. 2562 (2019) Unofficial Translation — สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.), 2019-05-27 · ระดับแหล่ง Thai official
    10. ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการแจ้งเหตุการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565 — คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล / สคส., 2022-12-15 · ระดับแหล่ง Thai official
    11. ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565 — คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล / สคส., 2022-06-20 · ระดับแหล่ง Thai official
    12. CIS_Controls_v8.1_Mapping_to_ISO.IEC_27001.2022 (XLSX, 'Last updated June 2024') — Center for Internet Security (CIS), 2024-06/07 · ระดับแหล่ง 1
    13. CIS Controls Navigator v8.1 (mapping to ISO/IEC 27001:2022) — Center for Internet Security, online tool, current version 8.1 · ระดับแหล่ง 1

    โครงสร้างข้อ 10.1 และ 10.2 กับ NIST CSF 2.0 ยืนยันจากเอกสารที่เปิดอ่านได้ กรอบเวลาตอบ finding มาจากเอกสารของหน่วยรับรองรายเดียวและ FAQ ของ EA จึงต้องยึดสัญญาของหน่วยรับรองของคุณเอง

    เว็บนี้อ้างข้อกำหนดและ control ด้วยหมายเลขและอธิบายด้วยคำของเราเอง ไม่ได้คัดลอกข้อความมาตรฐาน เมื่อจะนำไปปฏิบัติหรือขอการรับรอง ต้องใช้ตัวมาตรฐานฉบับจริงที่ซื้อจาก ISO หรือ สมอ.