สรุปบทนี้
นโยบายหลัก 1 หน้า ที่ MD ลงนาม กับ นโยบายเฉพาะเรื่อง 8 ฉบับที่มีเจ้าของและรอบทบทวนของตัวเอง พนักงานกดรับทราบในระบบ HR
ทุกงานสำคัญมีเจ้าของในตาราง RACI และงานที่ห้ามทำคนเดียว ถ้าคนไม่พอแยกหน้าที่ ให้ใช้ log กับการทบทวนโดยคนที่สองแทน
ระบบต้องตรวจตัวเองได้: ทีมตรวจการปฏิบัติตามทุกเดือน ผู้ตรวจที่เป็นกลางตรวจปีละครั้ง และงาน production มี runbook (คู่มือทีละขั้น) ที่คนอื่นทำตามได้
- 6.1.2 ข้อกำหนดของมาตรฐาน (เลขข้อ)
- A.8.13 control ใน Annex A ดูชื่อทุกข้อ
- R05 ความเสี่ยงในทะเบียนขององค์กรสมมติ
- E44 หลักฐานตัวอย่าง
- ISMS-SC-01 รหัสเอกสาร
- [1] แหล่งอ้างอิงท้ายบท
- วันที่ของบริษัทสมมติเป็นเรื่องเล่าปี 2026–2029 (เริ่มโครงการ ม.ค. 2026 ได้ใบรับรอง ธ.ค. 2026) ไม่ผูกกับวันที่ปัจจุบัน
ทำสิ่งนี้ตอนนี้
- เปิดรายการนโยบายเฉพาะเรื่องของคุณ แล้วเติมสองคอลัมน์ที่มักว่าง: เจ้าของ (ตำแหน่ง) และวันทบทวนครั้งถัดไป
- เลือกงานสำคัญ 3 งาน (ให้สิทธิ์ production, deploy, แจ้งเหตุข้อมูลรั่ว) แล้วถามว่าคนเดียวทำจบได้ไหม ถ้าได้ ให้จดว่าใครเห็นหลังจากนั้น
- ถามวิศวกรที่ไม่ได้เขียน runbook ให้อ่านขั้นตอนกู้คืนฐานข้อมูล 5 นาที แล้วจดจุดที่เขาต้องถามคนเขียน
โครงกำกับที่ทำให้ระบบไม่พึ่งคนคนเดียว
control กลุ่มนี้ไม่มีเครื่องมือเทคนิคให้ซื้อ มันตอบคำถามว่าใครตัดสินใจ ใครลงมือ ใครตรวจ และทำอย่างไรเมื่อคนสำคัญไม่อยู่ ข้อกำหนด 5.1–5.3 สอนในบท ผู้นำและนโยบาย บทนี้ลงรายละเอียด control ใน Annex A (รายการ 93 control ท้าย 27001) ที่ต่อจากข้อกำหนดเหล่านั้น [9] ข้อ 5.1 เป็นหน้าที่ของผู้บริหารสูงสุดที่ใช้เสมอ ส่วน A.5.4 เป็น control ที่เลือกใช้ ให้หัวหน้าทุกระดับทำให้ทีมทำตามกติกา
Annex A ไม่ได้บังคับให้ทำทุกข้อ องค์กรเลือก control จากผลประเมินความเสี่ยงและข้อผูกพันตามกฎหมายหรือสัญญา เทียบกับ Annex A ว่าไม่ตกหล่น แล้วเขียนเหตุผลทั้งข้อที่ใช้และไม่ใช้ไว้ใน SoA (6.1.3) ดูบท ประเมินความเสี่ยงและ SoA
- ให้ทิศทางA.5.1 นโยบาย · A.5.4 ผู้บริหารทุกระดับทำให้คนทำตาม
- แบ่งคนและอำนาจA.5.2 ใครรับผิดชอบ · A.5.3 งานไหนห้ามทำคนเดียว
- เชื่อมกับภายนอกและงานใหม่A.5.5 หน่วยงานรัฐ · A.5.6 กลุ่มวิชาชีพ · A.5.8 โครงการใหม่
- ตรวจตัวเองA.5.35 ตรวจอิสระ · A.5.36 ตรวจการปฏิบัติตาม · A.5.37 คู่มือที่ตรวจได้ว่าทำตามจริง
ดูความเสี่ยงหนึ่งข้อที่แก้ด้วยโครงกำกับล้วน ๆ
วิศวกร platform คนสำคัญลาช่วงปิดงวดเงินเดือน
1 สถานการณ์
วิศวกร platform ที่รู้ขั้นตอน production ดีที่สุดลาป่วย 1 สัปดาห์ช่วงลูกค้าปิดงวดเงินเดือน งานหลายเรื่องอยู่ในหัวเขาคนเดียว
2 ความเสี่ยง
R11 พึ่งพาวิศวกร platform คนเดียวในงานสำคัญ
A.5.37A.5.2
3 control และหลักฐาน
- A.5.37 คู่มือที่ใครก็ทำตามได้
- A.5.2 กำหนดใครรับผิดชอบงานความปลอดภัย
- E27 runbook งานดูแลระบบ production
- E02 ผังบทบาท ISMS และตาราง RACI
4 auditor ตรวจ
ผ่าน
สถานการณ์ฝึก · ผู้ตรวจเปิด SoA แถว A.5.37 เห็นสถานะ "บางส่วน 8 จาก 12 เรื่อง" ตรงกับ wiki และแผนของ R11 ที่ management review ครั้งที่ 2 อนุมัติให้เลื่อน จึงไม่เป็น NC
ผู้ตรวจไม่ได้ต้องการให้ทุกอย่างเสร็จ แต่ต้องการให้ SoA บอกความจริง และมีแผนที่ผู้มีอำนาจอนุมัติ
- สถานการณ์: สถานการณ์ที่บริษัทเล็กเจอบ่อย: ระบบทำงานได้เพราะคนหนึ่งคน ไม่ใช่เพราะมีขั้นตอน
- ความเสี่ยง: R11 ก่อนจัดการ 3 × 3 = 9 ระดับสูง ต้องมีแผน · เจ้าของความเสี่ยงคือ CTO เพราะคุมทั้งคนและลำดับงาน
- control และหลักฐาน: แผนคือ runbook งานหลัก 12 เรื่อง (E27) และเวร on-call ที่มีคนสำรองทุกงานตามตาราง RACI (E02) · ตอนนี้คงเหลือ 2 × 3 = 6 เพราะอีก 4 เรื่องยังไม่มี runbook CTO และ ISMS manager ยอมรับชั่วคราวถึง 2026-12-24 · เป้าเมื่อแผนเสร็จ 2 × 2 = 4
- auditor ตรวจ: ผู้ตรวจไม่ได้ต้องการให้ทุกอย่างเสร็จ แต่ต้องการให้ SoA บอกความจริง และมีแผนที่ผู้มีอำนาจอนุมัติ
นโยบายที่คนอ่านจริง
ผู้ตรวจไม่นับหน้านโยบาย แต่ถามว่าใครอนุมัติ ใครเป็นเจ้าของ และพนักงานรู้ไหม องค์กรสมมติจึงแยกนโยบายหลักที่ MD ลงนามออกจากนโยบายเฉพาะเรื่อง แต่ละฉบับมีเจ้าของเป็นตำแหน่ง
-
A.5.1 นโยบายหลักที่ผู้บริหารลงนาม
ถ้าไม่มีเอกสารที่ผู้บริหารสูงสุดลงนามบอกทิศทาง แต่ละทีมจะตัดสินเรื่องความปลอดภัยกันคนละแบบ จึงมีนโยบายหลักหนึ่งฉบับกับนโยบายย่อยรายเรื่อง เช่น รหัสผ่านหรือ backup ที่ทุกคนเปิดอ่านได้และถูกหยิบมาปรับทุกปี
องค์กรสมมติใช้ กำหนดทิศทางที่ทุก control อ้างถึง · สัญญาลูกค้าธนาคารขอนโยบายที่ผู้บริหารอนุมัติ
E01นโยบายความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ ฉบับ 1.2 ลงนามโดย MD
นโยบายฉบับปัจจุบันอนุมัติเมื่อไร และใครเป็นเจ้าของการทบทวน
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
คู่มือนโยบายความปลอดภัยสารสนเทศฉบับรวม
1. นโยบาย 93 หมวด
หนึ่งหมวดต่อหนึ่ง control คัดคำอธิบายจากเอกสารมาตรฐานมาเรียงต่อกัน
2. ผู้รับผิดชอบ
ฝ่าย IT รับผิดชอบทุกนโยบาย
3. การสื่อสาร
เก็บไว้ในโฟลเดอร์ของทีม IT
หน้า 1–4 จาก 64 หน้า
- A.5.1 ยาวจนไม่มีใครอ่าน และคัดข้อความมาตรฐานผิดลิขสิทธิ์
- A.5.2 ไม่มีตำแหน่งเจ้าของ ไม่มีใครรู้ว่าต้องทบทวนเมื่อไร
- A.5.1 พนักงานไม่รู้ว่ามี ไม่มีหลักฐานการรับทราบ
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
นโยบายความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ และรายการนโยบายเฉพาะเรื่อง
นโยบายหลัก
เหตุผล คำมั่น กรอบวัตถุประสงค์ หน้าที่ของทุกคน และช่องทางแจ้งเหตุ MD ลงนาม ทบทวนปีละครั้ง
นโยบายเฉพาะเรื่อง
| นโยบาย | เจ้าของ | หลักฐาน |
|---|---|---|
| การควบคุมการเข้าถึง | CTO | E12 |
| การใช้งานทรัพย์สิน (หัวข้อ AI ยังเป็นร่าง) | COO | E08 |
| การจำแนกข้อมูล | ISMS manager | E10 |
| การพัฒนาซอฟต์แวร์อย่างปลอดภัย | VP Engineering | E48 |
| ผู้ให้บริการภายนอกและคลาวด์ | COO | E15 E17 |
| การรับมือเหตุการณ์ | ISMS manager | E18 |
| การสำรองข้อมูลและความต่อเนื่อง | CTO | E21 |
| การทำงานจากบ้าน | Head of Platform | E31 |
การรับทราบ
พนักงานกดรับทราบในระบบ HR วันเริ่มงานและปีละครั้งพร้อมการอบรม แจ้งซ้ำเมื่อนโยบายเปลี่ยน เช่น ฉบับ 1.2 ที่เพิ่มกติกาการใช้ AI (ร่าง)
นโยบายหลัก 1 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- A.5.1 สั้นพอให้พนักงานอ่านจบในวันแรก
- A.5.1 · A.5.2 ทุกฉบับมีเจ้าของเป็นตำแหน่ง แก้ตามรอบของตนได้โดยไม่ต้องแก้นโยบายหลัก
- A.5.1 · A.5.4 หัวหน้าทีมดูรายชื่อคนที่ยังไม่รับทราบได้ทุกเดือน
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX Markdownใครรับผิดชอบ และงานไหนห้ามทำคนเดียว
ตาราง RACI ตอบว่าใครทำ ใครอนุมัติ งานที่ทำความเสียหายได้ เช่น ให้สิทธิ์ production หรือ deploy ต้องมีคนที่สองเห็นเสมอ หัวหน้าทีมเป็นคนทำให้ลูกทีมทำตาม ไม่ใช่ทีม Security ไล่ตามอยู่ฝ่ายเดียว
-
A.5.2 กำหนดใครรับผิดชอบงานความปลอดภัย
งานที่ทุกคนคิดว่า "เดี๋ยวคนอื่นทำ" มักไม่มีใครทำ จึงเขียนไว้ชัดว่าใครดูแลเรื่องไหน เช่น ใครอนุมัติสิทธิ์ ใครตามแพตช์ ใครรับแจ้งเหตุ และพนักงานทั้ง 80 คนรู้ว่ามีเรื่องแล้วต้องไปหาใคร
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R11
E02ผังบทบาท ISMS และตาราง RACI
ใครอนุมัติสิทธิ์ production และใครทบทวน
-
A.5.3 แยกคนทำกับคนอนุมัติ
ถ้าคนเดียวทั้งสร้างและอนุมัติเองได้ ความผิดพลาดหรือการโกงจะไม่มีใครเห็น เช่น developer ไม่ merge โค้ดตัวเองขึ้น production โดยไม่มีคนรีวิว คนเบิกเงินไม่ใช่คนอนุมัติ ถ้าคนน้อยจนแยกไม่ได้ก็ใช้ log กับการสุ่มตรวจแทน
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R09
E02ผังบทบาท ISMS และตาราง RACIE20ผลทบทวนสิทธิ์รายไตรมาสที่หัวหน้าทีมลงนาม
มีกรณีไหนที่คนเดียวทำได้ทั้งเปลี่ยนแปลงและอนุมัติ
-
A.5.4 ผู้บริหารต้องทำให้คนปฏิบัติตาม
นโยบายจะเป็นแค่กระดาษถ้าหัวหน้าไม่ทำเป็นตัวอย่าง หัวหน้าแต่ละฝ่ายจึงเป็นคนตามให้ลูกทีมอบรมครบ เปิด MFA และทำตามขั้นตอนจริง ไม่ใช่โยนให้ทีม security ไล่ตามอยู่ฝ่ายเดียว
องค์กรสมมติใช้ ผลประเมินรอบแรกพบว่า control หลายข้อ เช่น ขั้นตอนพ้นสภาพและการอนุมัติ change พึ่งการที่หัวหน้าทีมบังคับใช้ · ทบทวนใน management review
E03บันทึกการประชุม management review ครั้งที่ 1E30บันทึกการอบรม awareness และผลฝึกซ้อม phishing รายไตรมาส
หัวหน้าทีมรู้ได้อย่างไรว่าลูกทีมทำ training ครบ
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
บทบาท หน้าที่ และอำนาจใน ISMS
RACI (บางส่วน)
| กิจกรรม | MD | ผู้บริหารอื่น | ISMS manager | เจ้าของความเสี่ยง / เจ้าของระบบ | COO (DPO) |
|---|---|---|---|---|---|
| อนุมัตินโยบาย | A | C | R | C | C |
| ประเมินความเสี่ยง | I | C | A | R | C |
| ทบทวนสิทธิ์รายไตรมาส | – | A (CTO) | C | R (เจ้าของระบบ) | – |
| ตัดสินใจแจ้งเหตุ | A | C | R | C | R |
ความเป็นกลาง
- ผู้ตรวจภายในไม่ตรวจงานที่ตนออกแบบหรือทำเอง
- Security & Compliance ไม่ตรวจ ISMS ที่ตนเขียน
- คนขอสิทธิ์ไม่อนุมัติสิทธิ์ของตัวเอง
คณะทำงาน ISMS
ISMS manager (ประธาน) CTO COO Head of Platform HR & Admin Manager ประชุมเดือนละครั้ง ทุกวาระจบด้วยมติ เจ้าของ และวันที่
- A.5.2 R ลงมือ A อนุมัติ C ให้ความเห็น I รับทราบ · ทุกแถวมี A คนเดียว · ทบทวนสิทธิ์ลงมือโดยเจ้าของระบบ (ภายหลังเขียนรายละเอียดไว้ในนโยบายการควบคุมการเข้าถึง ISMS-AC-01)
- A.5.3 · A.5.35 เขียนไว้ครั้งเดียว ใช้ได้ทั้งเรื่องสิทธิ์และการตรวจ
- A.5.4 หัวหน้าที่คุมทีมนั่งในวงเดียวกับคนที่ติดตามผล
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX Markdownบริษัทเล็กแยกหน้าที่ไม่ได้ครบทุกงาน สิ่งที่ผู้ตรวจดูคือมาตรการชดเชยทิ้งหลักฐานไหม
แบบที่มักทำ
- admin คลาวด์ถาวร 9 บัญชี ใครก็แก้ได้
- คนขอสิทธิ์อนุมัติสิทธิ์ให้ตัวเองใน ticket
- deploy ตรงจาก console ไม่มีคนเห็น
- "เราคนน้อย แยกไม่ได้" แล้วจบแค่นั้น
แบบที่พอดี
- สิทธิ์ admin ชั่วคราวตามคำขอ มี log (E36) และบัญชี break-glass 2 บัญชีที่ทบทวนทุกครั้งที่ใช้ และ CTO ทบทวนรวมทุกเดือน
- ผู้ขอกับผู้อนุมัติเป็นคนละคนเสมอ (ISMS-RO-01 ข้อ 6)
- ทุก change ผ่าน pull request ที่คนอื่นอนุมัติ
- ผลทบทวนสิทธิ์ลงนามโดยเจ้าของระบบ (หัวหน้าทีมที่ดูแลระบบนั้น) ไม่ใช่เจ้าของบัญชี (E20)
รู้ว่าต้องติดต่อใคร ก่อนวันที่ต้องใช้
ตอนเกิดเหตุไม่มีเวลาค้นหาเบอร์ ทะเบียนผู้ติดต่อจึงเขียนไว้ล่วงหน้าว่าเมื่อไรติดต่อใคร ใครเป็นคนติดต่อ และมีกรอบเวลาเท่าไร องค์กรสมมติเป็นทั้งผู้ควบคุมและผู้ประมวลผล จึงมีเส้นทางแจ้งเหตุสองเส้น
-
A.5.5 รู้ว่าต้องติดต่อหน่วยงานรัฐใด
ตอนข้อมูลรั่วไม่มีเวลามานั่งหาว่าต้องแจ้งใคร จึงเก็บช่องทางติดต่อ สคส. ตำรวจไซเบอร์ และ ThaiCERT ไว้ในแผนรับมือเหตุ พร้อมระบุว่าใครเป็นคนโทร และมีกรอบเวลาแจ้งกี่ชั่วโมง
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R10 · PDPA การแจ้งเหตุ
E04ทะเบียนผู้ติดต่อหน่วยงานและกลุ่มวิชาชีพ
ถ้าข้อมูลส่วนบุคคลรั่วคืนนี้ ใครแจ้ง สคส. และต้องแจ้งภายในกี่ชั่วโมง
-
A.5.6 เข้ากลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัย
ภัยใหม่มาเร็วกว่าที่ทีมเล็กจะตามทันเอง การให้ทีมเข้าไปอยู่ในชุมชนอย่าง OWASP กลุ่มผู้ดูแลระบบ หรือเวทีของผู้ให้บริการคลาวด์ ช่วยให้รู้ข่าวก่อนและได้วิธีแก้จากคนที่เคยเจอมาแล้ว
องค์กรสมมติใช้ ใช้รับข่าวช่องโหว่และภัยคุกคามที่ป้อนให้ R18 และ A.5.7
E04ทะเบียนผู้ติดต่อหน่วยงานและกลุ่มวิชาชีพ
ข้อมูลจากกลุ่มเหล่านี้เคยถูกนำมาปรับปรุงอะไรในองค์กรบ้าง
- สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อข้อมูลที่เราเป็นผู้ควบคุมรั่ว แจ้งโดยไม่ชักช้า ไม่เกิน 72 ชม. นับแต่ทราบเท่าที่ทำได้ [6] เว้นแต่เหตุนั้นไม่มีความเสี่ยงที่จะกระทบสิทธิของเจ้าของข้อมูล [4] · COO (DPO) แจ้ง หลัง MD ตัดสินใจ
- ลูกค้า 400 รายเมื่อข้อมูลพนักงานของลูกค้ารั่ว เราเป็นผู้ประมวลผล เป้าคือแจ้งภายใน 24 ชม. ตามแผนรับมือเหตุ ISMS-IR-01 ฉบับ 2.2 (ลูกค้าธนาคารขอ ผ่านมติ management review ครั้งที่ 2) ส่วน DPA ทั่วไปและประกาศกำหนดเพดาน 72 ชม. [6] · Head of Support ส่งตามรายชื่อผู้ติดต่อในสัญญา
- ThaiCERT / สกมช.ขอคำแนะนำทางเทคนิคเมื่อถูกโจมตี · ISMS manager
- ตำรวจเมื่อเป็นอาชญากรรม เช่น ถูกเรียกค่าไถ่หรือบุคคลภายในขโมยข้อมูล · COO หลังปรึกษาฝ่ายกฎหมาย
- ผู้ให้บริการคลาวด์ช่องทางแจ้งเหตุด้านความปลอดภัยของผู้ให้บริการ · Head of Platform
- กลุ่มวิชาชีพ (A.5.6)ชุมชนนักพัฒนาด้านความปลอดภัย และประกาศความปลอดภัยของผู้ให้บริการหลัก ข่าวที่เกี่ยวข้องส่งต่อเข้าสรุปภัยคุกคามรายเดือน (E05)
ความปลอดภัยตั้งแต่วัน kickoff
แก้เรื่องความปลอดภัยตอนใกล้ขึ้นระบบแพงกว่าคิดตั้งแต่ต้น องค์กรสมมติเคยเปิดโครงการที่ถือข้อมูลลูกค้าโดยไม่คิดเรื่องนี้ (R06, R14) จึงใส่ checklist ไว้ในแม่แบบโครงการ ไม่ว่าจะเป็นฟีเจอร์ใหม่หรือการย้ายระบบ
-
A.5.8 คิดเรื่องความปลอดภัยตั้งแต่เริ่มโครงการ
แก้เรื่องความปลอดภัยตอนใกล้ launch แพงและช้ากว่าคิดไว้ตั้งแต่ต้นมาก ทุกโครงการใหม่ เช่น ระบบชำระเงินหรือการย้ายคลาวด์ จึงมีคำถามเรื่องความเสี่ยงตั้งแต่วัน kickoff และมีช่องเช็กอยู่ใน template โครงการ
องค์กรสมมติใช้ โครงการใหม่ที่ถือข้อมูลลูกค้าเคยเปิดโดยไม่คิดเรื่องความปลอดภัย (R06, R14) · ตัวกระตุ้นการประเมินซ้ำ 8.2
E06checklist ความมั่นคงปลอดภัยตอนเริ่มโครงการ
เลือกโครงการล่าสุด 1 โครงการ ขอดูว่าประเมินความเสี่ยงความปลอดภัยตอนไหน
- 1kickoffตอบ checklist 10 ข้อ ข้อมูลอะไร ระดับไหน ผู้ให้บริการใหม่ไหม
- 2จำแนกข้อมูลข้อมูลชีวภาพเป็นข้อมูลอ่อนไหวตาม PDPA ม.26 [4] จัดเป็นระดับลับมาก
- 3ประเมินความเสี่ยงข้อมูลประเภทใหม่คือตัวกระตุ้นให้ประเมินซ้ำ (8.2)
- 4ออกแบบ controlthreat model และข้อกำหนดความปลอดภัยอยู่ใน backlog เดียวกับฟีเจอร์
- 5ทบทวนก่อนขึ้นระบบISMS manager ตรวจว่างานความปลอดภัยใน backlog ปิดครบ
ตรวจตัวเองสองชั้น
ชั้นแรกคือการตรวจการปฏิบัติตามที่เจ้าของงานทำเป็นประจำ ชั้นที่สองคือการทบทวนโดยคนที่ไม่ได้ดูแลงานนั้น ผู้ตรวจภายในต้องเป็นกลาง แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นหน่วยงานแยก [7] ผลตรวจครั้งที่ 1 ไปต่อที่บท ตรวจภายใน
-
A.5.35 ให้คนนอกทีมตรวจ ISMS
คนที่สร้างระบบมักมองไม่เห็นจุดบอดของตัวเอง จึงให้คนที่ไม่ได้ดูแลงานนั้นมาตรวจ เช่น internal auditor จากฝ่ายอื่นหรือที่ปรึกษาภายนอก ปีละครั้ง และหลังเปลี่ยนแปลงใหญ่อย่างการย้ายคลาวด์
องค์กรสมมติใช้ ลูกค้าธนาคารขอผลการตรวจอิสระและ pentest ปีละครั้ง · ISMS manager ตรวจงานตัวเองไม่ได้
E25รายงาน internal audit ครั้งที่ 1E26รายงาน penetration test ประจำปีและกติกาการทดสอบ
ผู้ตรวจภายในเป็นอิสระจากงานที่ตรวจอย่างไร
-
A.5.36 ตรวจว่าทำตามนโยบายจริง
นโยบายที่เขียนไว้ดีแต่ไม่มีใครเช็กจะค่อยๆ ถูกละเลย หัวหน้าทีมและทีม security จึงสุ่มดูเป็นระยะ เช่น แล็ปท็อปเข้ารหัสครบไหม สิทธิ์ admin เกินไหม แล้วจดผลไว้และตามแก้จุดที่ไม่ตรง
องค์กรสมมติใช้ ผู้บริหารต้องรู้ว่า control ใน SoA ทำงานตามที่เขียน: เจ้าของงานตรวจการปฏิบัติตามรายเดือน (E31 E39) และใช้ผลตรวจภายใน (E25) เป็นข้อมูลเพิ่ม
E25รายงาน internal audit ครั้งที่ 1E31รายงาน MDM/EDR: เข้ารหัสดิสก์ ล็อกหน้าจอ แอนติมัลแวร์ กรองเว็บE39รายงานสแกนช่องโหว่และการติดตาม SLA
หัวหน้าทีมตรวจการปฏิบัติตามนโยบายของทีมตนอย่างไร
- ทุกเดือนคณะทำงาน ISMS ดู dashboardเครื่องที่ไม่เข้ารหัส บัญชีที่ไม่มี passkey ช่องโหว่เลยกำหนด (E31 E14 E39)
- ทุกไตรมาสเจ้าของระบบทบทวนสิทธิ์ระบบสำคัญทุกไตรมาส ระบบอื่นทุก 6 เดือน ตาม ISMS-AC-01 ข้อ 8 ลงนามผลและถอนสิทธิ์ที่เกิน (E20)
- ก.ย. 2026internal audit ครั้งที่ 1ผู้ตรวจภายนอก + QA lead ไม่ตรวจงานตัวเอง พบ minor 3 observation 4 (E25)
- ปีละครั้งpenetration test โดยผู้ทดสอบภายนอกผลส่งลูกค้าธนาคารตามสัญญา (E26)
- มี.ค. 2027ตรวจพื้นที่ความสำคัญสูงซ้ำรอบ 6 เดือนตามโปรแกรมตรวจ
คู่มือที่คนเข้าเวรทำตามได้
runbook ที่ดีไม่ได้ยาว แต่คนที่ไม่ได้เขียนทำตามได้ และถูกแก้ทุกครั้งที่ระบบเปลี่ยน SoA ขององค์กรสมมติเขียนสถานะ A.5.37 ว่า "บางส่วน" ตามจริง
-
A.5.37 คู่มือที่ใครก็ทำตามได้
ถ้างานสำคัญอยู่ในหัวคนคนเดียว วันที่เขาลาป่วยงานจะติด จึงเขียนวิธีทำงานประจำ เช่น การ restore backup หรือการ deploy ไว้ใน wiki ให้คนเข้าเวรเปิดทำตามได้ และแก้ทันทีเมื่อขั้นตอนเปลี่ยน
องค์กรสมมติใช้ · ทำแล้วบางส่วน ความเสี่ยง R08, R11 · ยังขาด: runbook เสร็จ 8 จาก 12 เรื่อง ตามแผน R11
E27runbook งานดูแลระบบ production
ถ้าวิศวกรคนหลักไม่อยู่ คนอื่นทำ restore ได้จาก runbook หรือไม่
บันทึกการตรวจ A.5.37
- พื้นที่ตรวจ
- สถานการณ์ฝึก · wiki runbook ของทีม Platform
- สิ่งที่เห็น
- สุ่ม runbook 4 ฉบับ · 3 ฉบับเป็นปัจจุบันและมีประวัติแก้ไข · ฉบับ rollback อ้างชื่อ pipeline เก่าก่อนปรับ CI/CD เมื่อ 2 เดือนก่อน · วิศวกรที่เข้าเวรเล่าว่าทำ rollback ครั้งล่าสุดสำเร็จเพราะถามคนเขียน
- ข้อความ finding
- runbook หนึ่งฉบับไม่ได้ปรับตามการเปลี่ยนแปลงของ pipeline
observation
observation เพราะพบฉบับเดียว ฉบับอื่นเป็นปัจจุบัน และยังไม่เกิดผลเสีย · แต่ต้นเหตุน่าคิด: ขั้นตอน change ไม่มีช่องถามว่าต้องแก้ runbook ไหม · ถ้าพบหลายฉบับแบบเดียวกัน จะเป็น minor เพราะแสดงว่ากระบวนการดูแลคู่มือไม่ทำงาน [8]
auditor จะขอดูอะไร
นโยบายฉบับปัจจุบันคือฉบับไหน ใครอนุมัติ และพนักงานใหม่รู้จักได้อย่างไร
ยอมรับ
- ISMS-PO-01 ฉบับ 1.2 ลงนาม MD (E01) พร้อมรายงานการรับทราบจากระบบ HR ที่แยกรายคน
ไม่พอ
- ไฟล์ที่ไม่มีเวอร์ชันและผู้อนุมัติ
- "ส่งอีเมลเวียนแล้ว" โดยไม่มีหลักฐานว่าใครเปิดอ่าน
ใครอนุมัติสิทธิ์ admin ของ production และมีกรณีไหนที่คนเดียวทั้งขอและอนุมัติได้
ยอมรับ
- ตาราง RACI (E02) log สิทธิ์ชั่วคราว (E36) และผลทบทวนสิทธิ์ที่เจ้าของระบบลงนาม (E20)
ไม่พอ
- "ทีมเรารู้กันเอง"
- admin ถาวรที่ไม่มีใครทบทวน
ถ้าข้อมูลส่วนบุคคลรั่วคืนนี้ ใครตัดสินใจแจ้ง แจ้งใคร ภายในกี่ชั่วโมง
ยอมรับ
- ทะเบียนผู้ติดต่อ (E04) ที่ทบทวนแล้วไตรมาสนี้ และแผนรับมือเหตุที่แยกกรณีผู้ควบคุมกับผู้ประมวลผล
ไม่พอ
- เบอร์โทรในมือถือของ ISMS manager คนเดียว
เลือกโครงการล่าสุด 1 โครงการ ประเมินความปลอดภัยตอนไหน
ยอมรับ
- checklist ตอนเริ่มโครงการ (E06) ที่ลงวันที่ก่อนเริ่มพัฒนา และงานความปลอดภัยใน backlog
ไม่พอ
- ผล pentest หลังขึ้นระบบแล้วอย่างเดียว
ผู้ตรวจภายในเป็นอิสระจากงานที่ตรวจอย่างไร
ยอมรับ
- โปรแกรมตรวจที่ระบุผู้ตรวจรายพื้นที่ และรายงาน E25 ที่แสดงว่าไม่มีใครตรวจงานตัวเอง
ไม่พอ
- ISMS manager ตรวจทุกพื้นที่รวมงานที่ตนเขียน
ทำแบบพอดี vs ทำเกิน
นโยบาย
พอดี: นโยบายหลัก 1–2 หน้า กับนโยบายเฉพาะเรื่อง 5–10 ฉบับตามความเสี่ยง
ทำเกิน: 93 นโยบาย ฉบับละ control
บทบาท
พอดี: ตาราง RACI 15–25 กิจกรรมที่อ้างตำแหน่ง
ทำเกิน: job description ใหม่ทุกตำแหน่งที่ยาวหลายหน้า
แยกหน้าที่
พอดี: แยกเฉพาะงานที่ทำความเสียหายได้ เช่น สิทธิ์ production เงิน deploy แล้วชดเชยส่วนที่แยกไม่ได้
ทำเกิน: ต้องมีผู้อนุมัติสองคนทุกคำขอ งานช้าจนคนหาทางเลี่ยง
ตรวจอิสระ
พอดี: ผู้ตรวจภายในที่เป็นกลางปีละครั้ง และ pentest ตามที่สัญญาลูกค้าขอ
ทำเกิน: จ้างผู้ตรวจภายนอกหลายรายตรวจซ้ำกันทุกไตรมาส
runbook
พอดี: งานที่ทำไม่บ่อยแต่พลาดไม่ได้ เช่น กู้คืน rollback เปลี่ยนกุญแจ
ทำเกิน: เขียนคู่มือทุกคำสั่งที่ทำทุกวัน แล้วไม่มีใครแก้ตาม
"พอดี" คือคำแนะนำของเราสำหรับองค์กร 30–300 คน ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐาน ทำมากกว่านี้ได้ถ้ามีเหตุผลจากความเสี่ยง
nonconformity ตัวอย่าง
สถานการณ์ฝึก: ตลอดรอบปี ISMS manager ตรวจภายในเองทุกพื้นที่ รวมกระบวนการความเสี่ยงและเอกสารที่ตนเขียน ไม่มีการทบทวนโดยผู้ที่เป็นกลางเลย แต่ SoA ระบุว่า A.5.35 ทำแล้ว
ไม่มีกลไกใดในระบบที่ตรวจงานของคนวางระบบได้ และ SoA บอกสิ่งที่ไม่จริง เป็นความล้มเหลวของทั้งกระบวนการ ไม่ใช่พลาดจุดเดียว จึงสงสัยได้ว่า ISMS ให้ผลตามที่ตั้งใจได้หรือไม่ = major [8] · ถ้า ISMS manager ตรวจเองเฉพาะพื้นที่ของตน และพื้นที่อื่นมีผู้ตรวจที่เป็นกลาง จะเป็นช่องว่างจำกัดที่ระดับ minor
ให้ผู้ช่วย Security & Compliance ตรวจแทนในรอบหน้า
corrective action ที่ถึงราก
ผู้ช่วยยังอยู่ทีมเดียวกัน จึงไม่แก้ต้นเหตุ · ระบุในโปรแกรมตรวจว่าใครห้ามตรวจพื้นที่ไหน อบรมผู้ตรวจจากฝ่ายอื่น จ้างผู้ตรวจภายนอกสำหรับงานของทีม Security และให้ management review อนุมัติโปรแกรม
สถานการณ์ฝึก: สัมภาษณ์พนักงาน 10 คนจาก 3 ทีม 4 คนไม่รู้ช่องทางแจ้งเหตุ ระบบ HR แสดงว่า 5 จาก 8 คนในทีม Sales/Marketing ยังไม่รับทราบนโยบายฉบับ 1.2
พบเป็นแบบแผนในทีมเดียวกัน ไม่ใช่คนเดียว จึงเป็น NC แต่ทีมอื่นรับทราบครบและการสื่อสารโดยรวมยังทำงาน จึงไม่กระทบความสามารถของระบบในการให้ผลตามที่ตั้งใจ = minor · ถ้าพบคนเดียวจะเป็น observation
ส่งอีเมลเตือนทีม Sales ให้กดรับทราบ
corrective action ที่ถึงราก
หัวหน้าทีมไม่เห็นรายชื่อคนที่ค้าง จึงส่งรายงานการรับทราบรายทีมให้หัวหน้าทุกเดือน เพิ่มอัตรารับทราบเป็นวาระของคณะทำงาน ISMS และวัดผลด้วยการสัมภาษณ์สุ่มรอบถัดไป
สถานการณ์ฝึก: ทะเบียนผู้ติดต่อทบทวนครบทุกไตรมาส แต่เบอร์ติดต่อฉุกเฉินของผู้ให้บริการคลาวด์ยังเป็นช่องทางเดิมที่ผู้ให้บริการประกาศเลิกใช้
รายชื่ออื่นถูกต้องและยังไม่เคยต้องใช้ช่องทางนี้ จึงเป็นข้อสังเกต
แก้เบอร์ในทะเบียน
corrective action ที่ถึงราก
การทบทวนดูแค่ว่ามีรายชื่อครบ ไม่ได้ทดสอบ จึงเพิ่มการทดสอบช่องทางปีละครั้งตอนซ้อม tabletop
กฎหมายไทยและกรอบอื่น
NIST CSF 2.0
CIS Controls v8.1
PDPA
- ม.37(1)มาตรการความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม นโยบายคือจุดเริ่มต้นที่แสดงว่าบริษัทตั้งใจทำ [4]
อื่น ๆ
การ map เป็นการเทียบเจตนาโดยประมาณ ไม่ได้หมายความว่าทำข้อหนึ่งแล้วผ่านอีกกรอบหนึ่งโดยอัตโนมัติ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
นโยบายหนาแต่ไม่มีใครอ่าน เขียนครบทุก control แต่ไม่มีเจ้าของ ไม่มีรอบทบทวน และพนักงานไม่รู้ว่ามี
เจ้าของทุกเรื่องคือ "ฝ่าย IT" งานที่ทุกคนคิดว่าคนอื่นทำ คือรูรั่วที่พบบ่อยที่สุด ใช้ตำแหน่งที่มีอำนาจตัดสินใจ
อนุมัติให้ตัวเอง ticket ที่ผู้ขอกับผู้อนุมัติเป็นคนเดียวกันใช้เป็นหลักฐานการแยกหน้าที่ไม่ได้
ISMS manager ตรวจงานตัวเอง คนที่สร้างระบบมองไม่เห็นจุดบอดของตัวเอง ทีม Security 2 คนจึงต้องมีผู้ตรวจจากนอกทีม
runbook เขียนครั้งเดียว ไม่มีช่องใน change ที่ถามว่าต้องแก้คู่มือไหม คู่มือจึงตามระบบไม่ทัน
รายชื่อติดต่อที่ไม่เคยลองโทร ทบทวนว่ามีรายชื่อครบ แต่ไม่เคยทดสอบว่าช่องทางยังใช้ได้
เมื่องานสำคัญไม่มีขั้นตอน
ถ้าแหล่งข้อมูลเห็นต่าง
- นโยบายฉบับเดียวหรือหลายฉบับไม่มีจำนวนที่ถูกต้อง เราเลือกนโยบายหลัก 1 หน้ากับ 8 ฉบับเฉพาะเรื่อง เพราะเจ้าของแต่ละเรื่องปรับฉบับของตนตามรอบ แล้วเสนอ MD อนุมัติเฉพาะฉบับนั้น โดยไม่ต้องเปิดแก้ทั้งชุด
- "อิสระ" ต้องเป็นคนนอกบริษัทไหมไม่จำเป็น ขอให้ผู้ตรวจเป็นกลาง ไม่ตรวจงานตัวเอง [7] บริษัท 80 คนใช้ QA lead คู่กับผู้ตรวจภายนอกรายปี เพราะทีม Security มีแค่ 2 คนและเขียนระบบเอง
- แยกหน้าที่ไม่ได้ ผิดไหมไม่ผิดถ้าเขียนไว้ว่าแยกไม่ได้ตรงไหน และมีมาตรการชดเชยที่ทิ้งหลักฐาน ผู้ตรวจจะดูว่ามาตรการชดเชยทำจริง
- ต้องมี CISO ไหม27001 ไม่บังคับตำแหน่งชื่อนี้ บางคนเห็นว่าบริษัทที่ถือข้อมูลลูกค้าจำนวนมากควรมี เราเห็นว่าสิ่งที่ต้องมีคือคนรับผิดชอบที่มีอำนาจจริงและรายงานถึงผู้บริหารได้ตรง องค์กรสมมติให้ ISMS manager ทำหน้าที่นี้
แบบทดสอบ
ผ่านแบบทดสอบบทนี้แล้ว บันทึกไว้ในเครื่องนี้เท่านั้น
แม่แบบขององค์กรสมมติ
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร แต่งขึ้นเองทั้งหมด ไม่ได้คัดลอกจากที่ใด และไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน
คำศัพท์ในบทนี้
- Topic-specific policy นโยบายเฉพาะเรื่อง
- นโยบายย่อยเรื่องเดียว เช่น การเข้าถึง หรือการใช้ AI มีเจ้าของและรอบทบทวนของตัวเอง ใต้นโยบายหลัก
- RACI ตารางแบ่งบทบาท
- R ลงมือทำ · A รับผิดชอบสุดท้ายและอนุมัติ (มีคนเดียว) · C ให้ความเห็น · I รับทราบ
- Segregation of duties การแยกหน้าที่
- แยกงานที่ขัดกัน เช่น ขอสิทธิ์กับอนุมัติสิทธิ์ ไม่ให้คนเดียวทำครบทั้งสาย
- Compensating control มาตรการชดเชย
- มาตรการแทนเมื่อทำตามแบบปกติไม่ได้ เช่น log และการทบทวนโดยคนที่สองเมื่อแยกหน้าที่ไม่ได้
- Independent review การทบทวนอิสระ
- การตรวจโดยคนที่ไม่ได้ออกแบบหรือดูแลงานนั้น อาจเป็นคนในบริษัทหรือคนนอกก็ได้
- Runbook คู่มือปฏิบัติงาน
- ขั้นตอนทีละขั้นของงานระบบ เช่น กู้คืนหรือ rollback ที่คนเข้าเวรเปิดทำตามได้
- Special interest group กลุ่มวิชาชีพ
- ชุมชนหรือเวทีแลกเปลี่ยนข่าวภัยคุกคามและแนวปฏิบัติด้านความปลอดภัย
แหล่งอ้างอิง 10 รายการ
ตรวจทานล่าสุด 12 พ.ย. 2569 · ระดับความมั่นใจของเนื้อหา: ปานกลาง–สูง
- The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0 (NIST CSWP 29)
- CIS_Controls_v8.1_Mapping_to_ISO.IEC_27001.2022 (XLSX, 'Last updated June 2024')
- CSF 2.0 Informative References
- Personal Data Protection Act B.E. 2562 (2019) Unofficial Translation
- ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565
- ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการแจ้งเหตุการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565
- ISO 9001 Auditing Practices Group Guidance on: Internal Audits (Edition 1, Amd 1, 2020-07-19)
- FAQ on classification of nonconformities under ISO/IEC 17021-1 (clauses 3.11, 3.12, 9.4.5)
- IAF MD 26:2023 Transition Requirements for ISO/IEC 27001:2022 (Issue 2)
- SEC Charges Knight Capital With Violations of Market Access Rule (Press Release 2013-222)
ข้อกฎหมายไทย NIST CSF 2.0 และเหตุการณ์จริงยืนยันจากเอกสารที่เปิดอ่านได้ เจตนาของ control เขียนด้วยคำของเราเพราะไม่ได้อ่านตัวมาตรฐาน 27002 ส่วนรายละเอียดองค์กรสมมติออกแบบเพื่อการสอน
เว็บนี้อ้างข้อกำหนดและ control ด้วยหมายเลขและอธิบายด้วยคำของเราเอง ไม่ได้คัดลอกข้อความมาตรฐาน เมื่อจะนำไปปฏิบัติหรือขอการรับรอง ต้องใช้ตัวมาตรฐานฉบับจริงที่ซื้อจาก ISO หรือ สมอ.