สรุปบทนี้
A.6 ทั้งหมวดคือเส้นทางของคนหนึ่งคน: ก่อนจ้าง (A.6.1 A.6.2 A.6.6) ระหว่างทำงาน (A.6.3 A.6.4 A.6.7 A.6.8) และหลังพ้นสภาพ (A.6.5)
การตรวจประวัติและโทษทางวินัยแตะทั้ง PDPA และกฎหมายแรงงาน ประวัติอาชญากรรมเป็นข้อมูลอ่อนไหว ทุกขั้นที่ไม่แน่ใจให้ปรึกษาฝ่ายกฎหมายหรือ HR
ผลตรวจภายใน F1 ขององค์กรสมมติเกิดที่วันสุดท้าย: ticket พ้นสภาพไม่มีบรรทัดของระบบที่อยู่นอก SSO แม่แบบ ISMS-HR-01 ในบทนี้แก้ตรงจุดนั้น
- 6.1.2 ข้อกำหนดของมาตรฐาน (เลขข้อ)
- A.8.13 control ใน Annex A ดูชื่อทุกข้อ
- R05 ความเสี่ยงในทะเบียนขององค์กรสมมติ
- E44 หลักฐานตัวอย่าง
- ISMS-SC-01 รหัสเอกสาร
- [1] แหล่งอ้างอิงท้ายบท
- วันที่ของบริษัทสมมติเป็นเรื่องเล่าปี 2026–2029 (เริ่มโครงการ ม.ค. 2026 ได้ใบรับรอง ธ.ค. 2026) ไม่ผูกกับวันที่ปัจจุบัน
ทำสิ่งนี้ตอนนี้
- ดึงรายชื่อคนที่ลาออก 3 คนล่าสุด แล้วเทียบกับรายชื่อบัญชีของระบบหนึ่งระบบที่ไม่ได้ล็อกอินผ่าน SSO
- ถามพนักงานที่เพิ่งเข้างาน 2 คนว่า ถ้าเผลอกดลิงก์ phishing จะแจ้งใคร ทางไหน ถ้าคำตอบไม่ตรงกัน ให้ใส่ช่องทางแจ้งเหตุในวันแรกของการเข้างาน
- เปิดสัญญาจ้างฉบับล่าสุด หาข้อที่บอกว่าหน้าที่รักษาความลับมีผลหลังพ้นสภาพนานแค่ไหน ถ้าไม่พบ ส่งให้ฝ่ายกฎหมายทบทวน
แปด control บนเส้นทางของคนหนึ่งคน
หมวด A.6 ไม่ได้ยาก แต่กระจายอยู่หลายฝ่าย HR ถือสัญญา ทีม Platform ถือบัญชี หัวหน้าทีมรู้ว่าใครทำอะไร จุดที่หลุดบ่อยจึงเป็นรอยต่อระหว่างฝ่าย
องค์กรสมมติจึงเขียนขั้นตอนเดียว (ISMS-HR-01) ที่ทุกฝ่ายใช้ร่วมกัน และให้ระบบ HR เป็นจุดเริ่มของทุกการเปลี่ยนแปลง
- ก่อนจ้างA.6.1 คัดกรองตามระดับตำแหน่ง
- เซ็นสัญญาA.6.2 หน้าที่ในสัญญาจ้าง · A.6.6 ข้อรักษาความลับ/NDA
- 30 วันแรกA.6.3 อบรมพื้นฐานและตามบทบาท · A.6.8 รู้ช่องทางแจ้งเหตุ
- ทุกวันA.6.7 ทำงานนอกออฟฟิศ
- เมื่อฝ่าฝืนA.6.4 กระบวนการทางวินัย
- วันสุดท้ายและหลังจากนั้นA.6.5 ถอนสิทธิ์ และหน้าที่ที่ยังผูกพัน
ก่อนจ้าง: คัดกรอง สัญญา และ NDA
-
A.6.1 ตรวจสอบประวัติก่อนจ้าง
คนที่จะได้สิทธิ์เข้าข้อมูลลูกค้าต้องเป็นคนที่ไว้ใจได้ จึงเช็กประวัติเท่าที่กฎหมายแรงงานและ PDPA เปิดให้ทำ เช่น ยืนยันวุฒิ โทรถามที่ทำงานเก่า และเข้มขึ้นสำหรับตำแหน่งที่ถือสิทธิ์ admin หรือดูแลเงิน
องค์กรสมมติใช้ พนักงาน support และ platform เห็นข้อมูลเงินเดือนของลูกค้าและบางคนมีสิทธิ์สูง (R09) · สัญญาลูกค้าธนาคาร
E28checklist คัดกรองก่อนจ้าง (ตรวจประวัติตามระดับตำแหน่ง)
ตำแหน่งที่เข้าถึงข้อมูลเงินเดือนลูกค้าตรวจอะไรบ้าง และขอความยินยอมอย่างไร
-
A.6.2 ใส่หน้าที่ความปลอดภัยในสัญญาจ้าง
ถ้าไม่ตกลงกันตั้งแต่วันแรก จะขอให้พนักงานรักษาความลับหรือทำตามนโยบายภายหลังได้ยาก สัญญาจ้างและสัญญา contractor จึงมีข้อเรื่องความลับ การใช้ข้อมูล และการทำตามกติกาความปลอดภัย ให้เซ็นก่อนเริ่มงาน
องค์กรสมมติใช้ สัญญาลูกค้าธนาคาร
E29สัญญาจ้างที่มีข้อรักษาความลับ ข้อบังคับการทำงาน และ NDA
สัญญาจ้างฉบับไหนที่ระบุหน้าที่นี้ ใช้กับผู้รับจ้างอิสระด้วยหรือไม่
-
A.6.6 ให้ทุกฝ่ายลงนาม NDA
ทุกครั้งที่ต้องเปิดข้อมูลลับให้คนอื่นเห็น เช่น คุยดีลกับ partner หรือจ้างฟรีแลนซ์ ต้องมีข้อผูกพันทางกฎหมายรองรับ จึงมี NDA แบบมาตรฐานที่ฝ่ายกฎหมายปรับให้ทันสมัย และติดตามว่าใครเซ็นแล้วบ้าง
องค์กรสมมติใช้ ผู้รับเหมาและที่ปรึกษาที่ได้บัญชีของบริษัทและเห็นข้อมูลลูกค้าต้องผูกพันเรื่องความลับ · สัญญาลูกค้าธนาคาร
E29สัญญาจ้างที่มีข้อรักษาความลับ ข้อบังคับการทำงาน และ NDA
ผู้รับจ้างอิสระที่เข้าถึงโค้ดได้ลงนาม NDA ครบหรือไม่
ข้อนี้แตะกฎหมายมากที่สุดในหมวด การคัดกรองควรได้สัดส่วนกับสิทธิ์ที่ตำแหน่งจะได้ และเก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็น
- ทั่วไปยืนยันตัวตนและวุฒิที่อ้าง · Sales/Marketing ธุรการ
- เห็นข้อมูลลูกค้าเพิ่มการสอบถามผู้อ้างอิง · Customer Support QA
- สิทธิ์ admin หรือการเงินเพิ่มการตรวจประวัติผ่านช่องทางที่กฎหมายอนุญาต · Platform การเงิน
- ประวัติอาชญากรรมPDPA ม.26 นับเป็นข้อมูลอ่อนไหว ต้องได้ความยินยอมโดยชัดแจ้งเว้นแต่เข้าข้อยกเว้น และการเก็บต้องอยู่ใต้การควบคุมของหน่วยงานที่มีอำนาจ หรือมีมาตรการตามที่คณะกรรมการประกาศ [1][2] ปรึกษาฝ่ายกฎหมาย
ระหว่างทำงาน: อบรม วินัย และทำงานนอกออฟฟิศ
-
A.6.3 อบรมให้คนรู้และทำเป็น
คนส่วนใหญ่ไม่ได้ตั้งใจทำผิด แค่ดูไม่ออกว่าอีเมลนั้นคือ phishing จึงมีอบรมตอนเข้างานและทุกปี ส่ง phishing จำลอง และสอนเพิ่มตามหน้าที่ เช่น secure coding สำหรับ developer และวิธีเช็กคำขอโอนเงินสำหรับฝ่ายบัญชี
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R05, R15
E30บันทึกการอบรม awareness และผลฝึกซ้อม phishing รายไตรมาส
อัตราอบรมครบของปีนี้เท่าไร คนที่ไม่ครบจัดการอย่างไร
-
A.6.4 มีบทลงโทษเมื่อฝ่าฝืน
ถ้าฝ่าฝืนแล้วไม่มีอะไรเกิดขึ้น กติกาก็ไม่มีน้ำหนัก แต่ถ้าลงโทษแบบไม่มีหลักก็ไม่ยุติธรรม จึงมีขั้นตอนทางวินัยที่ HR ประกาศให้รู้ล่วงหน้า แยกความพลาดโดยสุจริตออกจากการจงใจ และให้โอกาสชี้แจง
องค์กรสมมติใช้ กฎหมายแรงงาน
E29สัญญาจ้างที่มีข้อรักษาความลับ ข้อบังคับการทำงาน และ NDA
ถ้าพนักงานส่งข้อมูลลูกค้าออกไปอีเมลส่วนตัว จะเกิดอะไรขึ้น
-
A.6.7 ทำงานนอกออฟฟิศอย่างปลอดภัย
เมื่อพนักงานทุกคนทำงานจากบ้านหรือร้านกาแฟได้ ข้อมูลก็ออกไปนอกออฟฟิศด้วย จึงมีกติกาสั้นๆ เช่น ใช้เครื่องบริษัทที่เข้ารหัสแล้ว เข้าระบบผ่าน VPN หรือ zero trust เลี่ยง Wi-Fi สาธารณะที่ไม่มีรหัส และระวังคนแอบมองจอ
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R07
E31รายงาน MDM/EDR: เข้ารหัสดิสก์ ล็อกหน้าจอ แอนติมัลแวร์ กรองเว็บ
ทำงานจากร้านกาแฟได้หรือไม่ มีกติกาอะไร
พนักงานทุกคนทำงานจากบ้านได้ ข้อมูลลูกค้าจึงอยู่ที่บ้าน 80 หลัง กติกาต้องสั้นพอให้จำได้ และมีระบบช่วยบังคับ
เนื้อหาอบรมพนักงานไม่ต้องเขียนเอง ใช้บทเรียนจากเว็บ Security Awareness ของ IT Select Lab ได้ เช่น ฟิชชิง ทำงานนอกออฟฟิศ และ ภัยจากคนในและการใช้ AI
- A.6.3 อบรมที่วัดผลได้แนวทางของ NIST มองการอบรมเป็นโปรแกรมที่มีวงจร แยก awareness การอบรมตามบทบาท และการศึกษา และวัดการเปลี่ยนพฤติกรรม [4] องค์กรสมมติวัดอัตรารายงาน phishing (M3) คู่กับอัตราอบรม (M7)
- A.6.7 กติกาทำงานนอกออฟฟิศสั้นพอให้จำได้: ใช้เครื่องบริษัทที่อยู่ใน MDM (E31) ล็อกจอเมื่อลุก ไม่ทำงานกับข้อมูลลูกค้าบนจอที่คนอื่นเห็น
- A.6.4 วินัยที่ประกาศไว้ก่อนนายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนต้องประกาศข้อบังคับการทำงานเป็นภาษาไทย [3] องค์กรสมมติจึงให้ข้อบังคับอ้างถึงนโยบายความมั่นคงปลอดภัย (E29) รายละเอียดโทษและขั้นตอนให้ HR และฝ่ายกฎหมายกำหนด
- การเฝ้าดูพนักงานต้องแจ้งก่อนDLP EDR log CCTV และ log บัตรเข้าออก เก็บข้อมูลส่วนบุคคลของพนักงาน PDPA ให้เก็บเท่าที่จำเป็น (ม.22) แจ้งวัตถุประสงค์ ข้อมูลที่เก็บ และระยะเก็บก่อนหรือขณะเก็บ (ม.23) และต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับ (ม.24) [1] จึงควรเขียนเรื่องนี้ในประกาศความเป็นส่วนตัวสำหรับพนักงาน ฐานที่เหมาะและระดับที่ได้สัดส่วนให้ปรึกษาฝ่ายกฎหมายหรือ DPO
ช่องทางแจ้งเหตุที่คนกล้าใช้
-
A.6.8 ช่องทางให้ทุกคนแจ้งเหตุ
ยิ่งรู้เร็ว ความเสียหายยิ่งน้อย แต่คนจะแจ้งก็ต่อเมื่อแจ้งง่ายและไม่โดนตำหนิ จึงมีช่องแชตหรืออีเมลเดียวไว้แจ้งเรื่องแปลกๆ เช่น เผลอกดลิงก์ phishing หรือทำแล็ปท็อปหาย และบอกทุกคนตั้งแต่วันแรก
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R05
E19ทะเบียนเหตุการณ์ รายงานทบทวนหลังเหตุ และรายงานการซ้อมE30บันทึกการอบรม awareness และผลฝึกซ้อม phishing รายไตรมาส
ถ้าเห็นอีเมลน่าสงสัย พนักงานแจ้งที่ไหน ลองสุ่มถามพนักงาน 2 คน
นโยบายขององค์กรสมมติเขียนว่าการแจ้งโดยสุจริตไม่ถูกลงโทษ และบอกช่องทางตั้งแต่วันแรก ผลจึงวัดได้จากเวลาที่คนแจ้ง
สถานการณ์ฝึก: พนักงานใหม่กดลิงก์ผิด แล้วแจ้งภายใน 10 นาที
1 สถานการณ์
สถานการณ์ฝึก ไม่ใช่เหตุการณ์ในเรื่องเล่าขององค์กรสมมติ · พนักงาน support ที่เพิ่งเริ่มงานได้ 3 สัปดาห์ กดลิงก์ในอีเมลแจ้งว่ารหัสผ่านหมดอายุ แล้วจึงสังเกตว่าโดเมนผิด
2 ความเสี่ยง
R05 phishing ขโมยบัญชีทีม support ที่เห็นข้อมูลลูกค้า
A.6.3A.6.8
3 control และหลักฐาน
- A.6.8 ช่องทางให้ทุกคนแจ้งเหตุ
- A.6.3 อบรมให้คนรู้และทำเป็น
- A.8.5 MFA และล็อกอินที่เจาะยาก
- E30 บันทึกการอบรม awareness และผลฝึกซ้อม phishing รายไตรมาส
- E19 ทะเบียนเหตุการณ์ รายงานทบทวนหลังเหตุ และรายงานการซ้อม
4 auditor ตรวจ
ผ่าน
สถานการณ์ฝึก · ผู้ตรวจถามพนักงาน 3 คนว่าถ้ากดลิงก์ผิดจะทำอะไร ทุกคนตอบช่อง #security และบอกว่าไม่ถูกลงโทษ ทะเบียนเหตุการณ์ (E19) มีรายการนี้พร้อมเวลาแจ้งและผลตรวจ
ผู้ตรวจไม่ได้ดูแค่เอกสาร แต่ถามคนหน้างาน · ทุกคนตอบตรงกัน จึงผ่าน
- สถานการณ์: คนใหม่คือคนที่ยังไม่รู้ว่าอีเมลภายในหน้าตาแบบไหน และยังไม่กล้าถาม
- ความเสี่ยง: R05 phishing ขโมยบัญชีทีม support ก่อนจัดการ 4 × 3 = 12 ระดับวิกฤต
- control และหลักฐาน: อบรมภายใน 30 วันแรก (E30) บอกช่องทางแจ้ง · passkey ทำให้รหัสผ่านที่ถูกหลอกไปใช้ไม่ได้ ก็ต่อเมื่อปิดทางล็อกอินสำรองที่อ่อนกว่าและคุมการกู้บัญชีด้วย (ดูบทอุปกรณ์ปลายทาง) · ทีมตรวจแล้วปิดเรื่องในทะเบียนเหตุการณ์ (E19)
- auditor ตรวจ: ผู้ตรวจไม่ได้ดูแค่เอกสาร แต่ถามคนหน้างาน · ทุกคนตอบตรงกัน จึงผ่าน
แบบที่ทำให้คนเงียบ
- ประกาศชื่อคนที่คลิกลิงก์ phishing จำลอง
- หักคะแนนประเมินทุกครั้งที่แจ้งเหตุว่าตัวเองพลาด
- ไม่มีขั้นตอนชี้แจง ใช้ดุลพินิจหัวหน้าแต่ละคน
แบบที่ทำให้คนกล้าแจ้ง
- นโยบายเขียนชัดว่าแจ้งโดยสุจริตไม่ถูกลงโทษ
- แยกความพลาดโดยสุจริตออกจากการจงใจฝ่าฝืน
- กระบวนการทางวินัยใช้กับการจงใจ และมีขั้นตอนชี้แจงตามข้อบังคับการทำงาน
- วัดอัตราการแจ้ง ไม่ใช่แค่อัตราคลิก
วันสุดท้าย และหลังจากนั้น
-
A.6.5 หน้าที่ยังอยู่แม้ลาออกแล้ว
การลาออกไม่ได้ลบความรู้เรื่องลูกค้าออกจากหัวคน จึงบอกพนักงานให้ชัด ทั้งในสัญญาและในวันสุดท้าย ว่าหน้าที่รักษาความลับยังผูกพันอีกกี่ปี และข้อมูลอะไรห้ามนำไปใช้ที่ทำงานใหม่
องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R02
E09checklist พนักงานพ้นสภาพ (คืนเครื่อง ปิดบัญชี เตือนเรื่องความลับ)
พนักงานที่ลาออกได้รับการแจ้งเรื่องหน้าที่รักษาความลับอย่างไร
ผลตรวจภายในครั้งที่ 1 ขององค์กรสมมติพบช่องว่างตรงนี้ ไม่ใช่เพราะคนลืม แต่เพราะ checklist ไม่มีบรรทัดให้จำ วิธีหาสาเหตุอยู่ในบท Nonconformity และ corrective action
F1: คนลาออก 1 ใน 5 ยังมีบัญชี Git hosting
1 สถานการณ์
วิศวกรคนหนึ่งลาออกเมื่อ 2026-07-10 ticket พ้นสภาพปิด SSO รับคืนเครื่อง และเตือนเรื่องความลับครบ แต่ Git hosting ใช้บัญชีแยก จึงไม่มีบรรทัดให้ใครปิด
2 ความเสี่ยง
R02 พนักงานลาออกแล้วยังมีสิทธิ์เข้าระบบ
A.6.5A.5.18
3 control และหลักฐาน
- A.6.5 หน้าที่ยังอยู่แม้ลาออกแล้ว
- A.5.18 ให้ ทบทวน และถอนสิทธิ์
- A.5.11 เก็บของคืนเมื่อออก ย้ายบทบาท หรือจบสัญญา
- E09 checklist พนักงานพ้นสภาพ (คืนเครื่อง ปิดบัญชี เตือนเรื่องความลับ)
- E13 ticket สร้างและปิดบัญชีที่เชื่อมกับระบบ HR
4 auditor ตรวจ
NC minor
internal audit ครั้งที่ 1 สุ่มคนลาออก 5 คน 4 คนปิดครบภายในวันสุดท้าย 1 คนยังมีบัญชี Git hosting ที่ไม่ได้ผูก SSO พบเมื่อ 2026-09-02
ผลคือ minor เพราะพลาด 1 ใน 5 คนในระบบเดียว กระบวนการหลักผ่าน SSO ทำงาน และไม่พบการใช้บัญชี จึงไม่กระทบความสามารถของระบบในการให้ผลตามที่ตั้งใจ · CAR ISMS-NC-01 เพิ่มรายการระบบนอก SSO ใน ticket และผูก Git hosting กับ SSO ในเรื่องเล่า CAR ปิด 2026-12-15 หลังตรวจผล 3 เดือน
- สถานการณ์: วันสุดท้ายเป็นวันที่หลายฝ่ายต้องทำงานพร้อมกัน ส่วนที่ไม่มีอยู่ใน checklist จะไม่มีใครทำ
- ความเสี่ยง: R02 ก่อนจัดการ 3 × 3 = 9 · คงเหลือตอนตรวจ 1 × 3 หลัง F1 ทะเบียนฉบับ 1.3 ปรับเป็น 2 × 3 เพราะเกิดขึ้นจริงแล้ว · เจ้าของคือ HR & Admin Manager เพราะต้องแก้ทั้งฝั่ง HR และฝั่งระบบ
- control และหลักฐาน: A.6.5 เตือนเรื่องหน้าที่หลังพ้นสภาพ (E09) และการถอนสิทธิ์ผ่าน ticket (E13) ทำงานครบสำหรับระบบที่ผูก SSO
- auditor ตรวจ: ผลคือ minor เพราะพลาด 1 ใน 5 คนในระบบเดียว กระบวนการหลักผ่าน SSO ทำงาน และไม่พบการใช้บัญชี จึงไม่กระทบความสามารถของระบบในการให้ผลตามที่ตั้งใจ · CAR ISMS-NC-01 เพิ่มรายการระบบนอก SSO ใน ticket และผูก Git hosting กับ SSO ในเรื่องเล่า CAR ปิด 2026-12-15 หลังตรวจผล 3 เดือน
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
ขั้นตอนเข้างาน ย้ายงาน และพ้นสภาพ
L2 ปิดบัญชี
ปิดบัญชี SSO ในวันทำงานสุดท้าย ซึ่งปิดทุกแอปที่ผูกไว้
ระบบอื่น
"ทีม Platform ตรวจสอบระบบอื่นตามความเหมาะสม"
L5 เตือนเรื่องความลับ
แจ้งเป็นลายลักษณ์อักษรว่าหน้าที่รักษาความลับยังมีผลหลังพ้นสภาพ
ส่วนพ้นสภาพ
- A.5.18 ถูกต้องสำหรับแอปที่ผูก SSO แต่ไม่พูดถึงระบบที่ใช้บัญชีแยก
- A.6.5 ไม่มีรายการ ไม่มีชื่อคนทำ ticket จึงปิดได้ทั้งที่ยังเหลือบัญชี
- A.6.5 ส่วนนี้ทำงานดีตั้งแต่ฉบับแรก
บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด
ขั้นตอนเข้างาน ย้ายงาน และพ้นสภาพ
7. ระบบที่ต้องปิดเองเพราะอยู่นอก SSO
| ระบบ | วิธีถอนสิทธิ์ | ใครทำ |
|---|---|---|
| Git hosting (บัญชีเดิม) | ปิดบัญชี ยกเลิก token และ SSH key | Head of Platform |
| payroll ของบริษัท | แจ้งผู้ให้บริการ เก็บอีเมลยืนยัน | HR & Admin Manager |
| บัญชีโซเชียลของบริษัท | ถอดผู้ดูแล เปลี่ยนรหัสใน password manager | หัวหน้า Marketing |
L3 ปิดทุกระบบในข้อ 7
ปิดทีละบรรทัดภายใน 1 วันทำงาน ช่องว่างใน ticket ปิดไม่ได้
9. การวัดผล
M1 เทียบรายชื่อจากระบบ HR กับ log SSO และรายการข้อ 7 ทุกเดือน
ฉบับเต็มล่าสุด (1.2) ดาวน์โหลดได้ด้านล่าง
- A.5.18 · A.6.5 ทุกระบบนอก SSO มีบรรทัดและเจ้าของ ระบบที่ไม่อยู่ในตารางถือว่าไม่ได้รับอนุญาต
- A.6.5 ระบบ ticket บังคับ ไม่พึ่งความจำของคน
- 9.1 ตัวชี้วัดนับระบบนอก SSO แล้ว จึงจับช่องว่างแบบ F1 ได้
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร
DOCX Markdownauditor จะขอดูอะไร
ขอดูการคัดกรองของพนักงานใหม่ 3 คนล่าสุด ตำแหน่งที่มีสิทธิ์ admin ตรวจอะไรเพิ่ม
ยอมรับ
- checklist คัดกรอง (E28) ที่ระบุระดับตำแหน่ง ผลสรุป วันที่ และบันทึกความยินยอมเมื่อจำเป็น
ไม่พอ
- "HR ทำแล้ว" แต่ไม่มีบันทึก
- สำเนาเอกสารประวัติอาชญากรรมที่เก็บไว้ในไดรฟ์รวมโดยไม่มีกำหนดลบ
พนักงานใหม่ได้อบรมเมื่อไร และวัดผลอย่างไร
ยอมรับ
- บันทึกอบรม (E30) ที่แสดงว่าอบรมภายใน 30 วัน และผลฝึกซ้อม phishing รายไตรมาส
ไม่พอ
- ใบเซ็นชื่อเข้าห้องอบรมอย่างเดียว
- ไฟล์สไลด์ที่ไม่มีรายชื่อผู้เข้าอบรม
สุ่มคนลาออก 5 คน ขอ ticket พ้นสภาพและหลักฐานว่าปิดครบทุกระบบ
ยอมรับ
- ticket (E13) และ checklist (E09) ที่มีรายการระบบนอก SSO พร้อมชื่อคนปิดและเวลา
- ผลตัวชี้วัด M1 รายเดือน
ไม่พอ
- ข้อความแชตว่า "ปิดแล้วนะ"
- ticket ที่ปิดโดยไม่มีรายการระบบ
ถ้าพนักงานจงใจส่งข้อมูลลูกค้าออกไปนอกบริษัท จะเกิดอะไรขึ้น
ยอมรับ
- ข้อบังคับการทำงานที่อ้างนโยบายความมั่นคงปลอดภัย และพนักงานรับทราบแล้ว (E29)
- ขั้นตอนที่ HR และฝ่ายกฎหมายกำหนด มีการให้ชี้แจง
ไม่พอ
- "ไล่ออกทันที" แบบปากเปล่า โดยไม่มีขั้นตอน
ผู้รับเหมาและที่ปรึกษาที่เห็นข้อมูลลูกค้า เซ็น NDA ไหม ทบทวนแม่แบบเมื่อไร
ยอมรับ
- รายชื่อผู้ลงนาม NDA และแม่แบบ NDA ที่มีวันทบทวน (E29)
ไม่พอ
- NDA แม่แบบอายุหลายปีที่ไม่มีใครทบทวน
ทำแบบพอดี vs ทำเกิน
คัดกรอง
พอดี: 3 ระดับตามตำแหน่ง เก็บแค่ผลสรุปกับวันที่
ทำเกิน: ตรวจประวัติอาชญากรรมทุกตำแหน่งและเก็บสำเนาไว้ตลอดไป
อบรม
พอดี: พื้นฐานภายใน 30 วัน ปีละครั้ง และตามบทบาท ฝึกซ้อม phishing รายไตรมาส
ทำเกิน: วิดีโอยาวหนึ่งชั่วโมงปีละครั้ง แล้วนับว่าครบ
ทำงานนอกออฟฟิศ
พอดี: กติกาหนึ่งหน้าคู่กับ MDM ที่บังคับค่าตั้ง
ทำเกิน: คู่มือ 30 หน้าที่ไม่มีระบบช่วยบังคับ
NDA
พอดี: แม่แบบเดียวที่ฝ่ายกฎหมายทบทวนปีละครั้ง และรายชื่อผู้ลงนาม
ทำเกิน: NDA แยกทุกโครงการ เก็บกระจายในอีเมล
พ้นสภาพ
พอดี: ticket อัตโนมัติจากระบบ HR ที่มีรายการระบบนอก SSO ในตัว
ทำเกิน: ประชุมปิดงานทุกครั้งที่มีคนลาออก
"พอดี" คือคำแนะนำของเราสำหรับองค์กร 30–300 คน ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐาน ทำมากกว่านี้ได้ถ้ามีเหตุผลจากความเสี่ยง
nonconformity ตัวอย่าง
สถานการณ์ฝึก ไม่ใช่เหตุการณ์ขององค์กรสมมติ: สุ่มพนักงานใหม่ 6 คน ตำแหน่ง Platform 2 คนไม่มีบันทึกการคัดกรองตามระดับที่ขั้นตอนของบริษัทกำหนด อีก 4 คนครบ
ขั้นตอนมีอยู่และส่วนใหญ่ทำจริง ช่องว่างจำกัดอยู่ที่ตำแหน่งหนึ่ง เป็นความพลาดเฉพาะส่วน ไม่ใช่กระบวนการล้มทั้งหมด จึงไม่กระทบความสามารถของระบบในการให้ผลตามที่ตั้งใจ = minor
ให้ HR ไปตรวจสองคนนั้นย้อนหลังแล้วปิดเรื่อง
corrective action ที่ถึงราก
ช่องระดับตำแหน่งในใบขออัตรากำลังไม่บังคับกรอก จึงทำให้เป็นช่องบังคับ ให้ระบบ HR ไม่ออก ticket สร้างบัญชีจนกว่า checklist คัดกรองจะครบ และตรวจผลจากพนักงานใหม่ 3 เดือนถัดไป
สถานการณ์ฝึก ไม่ใช่เหตุการณ์ขององค์กรสมมติ: พนักงานใหม่ 4 ใน 10 คนของไตรมาสล่าสุดยังไม่ได้อบรม awareness หลังเริ่มงานเกิน 60 วัน ขณะที่ขั้นตอนกำหนด 30 วัน
พบซ้ำหลายคนในรอบเดียวจึงเป็นแบบแผน ไม่ใช่ครั้งเดียว จึงเป็น NC ไม่ใช่ observation แต่การอบรมยังเกิดขึ้นและคนที่เหลือได้อบรมตามกำหนด ระบบโดยรวมยังให้ผล จึงเป็น minor ไม่ใช่ major
ส่งลิงก์อบรมให้ทั้ง 4 คนทำให้เสร็จภายในสัปดาห์
corrective action ที่ถึงราก
การมอบหมายอบรมทำด้วยมือและไม่มีใครเห็นรายการค้าง จึงให้ระบบ HR มอบหมายอัตโนมัติในวันแรก แจ้งหัวหน้าเมื่อเลยวันที่ 20 และรายงาน M7 ในคณะทำงาน ISMS ทุกเดือน
สถานการณ์ฝึก ไม่ใช่เหตุการณ์ขององค์กรสมมติ: พนักงาน 1 คนจาก 8 คนที่สัมภาษณ์ตอบไม่ได้ว่ากติกาการทำงานจากที่สาธารณะคืออะไร อีก 7 คนตอบได้ และค่าตั้ง MDM บังคับล็อกจอทุกเครื่อง
พบครั้งเดียว และมีมาตรการทางเทคนิครองรับ จึงเป็น observation ถ้าพบหลายคนจะกลายเป็น minor
ไม่ทำอะไร เพราะไม่ใช่ NC
corrective action ที่ถึงราก
ใส่กติกาหนึ่งหน้าไว้ในหน้าแรกของ intranet และถามคำถามเดียวนี้ในแบบทดสอบอบรมรอบถัดไป
กฎหมายไทยและกรอบอื่น
NIST CSF 2.0
CIS Controls v8.1
PDPA
- ม.26ประวัติอาชญากรรมเป็นข้อมูลอ่อนไหว ใช้กับการคัดกรองตาม A.6.1 [1]
อื่น ๆ
การ map เป็นการเทียบเจตนาโดยประมาณ ไม่ได้หมายความว่าทำข้อหนึ่งแล้วผ่านอีกกรอบหนึ่งโดยอัตโนมัติ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
checklist พ้นสภาพที่ไม่รู้จักระบบนอก SSO ระบบที่ไม่มีบรรทัดใน ticket จะไม่มีใครปิด แบบเดียวกับ F1
ตรวจประวัติทุกอย่างกับทุกคน เก็บข้อมูลอ่อนไหวเกินจำเป็น และเพิ่มความเสี่ยงตาม PDPA โดยไม่ลดความเสี่ยงของงานส่วนใหญ่
อบรมปีละครั้งแล้วจบ คนใหม่เริ่มงานโดยไม่รู้ช่องทางแจ้งเหตุจนกว่าจะถึงรอบอบรมถัดไป
ลงโทษคนที่แจ้งว่าตัวเองพลาด ครั้งหน้าจะไม่มีใครแจ้ง และองค์กรจะรู้เหตุจากคนนอก
NDA ไม่บอกว่าผูกพันนานแค่ไหน หน้าที่หลังพ้นสภาพต้องชัดทั้งในสัญญาและในวันสุดท้าย ให้ฝ่ายกฎหมายกำหนดระยะเวลา
สัญญาช่วยหลังเกิดเหตุ ไม่ได้ช่วยกันเหตุ
ถ้าแหล่งข้อมูลเห็นต่าง
- ตรวจประวัติอาชญากรรมทุกตำแหน่งไหมบางบริษัทตรวจทุกคน เราแนะนำเฉพาะตำแหน่งที่มีสิทธิ์สูง เพราะเป็นข้อมูลอ่อนไหวตาม PDPA [1] และมาตรฐานให้คัดกรองตามสัดส่วนความเสี่ยง หลักเกณฑ์ละเอียดให้ปรึกษาฝ่ายกฎหมาย
- ลงโทษคนที่คลิก phishing จำลองไหมบางองค์กรลงโทษเพื่อให้จำ เราไม่ลงโทษการคลิก เพราะเป้าของการอบรมคือเปลี่ยนพฤติกรรม [4] และเราต้องการให้คนแจ้ง จึงวัดอัตรารายงานเป็นหลัก
- A.6.4 ต้องมีขั้นตอนวินัยแยกของ ISMS ไหมไม่จำเป็น ใช้ข้อบังคับการทำงานที่มีอยู่ได้ ถ้าข้อบังคับอ้างถึงนโยบายความมั่นคงปลอดภัยชัดเจน และพนักงานรับทราบ
แบบทดสอบ
ผ่านแบบทดสอบบทนี้แล้ว บันทึกไว้ในเครื่องนี้เท่านั้น
แม่แบบขององค์กรสมมติ
ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร แต่งขึ้นเองทั้งหมด ไม่ได้คัดลอกจากที่ใด และไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน
คำศัพท์ในบทนี้
- Screening การคัดกรองก่อนจ้าง
- การตรวจข้อมูลของผู้สมัครตามสัดส่วนความเสี่ยงของตำแหน่ง และตามที่กฎหมายอนุญาต
- Joiner-Mover-Leaver (JML) เข้างาน ย้ายงาน พ้นสภาพ
- ขั้นตอนเดียวที่ให้ เปลี่ยน และถอนสิทธิ์ตามสถานะของพนักงานในระบบ HR
- Non-disclosure agreement (NDA) ข้อตกลงรักษาความลับ
- ข้อผูกพันทางกฎหมายว่าจะไม่เปิดเผยข้อมูลลับ ใช้กับพนักงาน ผู้รับเหมา และคู่ค้า
- Disciplinary process กระบวนการทางวินัย
- ขั้นตอนที่ประกาศไว้ก่อนสำหรับจัดการผู้ฝ่าฝืน แยกความพลาดโดยสุจริตออกจากการจงใจ
- Insider threat ภัยจากคนใน
- ความเสี่ยงที่คนที่มีหรือเคยมีสิทธิ์เข้าถึงจะทำให้องค์กรเสียหาย ทั้งโดยตั้งใจและไม่ตั้งใจ
- Remote working การทำงานนอกสำนักงาน
- การทำงานจากบ้าน ร้านกาแฟ หรือระหว่างเดินทาง ซึ่งข้อมูลออกไปนอกพื้นที่ที่บริษัทควบคุม
แหล่งอ้างอิง 10 รายการ
ตรวจทานล่าสุด 12 พ.ย. 2569 · ระดับความมั่นใจของเนื้อหา: ปานกลาง
- Personal Data Protection Act B.E. 2562 (2019) Unofficial Translation (copy of the PDPC translation hosted by KMUTT; pdpc.or.th returned HTTP 403 on 2026-11-12)
- Thailand: Operationalising PDPA – Lawful Basis, Sensitive Personal Data, and Data Processing Safeguards
- Amendment Labour Protection Act B.E. 2541 (1998)
- NIST SP 800-50 Rev. 1, Building a Cybersecurity and Privacy Learning Program
- Defining Insider Threats
- Tesla reveals insider data breach affected 75,000 current, former employees
- ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565
- NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0 Reference Tool export - all informative references (XLSX)
- CSF 2.0 Informative References
- CIS Controls Navigator v8.1 (mapping to ISO/IEC 27001:2022)
PDPA ม.26 แนวทาง NIST และนิยาม insider ของ CISA เปิดอ่านจากแหล่งทางการ เรื่องข้อบังคับการทำงานมาจากบทความสำนักงานกฎหมาย ส่วนรายละเอียดกฎหมายแรงงานเรื่องการตรวจประวัติและโทษทางวินัยยังไม่ได้อ่านตัวบท จึงเขียนให้ปรึกษาฝ่ายกฎหมายหรือ HR
เว็บนี้อ้างข้อกำหนดและ control ด้วยหมายเลขและอธิบายด้วยคำของเราเอง ไม่ได้คัดลอกข้อความมาตรฐาน เมื่อจะนำไปปฏิบัติหรือขอการรับรอง ต้องใช้ตัวมาตรฐานฉบับจริงที่ซื้อจาก ISO หรือ สมอ.