• ประมาณ 30 นาที
  • กลาง
  • ISMS manager · ผู้บริหาร · หัวหน้าทีม · IT
  • ตรวจทาน 12 พ.ย. 2569

โหมดสอน แม่แบบ 2 ชิ้น

สรุปบทนี้

  1. นโยบายหลัก 1 หน้า ที่ MD ลงนาม กับ นโยบายเฉพาะเรื่อง 8 ฉบับที่มีเจ้าของและรอบทบทวนของตัวเอง พนักงานกดรับทราบในระบบ HR

  2. ทุกงานสำคัญมีเจ้าของในตาราง RACI และงานที่ห้ามทำคนเดียว ถ้าคนไม่พอแยกหน้าที่ ให้ใช้ log กับการทบทวนโดยคนที่สองแทน

  3. ระบบต้องตรวจตัวเองได้: ทีมตรวจการปฏิบัติตามทุกเดือน ผู้ตรวจที่เป็นกลางตรวจปีละครั้ง และงาน production มี runbook (คู่มือทีละขั้น) ที่คนอื่นทำตามได้

  • 6.1.2 ข้อกำหนดของมาตรฐาน (เลขข้อ)
  • A.8.13 control ใน Annex A ดูชื่อทุกข้อ
  • R05 ความเสี่ยงในทะเบียนขององค์กรสมมติ
  • E44 หลักฐานตัวอย่าง
  • ISMS-SC-01 รหัสเอกสาร
  • [1] แหล่งอ้างอิงท้ายบท
  • วันที่ของบริษัทสมมติเป็นเรื่องเล่าปี 2026–2029 (เริ่มโครงการ ม.ค. 2026 ได้ใบรับรอง ธ.ค. 2026) ไม่ผูกกับวันที่ปัจจุบัน

ทำสิ่งนี้ตอนนี้

  1. เปิดรายการนโยบายเฉพาะเรื่องของคุณ แล้วเติมสองคอลัมน์ที่มักว่าง: เจ้าของ (ตำแหน่ง) และวันทบทวนครั้งถัดไป
  2. เลือกงานสำคัญ 3 งาน (ให้สิทธิ์ production, deploy, แจ้งเหตุข้อมูลรั่ว) แล้วถามว่าคนเดียวทำจบได้ไหม ถ้าได้ ให้จดว่าใครเห็นหลังจากนั้น
  3. ถามวิศวกรที่ไม่ได้เขียน runbook ให้อ่านขั้นตอนกู้คืนฐานข้อมูล 5 นาที แล้วจดจุดที่เขาต้องถามคนเขียน

โครงกำกับที่ทำให้ระบบไม่พึ่งคนคนเดียว

control กลุ่มนี้ไม่มีเครื่องมือเทคนิคให้ซื้อ มันตอบคำถามว่าใครตัดสินใจ ใครลงมือ ใครตรวจ และทำอย่างไรเมื่อคนสำคัญไม่อยู่ ข้อกำหนด 5.1–5.3 สอนในบท ผู้นำและนโยบาย บทนี้ลงรายละเอียด control ใน Annex A (รายการ 93 control ท้าย 27001) ที่ต่อจากข้อกำหนดเหล่านั้น [9] ข้อ 5.1 เป็นหน้าที่ของผู้บริหารสูงสุดที่ใช้เสมอ ส่วน A.5.4 เป็น control ที่เลือกใช้ ให้หัวหน้าทุกระดับทำให้ทีมทำตามกติกา

Annex A ไม่ได้บังคับให้ทำทุกข้อ องค์กรเลือก control จากผลประเมินความเสี่ยงและข้อผูกพันตามกฎหมายหรือสัญญา เทียบกับ Annex A ว่าไม่ตกหล่น แล้วเขียนเหตุผลทั้งข้อที่ใช้และไม่ใช้ไว้ใน SoA (6.1.3) ดูบท ประเมินความเสี่ยงและ SoA

  • ให้ทิศทางA.5.1 นโยบาย · A.5.4 ผู้บริหารทุกระดับทำให้คนทำตาม
  • แบ่งคนและอำนาจA.5.2 ใครรับผิดชอบ · A.5.3 งานไหนห้ามทำคนเดียว
  • เชื่อมกับภายนอกและงานใหม่A.5.5 หน่วยงานรัฐ · A.5.6 กลุ่มวิชาชีพ · A.5.8 โครงการใหม่
  • ตรวจตัวเองA.5.35 ตรวจอิสระ · A.5.36 ตรวจการปฏิบัติตาม · A.5.37 คู่มือที่ตรวจได้ว่าทำตามจริง
แบ่งตามงานที่ทำ ไม่ใช่ตามลำดับเลขข้อ

ดูความเสี่ยงหนึ่งข้อที่แก้ด้วยโครงกำกับล้วน ๆ

วิศวกร platform คนสำคัญลาช่วงปิดงวดเงินเดือน

1 สถานการณ์

วิศวกร platform ที่รู้ขั้นตอน production ดีที่สุดลาป่วย 1 สัปดาห์ช่วงลูกค้าปิดงวดเงินเดือน งานหลายเรื่องอยู่ในหัวเขาคนเดียว

2 ความเสี่ยง

R11 พึ่งพาวิศวกร platform คนเดียวในงานสำคัญ

ระดับ 9 สูง → คงเหลือ 6

A.5.37A.5.2

3 control และหลักฐาน

  • A.5.37 คู่มือที่ใครก็ทำตามได้
  • A.5.2 กำหนดใครรับผิดชอบงานความปลอดภัย
  • E27 runbook งานดูแลระบบ production
  • E02 ผังบทบาท ISMS และตาราง RACI

4 auditor ตรวจ

ผ่าน

สถานการณ์ฝึก · ผู้ตรวจเปิด SoA แถว A.5.37 เห็นสถานะ "บางส่วน 8 จาก 12 เรื่อง" ตรงกับ wiki และแผนของ R11 ที่ management review ครั้งที่ 2 อนุมัติให้เลื่อน จึงไม่เป็น NC

ผู้ตรวจไม่ได้ต้องการให้ทุกอย่างเสร็จ แต่ต้องการให้ SoA บอกความจริง และมีแผนที่ผู้มีอำนาจอนุมัติ

  1. สถานการณ์: สถานการณ์ที่บริษัทเล็กเจอบ่อย: ระบบทำงานได้เพราะคนหนึ่งคน ไม่ใช่เพราะมีขั้นตอน
  2. ความเสี่ยง: R11 ก่อนจัดการ 3 × 3 = 9 ระดับสูง ต้องมีแผน · เจ้าของความเสี่ยงคือ CTO เพราะคุมทั้งคนและลำดับงาน
  3. control และหลักฐาน: แผนคือ runbook งานหลัก 12 เรื่อง (E27) และเวร on-call ที่มีคนสำรองทุกงานตามตาราง RACI (E02) · ตอนนี้คงเหลือ 2 × 3 = 6 เพราะอีก 4 เรื่องยังไม่มี runbook CTO และ ISMS manager ยอมรับชั่วคราวถึง 2026-12-24 · เป้าเมื่อแผนเสร็จ 2 × 2 = 4
  4. auditor ตรวจ: ผู้ตรวจไม่ได้ต้องการให้ทุกอย่างเสร็จ แต่ต้องการให้ SoA บอกความจริง และมีแผนที่ผู้มีอำนาจอนุมัติ

นโยบายที่คนอ่านจริง

ผู้ตรวจไม่นับหน้านโยบาย แต่ถามว่าใครอนุมัติ ใครเป็นเจ้าของ และพนักงานรู้ไหม องค์กรสมมติจึงแยกนโยบายหลักที่ MD ลงนามออกจากนโยบายเฉพาะเรื่อง แต่ละฉบับมีเจ้าของเป็นตำแหน่ง

  • A.5.1 นโยบายหลักที่ผู้บริหารลงนาม

    ถ้าไม่มีเอกสารที่ผู้บริหารสูงสุดลงนามบอกทิศทาง แต่ละทีมจะตัดสินเรื่องความปลอดภัยกันคนละแบบ จึงมีนโยบายหลักหนึ่งฉบับกับนโยบายย่อยรายเรื่อง เช่น รหัสผ่านหรือ backup ที่ทุกคนเปิดอ่านได้และถูกหยิบมาปรับทุกปี

    องค์กรสมมติใช้ กำหนดทิศทางที่ทุก control อ้างถึง · สัญญาลูกค้าธนาคารขอนโยบายที่ผู้บริหารอนุมัติ

    นโยบายฉบับปัจจุบันอนุมัติเมื่อไร และใครเป็นเจ้าของการทบทวน

ชื่อย่อและเจตนาเราเขียนเองเพื่อการเรียน ไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน · แถว "องค์กรสมมติ" มาจาก SoA ของบริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด · R = ความเสี่ยง E = หลักฐาน
ISMS-PO-01_isms-policy.docx1 หน้า + 8 ฉบับเฉพาะเรื่อง

บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด

นโยบายความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศ และรายการนโยบายเฉพาะเรื่อง

รหัส
ISMS-PO-01
ฉบับ
1.2
อนุมัติ
MD
วันที่
2026-06-15

นโยบายหลัก

เหตุผล คำมั่น กรอบวัตถุประสงค์ หน้าที่ของทุกคน และช่องทางแจ้งเหตุ MD ลงนาม ทบทวนปีละครั้ง

นโยบายเฉพาะเรื่อง

นโยบายเจ้าของหลักฐาน
การควบคุมการเข้าถึงCTOE12
การใช้งานทรัพย์สิน (หัวข้อ AI ยังเป็นร่าง)COOE08
การจำแนกข้อมูลISMS managerE10
การพัฒนาซอฟต์แวร์อย่างปลอดภัยVP EngineeringE48
ผู้ให้บริการภายนอกและคลาวด์COOE15 E17
การรับมือเหตุการณ์ISMS managerE18
การสำรองข้อมูลและความต่อเนื่องCTOE21
การทำงานจากบ้านHead of PlatformE31

การรับทราบ

พนักงานกดรับทราบในระบบ HR วันเริ่มงานและปีละครั้งพร้อมการอบรม แจ้งซ้ำเมื่อนโยบายเปลี่ยน เช่น ฉบับ 1.2 ที่เพิ่มกติกาการใช้ AI (ร่าง)

นโยบายหลัก 1 หน้า ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง

  1. A.5.1 สั้นพอให้พนักงานอ่านจบในวันแรก
  2. A.5.1 · A.5.2 ทุกฉบับมีเจ้าของเป็นตำแหน่ง แก้ตามรอบของตนได้โดยไม่ต้องแก้นโยบายหลัก
  3. A.5.1 · A.5.4 หัวหน้าทีมดูรายชื่อคนที่ยังไม่รับทราบได้ทุกเดือน
สลับดูร่างที่ยาวกว่าแต่ใช้งานไม่ได้ กดหมุดเพื่อดูว่าส่วนนั้นตอบ control ข้อใด

ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร

DOCX Markdown

ใครรับผิดชอบ และงานไหนห้ามทำคนเดียว

ตาราง RACI ตอบว่าใครทำ ใครอนุมัติ งานที่ทำความเสียหายได้ เช่น ให้สิทธิ์ production หรือ deploy ต้องมีคนที่สองเห็นเสมอ หัวหน้าทีมเป็นคนทำให้ลูกทีมทำตาม ไม่ใช่ทีม Security ไล่ตามอยู่ฝ่ายเดียว

  • A.5.2 กำหนดใครรับผิดชอบงานความปลอดภัย

    งานที่ทุกคนคิดว่า "เดี๋ยวคนอื่นทำ" มักไม่มีใครทำ จึงเขียนไว้ชัดว่าใครดูแลเรื่องไหน เช่น ใครอนุมัติสิทธิ์ ใครตามแพตช์ ใครรับแจ้งเหตุ และพนักงานทั้ง 80 คนรู้ว่ามีเรื่องแล้วต้องไปหาใคร

    องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R11

    ใครอนุมัติสิทธิ์ production และใครทบทวน

  • A.5.3 แยกคนทำกับคนอนุมัติ

    ถ้าคนเดียวทั้งสร้างและอนุมัติเองได้ ความผิดพลาดหรือการโกงจะไม่มีใครเห็น เช่น developer ไม่ merge โค้ดตัวเองขึ้น production โดยไม่มีคนรีวิว คนเบิกเงินไม่ใช่คนอนุมัติ ถ้าคนน้อยจนแยกไม่ได้ก็ใช้ log กับการสุ่มตรวจแทน

    องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R09

    มีกรณีไหนที่คนเดียวทำได้ทั้งเปลี่ยนแปลงและอนุมัติ

  • A.5.4 ผู้บริหารต้องทำให้คนปฏิบัติตาม

    นโยบายจะเป็นแค่กระดาษถ้าหัวหน้าไม่ทำเป็นตัวอย่าง หัวหน้าแต่ละฝ่ายจึงเป็นคนตามให้ลูกทีมอบรมครบ เปิด MFA และทำตามขั้นตอนจริง ไม่ใช่โยนให้ทีม security ไล่ตามอยู่ฝ่ายเดียว

    องค์กรสมมติใช้ ผลประเมินรอบแรกพบว่า control หลายข้อ เช่น ขั้นตอนพ้นสภาพและการอนุมัติ change พึ่งการที่หัวหน้าทีมบังคับใช้ · ทบทวนใน management review

    หัวหน้าทีมรู้ได้อย่างไรว่าลูกทีมทำ training ครบ

ISMS-RO-01_isms-roles.docx

บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด

บทบาท หน้าที่ และอำนาจใน ISMS

รหัส
ISMS-RO-01
ฉบับ
1.1
อนุมัติ
MD
วันที่
2026-03-20

RACI (บางส่วน)

กิจกรรมMDผู้บริหารอื่นISMS managerเจ้าของความเสี่ยง / เจ้าของระบบCOO (DPO)
อนุมัตินโยบายACRCC
ประเมินความเสี่ยงICARC
ทบทวนสิทธิ์รายไตรมาส–A (CTO)CR (เจ้าของระบบ)–
ตัดสินใจแจ้งเหตุACRCR

ความเป็นกลาง

  • ผู้ตรวจภายในไม่ตรวจงานที่ตนออกแบบหรือทำเอง
  • Security & Compliance ไม่ตรวจ ISMS ที่ตนเขียน
  • คนขอสิทธิ์ไม่อนุมัติสิทธิ์ของตัวเอง

คณะทำงาน ISMS

ISMS manager (ประธาน) CTO COO Head of Platform HR & Admin Manager ประชุมเดือนละครั้ง ทุกวาระจบด้วยมติ เจ้าของ และวันที่

  1. A.5.2 R ลงมือ A อนุมัติ C ให้ความเห็น I รับทราบ · ทุกแถวมี A คนเดียว · ทบทวนสิทธิ์ลงมือโดยเจ้าของระบบ (ภายหลังเขียนรายละเอียดไว้ในนโยบายการควบคุมการเข้าถึง ISMS-AC-01)
  2. A.5.3 · A.5.35 เขียนไว้ครั้งเดียว ใช้ได้ทั้งเรื่องสิทธิ์และการตรวจ
  3. A.5.4 หัวหน้าที่คุมทีมนั่งในวงเดียวกับคนที่ติดตามผล
บางส่วนของ ISMS-RO-01 ฉบับเต็มมี 20 กิจกรรม แต่ละแถวมีผู้รับผิดชอบสุดท้าย (A) คนเดียว

ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร

DOCX Markdown

บริษัทเล็กแยกหน้าที่ไม่ได้ครบทุกงาน สิ่งที่ผู้ตรวจดูคือมาตรการชดเชยทิ้งหลักฐานไหม

แบบที่มักทำ

  • admin คลาวด์ถาวร 9 บัญชี ใครก็แก้ได้
  • คนขอสิทธิ์อนุมัติสิทธิ์ให้ตัวเองใน ticket
  • deploy ตรงจาก console ไม่มีคนเห็น
  • "เราคนน้อย แยกไม่ได้" แล้วจบแค่นั้น

แบบที่พอดี

  • สิทธิ์ admin ชั่วคราวตามคำขอ มี log (E36) และบัญชี break-glass 2 บัญชีที่ทบทวนทุกครั้งที่ใช้ และ CTO ทบทวนรวมทุกเดือน
  • ผู้ขอกับผู้อนุมัติเป็นคนละคนเสมอ (ISMS-RO-01 ข้อ 6)
  • ทุก change ผ่าน pull request ที่คนอื่นอนุมัติ
  • ผลทบทวนสิทธิ์ลงนามโดยเจ้าของระบบ (หัวหน้าทีมที่ดูแลระบบนั้น) ไม่ใช่เจ้าของบัญชี (E20)
ทีม Platform มี 10 คน แยกหน้าที่ได้ไม่ครบทุกงาน มาตรการชดเชยต้องทิ้งหลักฐานที่คนอื่นตรวจได้

รู้ว่าต้องติดต่อใคร ก่อนวันที่ต้องใช้

ตอนเกิดเหตุไม่มีเวลาค้นหาเบอร์ ทะเบียนผู้ติดต่อจึงเขียนไว้ล่วงหน้าว่าเมื่อไรติดต่อใคร ใครเป็นคนติดต่อ และมีกรอบเวลาเท่าไร องค์กรสมมติเป็นทั้งผู้ควบคุมและผู้ประมวลผล จึงมีเส้นทางแจ้งเหตุสองเส้น

  • A.5.5 รู้ว่าต้องติดต่อหน่วยงานรัฐใด

    ตอนข้อมูลรั่วไม่มีเวลามานั่งหาว่าต้องแจ้งใคร จึงเก็บช่องทางติดต่อ สคส. ตำรวจไซเบอร์ และ ThaiCERT ไว้ในแผนรับมือเหตุ พร้อมระบุว่าใครเป็นคนโทร และมีกรอบเวลาแจ้งกี่ชั่วโมง

    องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R10 · PDPA การแจ้งเหตุ

    ถ้าข้อมูลส่วนบุคคลรั่วคืนนี้ ใครแจ้ง สคส. และต้องแจ้งภายในกี่ชั่วโมง

  • A.5.6 เข้ากลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัย

    ภัยใหม่มาเร็วกว่าที่ทีมเล็กจะตามทันเอง การให้ทีมเข้าไปอยู่ในชุมชนอย่าง OWASP กลุ่มผู้ดูแลระบบ หรือเวทีของผู้ให้บริการคลาวด์ ช่วยให้รู้ข่าวก่อนและได้วิธีแก้จากคนที่เคยเจอมาแล้ว

    องค์กรสมมติใช้ ใช้รับข่าวช่องโหว่และภัยคุกคามที่ป้อนให้ R18 และ A.5.7

    ข้อมูลจากกลุ่มเหล่านี้เคยถูกนำมาปรับปรุงอะไรในองค์กรบ้าง

  • สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อข้อมูลที่เราเป็นผู้ควบคุมรั่ว แจ้งโดยไม่ชักช้า ไม่เกิน 72 ชม. นับแต่ทราบเท่าที่ทำได้ [6] เว้นแต่เหตุนั้นไม่มีความเสี่ยงที่จะกระทบสิทธิของเจ้าของข้อมูล [4] · COO (DPO) แจ้ง หลัง MD ตัดสินใจ
  • ลูกค้า 400 รายเมื่อข้อมูลพนักงานของลูกค้ารั่ว เราเป็นผู้ประมวลผล เป้าคือแจ้งภายใน 24 ชม. ตามแผนรับมือเหตุ ISMS-IR-01 ฉบับ 2.2 (ลูกค้าธนาคารขอ ผ่านมติ management review ครั้งที่ 2) ส่วน DPA ทั่วไปและประกาศกำหนดเพดาน 72 ชม. [6] · Head of Support ส่งตามรายชื่อผู้ติดต่อในสัญญา
  • ThaiCERT / สกมช.ขอคำแนะนำทางเทคนิคเมื่อถูกโจมตี · ISMS manager
  • ตำรวจเมื่อเป็นอาชญากรรม เช่น ถูกเรียกค่าไถ่หรือบุคคลภายในขโมยข้อมูล · COO หลังปรึกษาฝ่ายกฎหมาย
  • ผู้ให้บริการคลาวด์ช่องทางแจ้งเหตุด้านความปลอดภัยของผู้ให้บริการ · Head of Platform
  • กลุ่มวิชาชีพ (A.5.6)ชุมชนนักพัฒนาด้านความปลอดภัย และประกาศความปลอดภัยของผู้ให้บริการหลัก ข่าวที่เกี่ยวข้องส่งต่อเข้าสรุปภัยคุกคามรายเดือน (E05)
ตัวอย่างแถวในทะเบียนผู้ติดต่อ (E04) ทบทวนรายไตรมาส · ทุกแถวบอกว่าเมื่อไรติดต่อ และใครเป็นคนติดต่อ

ความปลอดภัยตั้งแต่วัน kickoff

แก้เรื่องความปลอดภัยตอนใกล้ขึ้นระบบแพงกว่าคิดตั้งแต่ต้น องค์กรสมมติเคยเปิดโครงการที่ถือข้อมูลลูกค้าโดยไม่คิดเรื่องนี้ (R06, R14) จึงใส่ checklist ไว้ในแม่แบบโครงการ ไม่ว่าจะเป็นฟีเจอร์ใหม่หรือการย้ายระบบ

  • A.5.8 คิดเรื่องความปลอดภัยตั้งแต่เริ่มโครงการ

    แก้เรื่องความปลอดภัยตอนใกล้ launch แพงและช้ากว่าคิดไว้ตั้งแต่ต้นมาก ทุกโครงการใหม่ เช่น ระบบชำระเงินหรือการย้ายคลาวด์ จึงมีคำถามเรื่องความเสี่ยงตั้งแต่วัน kickoff และมีช่องเช็กอยู่ใน template โครงการ

    องค์กรสมมติใช้ โครงการใหม่ที่ถือข้อมูลลูกค้าเคยเปิดโดยไม่คิดเรื่องความปลอดภัย (R06, R14) · ตัวกระตุ้นการประเมินซ้ำ 8.2

    เลือกโครงการล่าสุด 1 โครงการ ขอดูว่าประเมินความเสี่ยงความปลอดภัยตอนไหน

  1. 1kickoffตอบ checklist 10 ข้อ ข้อมูลอะไร ระดับไหน ผู้ให้บริการใหม่ไหม
  2. 2จำแนกข้อมูลข้อมูลชีวภาพเป็นข้อมูลอ่อนไหวตาม PDPA ม.26 [4] จัดเป็นระดับลับมาก
  3. 3ประเมินความเสี่ยงข้อมูลประเภทใหม่คือตัวกระตุ้นให้ประเมินซ้ำ (8.2)
  4. 4ออกแบบ controlthreat model และข้อกำหนดความปลอดภัยอยู่ใน backlog เดียวกับฟีเจอร์
  5. 5ทบทวนก่อนขึ้นระบบISMS manager ตรวจว่างานความปลอดภัยใน backlog ปิดครบ
ตัวอย่าง: ฟีเจอร์ลงเวลาที่ใช้ข้อมูลชีวภาพ ใช้ checklist ตอนเริ่มโครงการ (E06) ไม่ได้รอตรวจก่อนขึ้นระบบ

ตรวจตัวเองสองชั้น

ชั้นแรกคือการตรวจการปฏิบัติตามที่เจ้าของงานทำเป็นประจำ ชั้นที่สองคือการทบทวนโดยคนที่ไม่ได้ดูแลงานนั้น ผู้ตรวจภายในต้องเป็นกลาง แต่ไม่จำเป็นต้องเป็นหน่วยงานแยก [7] ผลตรวจครั้งที่ 1 ไปต่อที่บท ตรวจภายใน

  • A.5.35 ให้คนนอกทีมตรวจ ISMS

    คนที่สร้างระบบมักมองไม่เห็นจุดบอดของตัวเอง จึงให้คนที่ไม่ได้ดูแลงานนั้นมาตรวจ เช่น internal auditor จากฝ่ายอื่นหรือที่ปรึกษาภายนอก ปีละครั้ง และหลังเปลี่ยนแปลงใหญ่อย่างการย้ายคลาวด์

    องค์กรสมมติใช้ ลูกค้าธนาคารขอผลการตรวจอิสระและ pentest ปีละครั้ง · ISMS manager ตรวจงานตัวเองไม่ได้

    ผู้ตรวจภายในเป็นอิสระจากงานที่ตรวจอย่างไร

  • A.5.36 ตรวจว่าทำตามนโยบายจริง

    นโยบายที่เขียนไว้ดีแต่ไม่มีใครเช็กจะค่อยๆ ถูกละเลย หัวหน้าทีมและทีม security จึงสุ่มดูเป็นระยะ เช่น แล็ปท็อปเข้ารหัสครบไหม สิทธิ์ admin เกินไหม แล้วจดผลไว้และตามแก้จุดที่ไม่ตรง

    องค์กรสมมติใช้ ผู้บริหารต้องรู้ว่า control ใน SoA ทำงานตามที่เขียน: เจ้าของงานตรวจการปฏิบัติตามรายเดือน (E31 E39) และใช้ผลตรวจภายใน (E25) เป็นข้อมูลเพิ่ม

    หัวหน้าทีมตรวจการปฏิบัติตามนโยบายของทีมตนอย่างไร

  1. ทุกเดือนคณะทำงาน ISMS ดู dashboardเครื่องที่ไม่เข้ารหัส บัญชีที่ไม่มี passkey ช่องโหว่เลยกำหนด (E31 E14 E39)
  2. ทุกไตรมาสเจ้าของระบบทบทวนสิทธิ์ระบบสำคัญทุกไตรมาส ระบบอื่นทุก 6 เดือน ตาม ISMS-AC-01 ข้อ 8 ลงนามผลและถอนสิทธิ์ที่เกิน (E20)
  3. ก.ย. 2026internal audit ครั้งที่ 1ผู้ตรวจภายนอก + QA lead ไม่ตรวจงานตัวเอง พบ minor 3 observation 4 (E25)
  4. ปีละครั้งpenetration test โดยผู้ทดสอบภายนอกผลส่งลูกค้าธนาคารตามสัญญา (E26)
  5. มี.ค. 2027ตรวจพื้นที่ความสำคัญสูงซ้ำรอบ 6 เดือนตามโปรแกรมตรวจ
การตรวจการปฏิบัติตาม (A.5.36) ทำโดยเจ้าของงานและทีม Security และใช้ผลตรวจภายใน (E25) เป็นข้อมูลนำเข้าอีกทาง ซึ่งเป็นหลักฐานที่ SoA อ้างสำหรับข้อนี้ ส่วนการตรวจอิสระ (A.5.35) ทำโดยคนที่ไม่ได้ดูแลงานนั้น

คู่มือที่คนเข้าเวรทำตามได้

runbook ที่ดีไม่ได้ยาว แต่คนที่ไม่ได้เขียนทำตามได้ และถูกแก้ทุกครั้งที่ระบบเปลี่ยน SoA ขององค์กรสมมติเขียนสถานะ A.5.37 ว่า "บางส่วน" ตามจริง

  • A.5.37 คู่มือที่ใครก็ทำตามได้

    ถ้างานสำคัญอยู่ในหัวคนคนเดียว วันที่เขาลาป่วยงานจะติด จึงเขียนวิธีทำงานประจำ เช่น การ restore backup หรือการ deploy ไว้ใน wiki ให้คนเข้าเวรเปิดทำตามได้ และแก้ทันทีเมื่อขั้นตอนเปลี่ยน

    องค์กรสมมติใช้ · ทำแล้วบางส่วน ความเสี่ยง R08, R11 · ยังขาด: runbook เสร็จ 8 จาก 12 เรื่อง ตามแผน R11

    ถ้าวิศวกรคนหลักไม่อยู่ คนอื่นทำ restore ได้จาก runbook หรือไม่

บันทึกการตรวจ A.5.37

พื้นที่ตรวจ
สถานการณ์ฝึก · wiki runbook ของทีม Platform
สิ่งที่เห็น
สุ่ม runbook 4 ฉบับ · 3 ฉบับเป็นปัจจุบันและมีประวัติแก้ไข · ฉบับ rollback อ้างชื่อ pipeline เก่าก่อนปรับ CI/CD เมื่อ 2 เดือนก่อน · วิศวกรที่เข้าเวรเล่าว่าทำ rollback ครั้งล่าสุดสำเร็จเพราะถามคนเขียน
ข้อความ finding
runbook หนึ่งฉบับไม่ได้ปรับตามการเปลี่ยนแปลงของ pipeline

auditor จะขอดูอะไร

นโยบายฉบับปัจจุบันคือฉบับไหน ใครอนุมัติ และพนักงานใหม่รู้จักได้อย่างไร

ยอมรับ

  • ISMS-PO-01 ฉบับ 1.2 ลงนาม MD (E01) พร้อมรายงานการรับทราบจากระบบ HR ที่แยกรายคน

ไม่พอ

  • ไฟล์ที่ไม่มีเวอร์ชันและผู้อนุมัติ
  • "ส่งอีเมลเวียนแล้ว" โดยไม่มีหลักฐานว่าใครเปิดอ่าน

ใครอนุมัติสิทธิ์ admin ของ production และมีกรณีไหนที่คนเดียวทั้งขอและอนุมัติได้

ยอมรับ

  • ตาราง RACI (E02) log สิทธิ์ชั่วคราว (E36) และผลทบทวนสิทธิ์ที่เจ้าของระบบลงนาม (E20)

ไม่พอ

  • "ทีมเรารู้กันเอง"
  • admin ถาวรที่ไม่มีใครทบทวน

ถ้าข้อมูลส่วนบุคคลรั่วคืนนี้ ใครตัดสินใจแจ้ง แจ้งใคร ภายในกี่ชั่วโมง

ยอมรับ

  • ทะเบียนผู้ติดต่อ (E04) ที่ทบทวนแล้วไตรมาสนี้ และแผนรับมือเหตุที่แยกกรณีผู้ควบคุมกับผู้ประมวลผล

ไม่พอ

  • เบอร์โทรในมือถือของ ISMS manager คนเดียว

เลือกโครงการล่าสุด 1 โครงการ ประเมินความปลอดภัยตอนไหน

ยอมรับ

  • checklist ตอนเริ่มโครงการ (E06) ที่ลงวันที่ก่อนเริ่มพัฒนา และงานความปลอดภัยใน backlog

ไม่พอ

  • ผล pentest หลังขึ้นระบบแล้วอย่างเดียว

ผู้ตรวจภายในเป็นอิสระจากงานที่ตรวจอย่างไร

ยอมรับ

  • โปรแกรมตรวจที่ระบุผู้ตรวจรายพื้นที่ และรายงาน E25 ที่แสดงว่าไม่มีใครตรวจงานตัวเอง

ไม่พอ

  • ISMS manager ตรวจทุกพื้นที่รวมงานที่ตนเขียน

ทำแบบพอดี vs ทำเกิน

นโยบาย

พอดี: นโยบายหลัก 1–2 หน้า กับนโยบายเฉพาะเรื่อง 5–10 ฉบับตามความเสี่ยง

ทำเกิน: 93 นโยบาย ฉบับละ control

บทบาท

พอดี: ตาราง RACI 15–25 กิจกรรมที่อ้างตำแหน่ง

ทำเกิน: job description ใหม่ทุกตำแหน่งที่ยาวหลายหน้า

แยกหน้าที่

พอดี: แยกเฉพาะงานที่ทำความเสียหายได้ เช่น สิทธิ์ production เงิน deploy แล้วชดเชยส่วนที่แยกไม่ได้

ทำเกิน: ต้องมีผู้อนุมัติสองคนทุกคำขอ งานช้าจนคนหาทางเลี่ยง

ตรวจอิสระ

พอดี: ผู้ตรวจภายในที่เป็นกลางปีละครั้ง และ pentest ตามที่สัญญาลูกค้าขอ

ทำเกิน: จ้างผู้ตรวจภายนอกหลายรายตรวจซ้ำกันทุกไตรมาส

runbook

พอดี: งานที่ทำไม่บ่อยแต่พลาดไม่ได้ เช่น กู้คืน rollback เปลี่ยนกุญแจ

ทำเกิน: เขียนคู่มือทุกคำสั่งที่ทำทุกวัน แล้วไม่มีใครแก้ตาม

"พอดี" คือคำแนะนำของเราสำหรับองค์กร 30–300 คน ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐาน ทำมากกว่านี้ได้ถ้ามีเหตุผลจากความเสี่ยง

nonconformity ตัวอย่าง

NC majorA.5.359.2.2

สถานการณ์ฝึก: ตลอดรอบปี ISMS manager ตรวจภายในเองทุกพื้นที่ รวมกระบวนการความเสี่ยงและเอกสารที่ตนเขียน ไม่มีการทบทวนโดยผู้ที่เป็นกลางเลย แต่ SoA ระบุว่า A.5.35 ทำแล้ว

ไม่มีกลไกใดในระบบที่ตรวจงานของคนวางระบบได้ และ SoA บอกสิ่งที่ไม่จริง เป็นความล้มเหลวของทั้งกระบวนการ ไม่ใช่พลาดจุดเดียว จึงสงสัยได้ว่า ISMS ให้ผลตามที่ตั้งใจได้หรือไม่ = major [8] · ถ้า ISMS manager ตรวจเองเฉพาะพื้นที่ของตน และพื้นที่อื่นมีผู้ตรวจที่เป็นกลาง จะเป็นช่องว่างจำกัดที่ระดับ minor

แก้แบบไม่ถึงราก

ให้ผู้ช่วย Security & Compliance ตรวจแทนในรอบหน้า

corrective action ที่ถึงราก

ผู้ช่วยยังอยู่ทีมเดียวกัน จึงไม่แก้ต้นเหตุ · ระบุในโปรแกรมตรวจว่าใครห้ามตรวจพื้นที่ไหน อบรมผู้ตรวจจากฝ่ายอื่น จ้างผู้ตรวจภายนอกสำหรับงานของทีม Security และให้ management review อนุมัติโปรแกรม

NC minorA.5.1A.5.47.3

สถานการณ์ฝึก: สัมภาษณ์พนักงาน 10 คนจาก 3 ทีม 4 คนไม่รู้ช่องทางแจ้งเหตุ ระบบ HR แสดงว่า 5 จาก 8 คนในทีม Sales/Marketing ยังไม่รับทราบนโยบายฉบับ 1.2

พบเป็นแบบแผนในทีมเดียวกัน ไม่ใช่คนเดียว จึงเป็น NC แต่ทีมอื่นรับทราบครบและการสื่อสารโดยรวมยังทำงาน จึงไม่กระทบความสามารถของระบบในการให้ผลตามที่ตั้งใจ = minor · ถ้าพบคนเดียวจะเป็น observation

แก้แบบไม่ถึงราก

ส่งอีเมลเตือนทีม Sales ให้กดรับทราบ

corrective action ที่ถึงราก

หัวหน้าทีมไม่เห็นรายชื่อคนที่ค้าง จึงส่งรายงานการรับทราบรายทีมให้หัวหน้าทุกเดือน เพิ่มอัตรารับทราบเป็นวาระของคณะทำงาน ISMS และวัดผลด้วยการสัมภาษณ์สุ่มรอบถัดไป

observationA.5.5

สถานการณ์ฝึก: ทะเบียนผู้ติดต่อทบทวนครบทุกไตรมาส แต่เบอร์ติดต่อฉุกเฉินของผู้ให้บริการคลาวด์ยังเป็นช่องทางเดิมที่ผู้ให้บริการประกาศเลิกใช้

รายชื่ออื่นถูกต้องและยังไม่เคยต้องใช้ช่องทางนี้ จึงเป็นข้อสังเกต

แก้แบบไม่ถึงราก

แก้เบอร์ในทะเบียน

corrective action ที่ถึงราก

การทบทวนดูแค่ว่ามีรายชื่อครบ ไม่ได้ทดสอบ จึงเพิ่มการทดสอบช่องทางปีละครั้งตอนซ้อม tabletop

กฎหมายไทยและกรอบอื่น

NIST CSF 2.0

  • GV.PO-01 · GV.PO-02ตั้ง สื่อสาร บังคับใช้ และทบทวนนโยบาย ใกล้กับ A.5.1 [1]
  • GV.RR-02บทบาท หน้าที่ และอำนาจที่กำหนดและสื่อสารแล้ว ใกล้กับ A.5.2 [1]
  • ID.IM-01หาสิ่งที่ต้องปรับจากการประเมินและการตรวจ ใกล้กับ A.5.35 [1]

CIS Controls v8.1

  • Safeguard 17.5มอบหมายบทบาทหลักในการรับมือเหตุ ใกล้กับ A.5.2 [2]
  • Safeguard 6.8สิทธิ์ตามบทบาท ใกล้กับ A.5.3 [2]
  • Safeguard 16.1กระบวนการพัฒนาแอปพลิเคชันอย่างปลอดภัย ใกล้กับ A.5.8 [2]

PDPA

  • ม.37(1)มาตรการความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสม นโยบายคือจุดเริ่มต้นที่แสดงว่าบริษัทตั้งใจทำ [4]

อื่น ๆ

  • หมายเหตุ mappingCIS ไม่ map A.5.35 A.5.36 A.5.37 และ NIST ไม่ได้ทดสอบความถูกต้องของ mapping ที่ผู้อื่นส่งเข้ามา ใช้เป็นตัวชี้ทาง ไม่ใช่หลักฐาน [2][3]

การ map เป็นการเทียบเจตนาโดยประมาณ ไม่ได้หมายความว่าทำข้อหนึ่งแล้วผ่านอีกกรอบหนึ่งโดยอัตโนมัติ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • นโยบายหนาแต่ไม่มีใครอ่าน เขียนครบทุก control แต่ไม่มีเจ้าของ ไม่มีรอบทบทวน และพนักงานไม่รู้ว่ามี

  • เจ้าของทุกเรื่องคือ "ฝ่าย IT" งานที่ทุกคนคิดว่าคนอื่นทำ คือรูรั่วที่พบบ่อยที่สุด ใช้ตำแหน่งที่มีอำนาจตัดสินใจ

  • อนุมัติให้ตัวเอง ticket ที่ผู้ขอกับผู้อนุมัติเป็นคนเดียวกันใช้เป็นหลักฐานการแยกหน้าที่ไม่ได้

  • ISMS manager ตรวจงานตัวเอง คนที่สร้างระบบมองไม่เห็นจุดบอดของตัวเอง ทีม Security 2 คนจึงต้องมีผู้ตรวจจากนอกทีม

  • runbook เขียนครั้งเดียว ไม่มีช่องใน change ที่ถามว่าต้องแก้คู่มือไหม คู่มือจึงตามระบบไม่ทัน

  • รายชื่อติดต่อที่ไม่เคยลองโทร ทบทวนว่ามีรายชื่อครบ แต่ไม่เคยทดสอบว่าช่องทางยังใช้ได้

เมื่องานสำคัญไม่มีขั้นตอน

ถ้าแหล่งข้อมูลเห็นต่าง

  • นโยบายฉบับเดียวหรือหลายฉบับไม่มีจำนวนที่ถูกต้อง เราเลือกนโยบายหลัก 1 หน้ากับ 8 ฉบับเฉพาะเรื่อง เพราะเจ้าของแต่ละเรื่องปรับฉบับของตนตามรอบ แล้วเสนอ MD อนุมัติเฉพาะฉบับนั้น โดยไม่ต้องเปิดแก้ทั้งชุด
  • "อิสระ" ต้องเป็นคนนอกบริษัทไหมไม่จำเป็น ขอให้ผู้ตรวจเป็นกลาง ไม่ตรวจงานตัวเอง [7] บริษัท 80 คนใช้ QA lead คู่กับผู้ตรวจภายนอกรายปี เพราะทีม Security มีแค่ 2 คนและเขียนระบบเอง
  • แยกหน้าที่ไม่ได้ ผิดไหมไม่ผิดถ้าเขียนไว้ว่าแยกไม่ได้ตรงไหน และมีมาตรการชดเชยที่ทิ้งหลักฐาน ผู้ตรวจจะดูว่ามาตรการชดเชยทำจริง
  • ต้องมี CISO ไหม27001 ไม่บังคับตำแหน่งชื่อนี้ บางคนเห็นว่าบริษัทที่ถือข้อมูลลูกค้าจำนวนมากควรมี เราเห็นว่าสิ่งที่ต้องมีคือคนรับผิดชอบที่มีอำนาจจริงและรายงานถึงผู้บริหารได้ตรง องค์กรสมมติให้ ISMS manager ทำหน้าที่นี้
เราบอกว่าเลือกแบบไหนและเพราะอะไร

แบบทดสอบ

1. ทีม Platform มี 10 คน แยกคนขอกับคนอนุมัติ deploy ได้ไม่ครบทุกกรณี ข้อใดเหมาะที่สุด
2. ข้อใดเป็นหลักฐานที่ดีที่สุดว่านโยบายถูกสื่อสารแล้ว (A.5.1)
3. ใครไม่ควรเป็นผู้ตรวจกระบวนการประเมินความเสี่ยงขององค์กรสมมติ
4. SoA ขององค์กรสมมติเขียนว่า A.5.37 ทำได้ "บางส่วน 8 จาก 12" ผู้ตรวจน่าจะสรุปอย่างไร

แม่แบบขององค์กรสมมติ

ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร แต่งขึ้นเองทั้งหมด ไม่ได้คัดลอกจากที่ใด และไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน

  • นโยบายความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศDOCX · Markdown
  • บทบาท หน้าที่ และอำนาจใน ISMSDOCX · Markdown

คำศัพท์ในบทนี้

Topic-specific policy นโยบายเฉพาะเรื่อง
นโยบายย่อยเรื่องเดียว เช่น การเข้าถึง หรือการใช้ AI มีเจ้าของและรอบทบทวนของตัวเอง ใต้นโยบายหลัก
RACI ตารางแบ่งบทบาท
R ลงมือทำ · A รับผิดชอบสุดท้ายและอนุมัติ (มีคนเดียว) · C ให้ความเห็น · I รับทราบ
Segregation of duties การแยกหน้าที่
แยกงานที่ขัดกัน เช่น ขอสิทธิ์กับอนุมัติสิทธิ์ ไม่ให้คนเดียวทำครบทั้งสาย
Compensating control มาตรการชดเชย
มาตรการแทนเมื่อทำตามแบบปกติไม่ได้ เช่น log และการทบทวนโดยคนที่สองเมื่อแยกหน้าที่ไม่ได้
Independent review การทบทวนอิสระ
การตรวจโดยคนที่ไม่ได้ออกแบบหรือดูแลงานนั้น อาจเป็นคนในบริษัทหรือคนนอกก็ได้
Runbook คู่มือปฏิบัติงาน
ขั้นตอนทีละขั้นของงานระบบ เช่น กู้คืนหรือ rollback ที่คนเข้าเวรเปิดทำตามได้
Special interest group กลุ่มวิชาชีพ
ชุมชนหรือเวทีแลกเปลี่ยนข่าวภัยคุกคามและแนวปฏิบัติด้านความปลอดภัย

แหล่งอ้างอิง 10 รายการ

ตรวจทานล่าสุด 12 พ.ย. 2569 · ระดับความมั่นใจของเนื้อหา: ปานกลาง–สูง

  1. The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0 (NIST CSWP 29) — NIST, 2024-02-26 · ระดับแหล่ง 1
  2. CIS_Controls_v8.1_Mapping_to_ISO.IEC_27001.2022 (XLSX, 'Last updated June 2024') — Center for Internet Security (CIS), 2024-06/07 · ระดับแหล่ง 1
  3. CSF 2.0 Informative References — NIST, 2024-02-15 (page updated 2026-11-09) · ระดับแหล่ง 1
  4. Personal Data Protection Act B.E. 2562 (2019) Unofficial Translation — สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.), 2019-05-27 · ระดับแหล่ง Thai official
  5. ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565 — คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล / สคส., 2022-06-20 · ระดับแหล่ง Thai official
  6. ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการแจ้งเหตุการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565 — คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล / สคส., 2022-12-15 · ระดับแหล่ง Thai official
  7. ISO 9001 Auditing Practices Group Guidance on: Internal Audits (Edition 1, Amd 1, 2020-07-19) — ISO/TC 176 and IAF – ISO 9001 Auditing Practices Group, 2020-07-19 · ระดับแหล่ง 1
  8. FAQ on classification of nonconformities under ISO/IEC 17021-1 (clauses 3.11, 3.12, 9.4.5) — European co-operation for Accreditation (EA), unknown · ระดับแหล่ง 1
  9. IAF MD 26:2023 Transition Requirements for ISO/IEC 27001:2022 (Issue 2) — IAF, 2023-02-15 · ระดับแหล่ง 1
  10. SEC Charges Knight Capital With Violations of Market Access Rule (Press Release 2013-222) — U.S. Securities and Exchange Commission (SEC), 2013-10-16 · ระดับแหล่ง 4

ข้อกฎหมายไทย NIST CSF 2.0 และเหตุการณ์จริงยืนยันจากเอกสารที่เปิดอ่านได้ เจตนาของ control เขียนด้วยคำของเราเพราะไม่ได้อ่านตัวมาตรฐาน 27002 ส่วนรายละเอียดองค์กรสมมติออกแบบเพื่อการสอน

เว็บนี้อ้างข้อกำหนดและ control ด้วยหมายเลขและอธิบายด้วยคำของเราเอง ไม่ได้คัดลอกข้อความมาตรฐาน เมื่อจะนำไปปฏิบัติหรือขอการรับรอง ต้องใช้ตัวมาตรฐานฉบับจริงที่ซื้อจาก ISO หรือ สมอ.