• ประมาณ 20 นาที
  • กลาง
  • ISMS manager · Head of Platform · COO (DPO) · ทีม on-call · ผู้บริหาร
  • ตรวจทาน 12 พ.ย. 2569

โหมดสอน แม่แบบ 1 ชิ้น

สรุปบทนี้

  1. ห้าข้อคือวงจรเดียว: เตรียม → คัดกรอง → รับมือ → เรียนรู้ และเก็บหลักฐานตลอดทาง · ทุกขั้นทิ้งบันทึกที่มีเวลาไว้ในทะเบียนเหตุการณ์

  2. triage (การคัดกรอง) ตัดสินว่าเรื่องไหนคือเหตุจริงและรุนแรงแค่ไหน · เหตุที่เกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคลเริ่มนาฬิกาแจ้งลูกค้าและ สคส. จึงต้องรู้ว่าใครตัดสินและเริ่มนับเมื่อไร

  3. แผนที่ดีสั้นพอจะเปิดตอนตีสอง และพิสูจน์ด้วยการซ้อม tabletop (ซ้อมสถานการณ์บนโต๊ะ) · หลังเหตุทุกครั้งทบทวนแบบไม่หาคนผิด แล้วกลับไปปรับทะเบียนความเสี่ยง

  • 6.1.2 ข้อกำหนดของมาตรฐาน (เลขข้อ)
  • A.8.13 control ใน Annex A ดูชื่อทุกข้อ
  • R05 ความเสี่ยงในทะเบียนขององค์กรสมมติ
  • E44 หลักฐานตัวอย่าง
  • ISMS-SC-01 รหัสเอกสาร
  • [1] แหล่งอ้างอิงท้ายบท
  • วันที่ของบริษัทสมมติเป็นเรื่องเล่าปี 2026–2029 (เริ่มโครงการ ม.ค. 2026 ได้ใบรับรอง ธ.ค. 2026) ไม่ผูกกับวันที่ปัจจุบัน

ทำสิ่งนี้ตอนนี้

  1. ถามคนที่อยู่เวร on-call คืนนี้ว่า ถ้าบัญชี support ถูกยึดตอนตีสอง จะโทรหาใครก่อน และถ้าแชตบริษัทใช้ไม่ได้จะคุยกันทางไหน · คำตอบที่ไม่ตรงกับแผนคือหัวข้อซ้อมครั้งหน้า
  2. ค้น intranet และไดรฟ์ที่แชร์ด้วยคำว่า "แจ้งเหตุ" หรือ incident ดูว่ามีขั้นตอนฉบับเก่าที่ยังเปิดได้ไหม
  3. สุ่มรายการในทะเบียนเหตุการณ์ที่ปิดว่า "ไม่ใช่เหตุ" 3 รายการ ดูว่ามีเหตุผลการตัดสินเขียนไว้หรือไม่ · ถ้ายังไม่มีทะเบียน เริ่มจากตารางห้าช่อง: เวลา เรื่อง ใครตัดสิน ระดับ เหตุผล

วงจรเดียว ห้า control

control ห้าข้อในบทนี้ไม่ใช่ห้าเอกสาร แต่เป็นวงจรเดียวกัน เตรียมก่อนเกิด คัดกรองเมื่อมีสัญญาณ รับมือตามขั้นตอน และเรียนรู้หลังจบ ส่วนหลักฐานต้องเก็บตั้งแต่นาทีแรก

Annex A ไม่ได้บังคับให้ทำทุกข้อ องค์กรเลือก control จากผลประเมินความเสี่ยงและข้อผูกพันตามกฎหมายหรือสัญญา เทียบกับ Annex A ว่าไม่ตกหล่น แล้วเขียนเหตุผลทั้งข้อที่ใช้และไม่ใช้ไว้ใน SoA (6.1.3) ดูบท ประเมินความเสี่ยงและ SoA

  1. 1เตรียม · A.5.24แผน บทบาท ช่องทางติดต่อ และการซ้อม
  2. 2คัดกรอง · A.5.25เป็นเหตุไหม ระดับใด เกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคลไหม
  3. 3รับมือ · A.5.26กัก กำจัด กู้คืน สื่อสาร ตามขั้นตอน
  4. 4เรียนรู้ · A.5.27ทบทวนหลังเหตุ ปรับ control และทะเบียนความเสี่ยง
  5. 5หลักฐาน · A.5.28เก็บให้ครบและพิสูจน์ได้ว่าไม่ถูกแก้ ตั้งแต่นาทีแรก
NIST SP 800-61 Rev. 3 วางการรับมือเหตุเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารความเสี่ยงไซเบอร์ [1] · ทุกขั้นทิ้งบันทึกในทะเบียนเหตุการณ์ E19

บริษัท 80 คนไม่มีทีมรับมือเหตุเต็มเวลา บทบาทจึงต้องผูกกับคนที่มีอยู่แล้ว และมีคนสำรองทุกบทบาท

  • ISMS manager · ผู้จัดการเหตุประสานงาน บันทึกเส้นเวลา เรียกคนตามระดับ รับผิดชอบกระบวนการทั้งหมด
  • on-call ทีม Platform · incident leadคัดกรองเบื้องต้น กัก กำจัด กู้คืน และเก็บหลักฐานทางเทคนิค
  • COO (DPO) และ MDCOO ประเมินว่าเป็นเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลไหม MD อนุมัติการแจ้งลูกค้าและหน่วยงาน
  • VP Engineeringแก้ช่องโหว่ในแอปพลิเคชันและ deploy ตามขั้นตอน change ฉุกเฉิน
  • HR & Admin Managerสื่อสารกับพนักงาน และดูแลพนักงานที่ได้รับผลกระทบ
บทบาทในแผน ISMS-IR-01 ตรงกับตาราง RACI ในเอกสารบทบาท ISMS-RO-01

เตรียมแผนที่เปิดได้ตอนตีสอง

ตอนเกิดเหตุจริงไม่มีใครมีสมาธิอ่านคู่มือยาว แผนที่ดีจึงสั้น หน้าแรกตอบว่าโทรหาใคร และพิสูจน์ด้วยการซ้อม ไม่ใช่ด้วยจำนวนหน้า

ISMS-IR-01_incident-response-plan.docx6 หน้า ซ้อมแล้ว

บริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด

แผนรับมือเหตุการณ์และขั้นตอนเก็บหลักฐาน

รหัส
ISMS-IR-01
ฉบับ
2.2
อนุมัติ
MD
วันที่
2026-10-28

1. หน้าแรก: โทรหาใคร

บทบาทใครสำรอง
incident leadon-call ทีม PlatformHead of Platform
ผู้จัดการเหตุISMS managerผู้ช่วย Security & Compliance
ประเมินการแจ้งCOO (DPO)ISMS manager
อนุมัติการแจ้งMDCTO

2. ระดับ P1–P4

ระดับตัวอย่างรับเรื่อง
P1ข้อมูลลูกค้าอาจรั่ว หรือ PeopleFlow ล่มทั้งระบบ15 นาที
P2บัญชีถูกยึดแต่ยังไม่เห็นข้อมูลออก1 ชม.
P3แล็ปท็อปที่เข้ารหัสแล้วหายภายในวัน
P4ไม่ใช่เหตุ บันทึกเหตุผล3 วันทำการ

3. นาฬิกาแจ้งเหตุ

  • COO (DPO) ตัดสินว่าเป็นเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลไหม ภายใน 4 ชั่วโมงนับจากจัดระดับ P1 หรือ P2 ถ้าไม่ทัน เริ่มนับจากเวลาจัดระดับ · ถ้าสัญญาลูกค้านิยามเวลา "ทราบ" ไว้ ใช้นิยามนั้น ถ้าไม่แน่ใจ นับจากเวลาที่เร็วกว่า
  • เราเป็นผู้ประมวลผล: เป้าแจ้งลูกค้าที่ได้รับผลกระทบภายใน 24 ชั่วโมง · เพดานตาม DPA ทั่วไปและประกาศคือ 72 ชั่วโมง
  • เราเป็นผู้ควบคุม: แจ้ง สคส. โดยไม่ชักช้า และไม่เกิน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเท่าที่ทำได้ เว้นแต่ไม่มีความเสี่ยง

4. เก็บหลักฐานก่อนแก้

snapshot ก่อนแตะระบบ · export log พร้อมค่า hash · บันทึกผู้ถือหลักฐาน · เวลาเป็น UTC

5. หลังเหตุ

P1 และ P2 ทบทวนหลังเหตุภายใน 10 วันทำการ · ประเมินความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องใหม่ภายใน 30 วัน

ฉบับเต็มดาวน์โหลดได้ด้านล่าง

  1. A.5.24 ช่องทางสำรองเมื่อแชตและอีเมลบริษัทใช้ไม่ได้อยู่ในหน้าเดียวกัน
  2. A.5.25 มีเกณฑ์ให้คนอยู่เวรตัดสินเองได้ และบันทึกเหตุผลแม้ตัดสินว่าไม่ใช่เหตุ
  3. A.5.26 24 ชั่วโมงเป็นเป้าภายในจากมติ management review ครั้งที่ 2 ตามที่ลูกค้าธนาคารขอ ไม่ได้แก้สัญญาของลูกค้าทุกราย · 72 ชั่วโมงเป็นเพดาน ไม่ใช่เป้า
  4. A.5.28 รวมอยู่ในแผนเดียว ไม่ต้องมีเอกสารแยก
  5. A.5.27 ทบทวนแล้วต้องมีงานแก้ที่มีเจ้าของ
กดหมุดเพื่อดูว่าแต่ละส่วนตอบ control ใด ฉบับที่พอดีคือหลักฐาน E18 ขององค์กรสมมติ

ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร

DOCX Markdown
  • A.5.24 เตรียมทีมและแผนรับมือเหตุ

    ตอนเกิดเหตุจริงไม่มีใครมีสมาธิคิดขั้นตอนใหม่ จึงเตรียม runbook ไว้ก่อน บอกว่าใครเป็น incident lead ใครคุยกับลูกค้า เรียกกันทางช่องไหน และซ้อมแบบ tabletop อย่างน้อยปีละครั้ง

    องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R10

    ซ้อมแผนครั้งล่าสุดเมื่อไร ได้บทเรียนอะไร

ชื่อย่อและเจตนาเราเขียนเองเพื่อการเรียน ไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน · แถว "องค์กรสมมติ" มาจาก SoA ของบริษัท ตัวอย่างซอฟต์แวร์ จำกัด · R = ความเสี่ยง E = หลักฐาน

ลองดูการซ้อมขององค์กรสมมติ ซ้อมแล้วพบช่องว่างสามข้อ และแผนเปลี่ยนตามผลนั้น

ซ้อม tabletop บัญชี support ถูกยึดตอนตีสอง

1 สถานการณ์

คุณนภาจัดซ้อมบนโต๊ะ: ตีสองคืนวันศุกร์ บัญชี support บัญชีหนึ่งล็อกอินจากประเทศที่ไม่เคยใช้ แล้วส่งออกรายงานพนักงานของลูกค้า 40 ราย

2 ความเสี่ยง

R10 แจ้งเหตุละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลไม่ทันกำหนด

ระดับ 8 สูง → คงเหลือ 3

A.5.24A.5.25A.5.26

3 control และหลักฐาน

  • A.5.24 เตรียมทีมและแผนรับมือเหตุ
  • A.5.25 คัดกรองว่าเรื่องไหนคือเหตุจริง
  • A.5.26 จัดการเหตุตามขั้นตอนที่วางไว้
  • E18 แผนรับมือเหตุการณ์และขั้นตอนเก็บหลักฐาน ISMS-IR-01
  • E19 ทะเบียนเหตุการณ์ รายงานทบทวนหลังเหตุ และรายงานการซ้อม

4 auditor ตรวจ

ผ่าน

internal audit ครั้งที่ 1 สุ่มรายงานซ้อมใน E19 เห็นเวลาจริงทุกจังหวะ ข้อบกพร่อง 3 ข้อจากการซ้อมมีเจ้าของ และแผน E18 ฉบับ 2.1 แก้ตามนั้นแล้ว

ผู้ตรวจไม่ได้ถามแค่ว่ามีแผนไหม แต่ดูว่าซ้อมแล้วได้อะไร และแผนเปลี่ยนตามผลซ้อมจริงหรือไม่

  1. สถานการณ์: เหตุจริงไม่รอเวลาทำงาน การซ้อมจึงเริ่มตอนตีสอง และจับเวลาทุกการตัดสินใจ
  2. ความเสี่ยง: R10 แจ้งเหตุละเมิดไม่ทันกำหนด · 2 × 4 = 8 ระดับสูง · สาเหตุในทะเบียนคือไม่มีขั้นตอนประเมินเหตุและผู้มีอำนาจแจ้ง
  3. control และหลักฐาน: แผน E18 บอกว่าใครคัดกรอง ใครตัดสินว่าเป็นเหตุละเมิด และเริ่มนับเวลาเมื่อไร · รายงานซ้อม E19 พบช่องว่าง 3 ข้อ แล้วแก้ในฉบับ 2.1 · คงเหลือ 1 × 3 = 3
  4. auditor ตรวจ: ผู้ตรวจไม่ได้ถามแค่ว่ามีแผนไหม แต่ดูว่าซ้อมแล้วได้อะไร และแผนเปลี่ยนตามผลซ้อมจริงหรือไม่

คัดกรอง: เรื่องไหนคือเหตุจริง

alert ส่วนใหญ่ไม่ใช่เหตุ ถ้าทุก alert เป็นเรื่องใหญ่ ทีมจะหมดแรง ถ้าปิดง่ายเกินไป ก็พลาดสัญญาณแรกของเหตุใหญ่ เกณฑ์ที่ดีจึงสั้นพอให้คนอยู่เวรตัดสินเองได้ และบังคับให้เขียนเหตุผล

  1. 1รับเรื่องalert พนักงานรายงาน ลูกค้าแจ้ง หรือผู้ให้บริการแจ้ง ทุกช่องทางเข้าที่เดียว
  2. 2ถามสามข้อข้อมูลส่วนบุคคลเกี่ยวไหม · ลูกค้าได้รับผลกระทบไหม · ยังเกิดอยู่ไหม
  3. 3จัดระดับP1–P4 ตามตารางในแผน ถ้าลังเลระหว่างสองระดับ ให้เลือกระดับที่สูงกว่า
  4. 4บันทึกเหตุผลเขียนเหตุผลทุกครั้ง รวมถึงเมื่อตัดสินว่าไม่ใช่เหตุ
  5. 5คนที่สองดูP3 ที่เกี่ยวกับบัญชีผู้ใช้หรือการเข้าถึงผิดปกติ ต้องมีคนที่สองทบทวนก่อนปิด
เกณฑ์สั้นที่ให้คนอยู่เวรตัดสินเองได้ เต็มรูปแบบอยู่ในแผน ISMS-IR-01
  • A.5.25 คัดกรองว่าเรื่องไหนคือเหตุจริง

    แจ้งเตือนวันละหลายร้อยรายการไม่ได้เป็นเหตุทุกอัน ถ้าตีทุกอันเป็นเรื่องใหญ่ทีมจะหมดแรง ถ้าปล่อยหมดก็พลาดของจริง จึงมีเกณฑ์สั้นๆ ให้คนเวรตัดสินว่าเรื่องนี้นับเป็นเหตุหรือไม่ และจัดระดับ P1 ถึง P4

    องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R10

    เหตุการณ์นี้ถูกจัดระดับอย่างไร ใครเป็นคนตัดสิน

รับมือตามขั้นตอนและนาฬิกาแจ้งเหตุ

เมื่อเหตุเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล การรับมือมีสองเส้นที่เดินพร้อมกัน เส้นแรกคือกักและกู้ระบบ เส้นที่สองคือการตัดสินว่าต้องแจ้งใคร ภายในเมื่อไร

องค์กรสมมติเป็นผู้ประมวลผลให้ลูกค้า จึงแจ้งลูกค้า และลูกค้าเป็นผู้แจ้ง สคส. เอง เส้นเวลาจากการซ้อมแสดงว่าเวลาหายไปตรงไหน

  1. 02:10alertบัญชี support ล็อกอินจากประเทศที่ไม่เคยใช้ แล้วส่งออกรายงานของลูกค้า 40 ราย
  2. 02:35จัดเป็น P1on-call เปิด ticket เรียก ISMS manager และ COO (DPO)
  3. 03:05กักและเก็บหลักฐานระงับบัญชี ยกเลิก session ทุกเครื่อง export log พร้อมค่า hash
  4. 11:20ตัดสินว่าเป็นเหตุละเมิดCOO บันทึกเวลาและเหตุผล ฉบับ 2.0 เริ่มนับเวลาแจ้งตรงนี้ ซึ่งช้ากว่า alert แรกราว 9 ชั่วโมง
  5. ชั่วโมงที่ 30 นับจาก alertแจ้งลูกค้าครบ 40 รายช้าเพราะรายชื่อผู้ติดต่อของลูกค้าไม่ครบ · ราว 21 ชั่วโมงหลังจุดที่ฉบับ 2.0 เริ่มนับ จึงทันเป้า 72 ชั่วโมง · ตามฉบับ 2.2 ต้องนับจากเวลาจัดระดับ 02:35 เพราะตัดสินเกิน 4 ชั่วโมง จึงไม่ทันเป้า 24 ชั่วโมง
  6. 2026-08-20แผนฉบับ 2.1เพิ่มช่องทางสำรอง ปรับรายชื่อผู้ติดต่อของลูกค้าทุกไตรมาส ระบุว่าใครเริ่มนับเวลา
บันทึกการซ้อมวันที่ 2026-08-12 ใน E19 · เวลาไทย (UTC+7) แปลงจากบันทึกที่เป็น UTC · การซ้อมใช้แผนฉบับ 2.0 ที่ตั้งเป้าแจ้งลูกค้าภายใน 72 ชั่วโมง ฉบับ 2.2 ลดเป็น 24 ชั่วโมง และปิดช่องว่าง 9 ชั่วโมงด้วยกรอบเวลา: COO (DPO) ต้องตัดสินภายใน 4 ชั่วโมงนับจากจัดระดับ P1 หรือ P2 ถ้าไม่ทัน เริ่มนับจากเวลาจัดระดับ การซ้อมครั้งหน้าต้องพิสูจน์ตัวเลขใหม่
  • A.5.26 จัดการเหตุตามขั้นตอนที่วางไว้

    ตอนเกิดเหตุ การทำตามความรู้สึกมักทำลายหลักฐานหรือแก้ไม่หมด จึงเปิด runbook ทำทีละขั้น เช่น ตัดเครื่องที่ติดเชื้อออกจากเครือข่าย เปลี่ยน key ที่หลุด กู้ระบบ แล้วจดทุกการตัดสินใจไว้ในตั๋วเหตุ

    องค์กรสมมติใช้ ความเสี่ยง R10

    ขอดูเหตุการณ์จริงล่าสุด ตั้งแต่ตรวจพบจนปิดเรื่อง

เก็บหลักฐานก่อนแก้

บนคลาวด์ ทีมมักอยากลบเครื่องที่ติดเชื้อแล้วสร้างใหม่ให้เร็วที่สุด ทำได้ แต่ต้องเก็บหลักฐานก่อน ไม่อย่างนั้นจะตอบลูกค้า บริษัทประกัน หรือตำรวจไม่ได้ว่าเกิดอะไรขึ้น

  1. 1snapshot ก่อนแตะถ่าย snapshot ดิสก์หรือฐานข้อมูลก่อนลบหรือสร้างเครื่องใหม่
  2. 2export logดึง log ช่วงเวลาที่เกี่ยวข้องไปที่เก็บแยกที่แก้ไขไม่ได้ ระบบ log ขององค์กรสมมติเก็บ 90 วันแบบแก้ไม่ได้ (E45)
  3. 3ค่า hashคำนวณ hash ของทุกไฟล์ทันทีที่เก็บ ใช้พิสูจน์ภายหลังว่าไม่ถูกแก้
  4. 4chain of custodyใครพบ ใครเก็บ ใครถือ ส่งต่อเมื่อไรและอย่างไร
  5. 5เวลาเดียวกันบันทึกเวลาเป็น UTC และระบุเขตเวลาทุกครั้ง
หลักการจาก RFC 3227: เก็บจากส่วนที่เปลี่ยนเร็วก่อน วิเคราะห์จากสำเนา และจดว่าใครถือหลักฐานเมื่อไร [3]
  • A.5.28 เก็บหลักฐานให้ใช้ได้ทางกฎหมาย

    ถ้าต้องฟ้องร้องหรือเคลมประกัน หลักฐานที่เก็บมาแบบลวกๆ อาจใช้ไม่ได้ จึงมีวิธีเก็บที่ตกลงกันไว้ เช่น snapshot ดิสก์ก่อนแตะเครื่อง เก็บค่า hash ของไฟล์ log และจดว่าใครถือหลักฐานชิ้นไหนเมื่อไร

    องค์กรสมมติใช้ การแจ้งเหตุตาม PDPA และข้อพิพาทกับลูกค้าต้องมีหลักฐานที่น่าเชื่อถือ (R10)

    ถ้าต้องส่งหลักฐานให้ตำรวจ จะเก็บอย่างไรไม่ให้ถูกโต้แย้ง

เรียนรู้ให้เหตุเดิมไม่กลับมา

ถ้าดับไฟแล้วลืม เหตุแบบเดิมจะกลับมา การทบทวนหลังเหตุที่ได้ผลต้องไม่หาคนผิด และต้องจบด้วยงานแก้ที่มีเจ้าของ

  • เส้นเวลาจริงเกิดอะไร รู้เมื่อไร ตัดสินอะไร ใช้เวลาเท่าไร จากบันทึก ไม่ใช่จากความจำ
  • ต้นเหตุเชิงระบบถามว่าทำไมระบบยอมให้เกิด ไม่หยุดที่ "คนพลาด"
  • งานแก้ที่มีเจ้าของทุกงานมีเจ้าของและวันเสร็จ ถ้าเป็นข้อที่ไม่สอดคล้องให้เปิด CAR ใน ISMS-NC-01
  • กลับไปที่ความเสี่ยงประเมินโอกาสของความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องใหม่ภายใน 30 วันหลังปิดเหตุ
  • ดูแลคนพนักงานที่ข้อมูลรั่วหรืองานสะดุดต้องได้รับข้อมูลและการช่วยเหลือ
รายงานทบทวนหลังเหตุอยู่ใน E19 · ประกาศ กคส. เรื่องมาตรการ ให้ทบทวนมาตรการทุกครั้งที่เกิดเหตุละเมิด [6]
  • A.5.27 เหตุเดิมห้ามเกิดซ้ำ

    ถ้าดับไฟแล้วลืม เหตุแบบเดิมจะกลับมาอีก หลังเหตุทุกครั้งจึงทำ postmortem แบบไม่โทษตัวบุคคล หาต้นเหตุจริง เปิดงานแก้ที่มีเจ้าของและวันเสร็จ แล้วเอาบทเรียนไปปรับ risk register

    องค์กรสมมติใช้ ทุกเหตุการณ์ต้องย้อนกลับไปปรับแผนรับมือและทะเบียนความเสี่ยง (R10) · ประกาศ กคส. ให้ทบทวนมาตรการหลังเกิดเหตุ

    หลังเหตุครั้งล่าสุด เปลี่ยนอะไรในระบบหรือขั้นตอนบ้าง

แผนที่ดีจะไม่ช่วย ถ้าคนเปิดเจอฉบับเก่าก่อน ตัวอย่างนี้มาจาก internal audit ครั้งที่ 1

ขั้นตอนแจ้งเหตุฉบับเก่ายังเปิดได้

1 สถานการณ์

ผู้ตรวจภายในค้น intranet ด้วยคำว่า แจ้งเหตุ แล้วเปิดเจอขั้นตอนฉบับ 1.0 ที่ยกเลิกไปแล้ว ไม่มีเครื่องหมายว่ายกเลิก

2 ความเสี่ยง

พนักงานทำตามขั้นตอนเก่าที่ไม่มีผู้ตัดสินและเส้นเวลาแจ้งลูกค้า

ระดับ 6 ปานกลาง → คงเหลือ 3

7.5.3A.5.24

3 control และหลักฐาน

  • A.5.24 เตรียมทีมและแผนรับมือเหตุ
  • A.5.26 จัดการเหตุตามขั้นตอนที่วางไว้
  • E18 แผนรับมือเหตุการณ์และขั้นตอนเก็บหลักฐาน ISMS-IR-01

4 auditor ตรวจ

NC minor

internal audit ครั้งที่ 1 บันทึกเป็น F2 (minor, 7.5.3) · ฉบับปัจจุบันอยู่ในที่เก็บเอกสารถูกต้อง แต่ฉบับเก่ายังถูกลิงก์จากหน้า intranet หนึ่งหน้า

จุดเดียวที่หลุด ระบบเอกสารส่วนอื่นยังทำงาน จึงเป็น minor

  1. สถานการณ์: แผนที่ดีไม่ช่วย ถ้าคนเปิดเจอฉบับเก่าก่อน
  2. ความเสี่ยง: ความเสี่ยงของ ISMS: คนทำตามขั้นตอนที่ไม่มีผู้ตัดสินและไม่มีเวลาแจ้ง · ข้อกำหนด 7.5.3 ให้ป้องกันการใช้เอกสารที่ยกเลิกแล้ว
  3. control และหลักฐาน: แก้เฉพาะหน้า: ถอนฉบับ 1.0 ออกภายใน 2026-09-30 · แก้ที่ต้นเหตุ: ทะเบียนเอกสารให้ถอนออกจากทุกจุดที่ลิงก์ และสุ่มค้น intranet ทุกไตรมาส
  4. auditor ตรวจ: จุดเดียวที่หลุด ระบบเอกสารส่วนอื่นยังทำงาน จึงเป็น minor

auditor จะขอดูอะไร

ขอดูเหตุการณ์จริงล่าสุด ตั้งแต่ตรวจพบจนปิดเรื่อง

ยอมรับ

  • ticket ในทะเบียน E19 ที่มีเส้นเวลา ระดับ เหตุผลการตัดสิน และงานแก้ที่ปิดแล้ว

ไม่พอ

  • อีเมลกระจัดกระจาย
  • ทะเบียนที่มีแต่เหตุ P4 ทั้งปี โดยไม่มีเหตุผลการตัดสิน

ซ้อมแผนครั้งล่าสุดเมื่อไร ได้บทเรียนอะไร แล้วแผนเปลี่ยนอย่างไร

ยอมรับ

  • รายงานซ้อมที่จับเวลาจริง และแผนฉบับใหม่ที่ประวัติการแก้ไขอ้างถึงผลซ้อม

ไม่พอ

  • "ซ้อมแล้ว ผ่าน" โดยไม่มีบันทึก
  • แผนฉบับเดิมหลังซ้อมที่พบข้อบกพร่อง

ถ้าเกิดคืนนี้ เวลาแจ้งลูกค้าเริ่มนับเมื่อไร ใครตัดสิน

ยอมรับ

  • ส่วนนาฬิกาแจ้งเหตุในแผน และคำตอบของ COO กับ on-call ที่ตรงกัน

ไม่พอ

  • คำตอบที่ต่างกันระหว่างผู้บริหารกับคนอยู่เวร

ถ้าต้องส่ง log ให้ตำรวจหรือบริษัทประกัน จะพิสูจน์อย่างไรว่าไม่ถูกแก้

ยอมรับ

  • ค่า hash บันทึกผู้ถือหลักฐาน และที่เก็บ log แบบแก้ไขไม่ได้ (E45)

ไม่พอ

  • ภาพหน้าจอ log ที่ไม่มีเวลาและที่มา

ทำแบบพอดี vs ทำเกิน

แผน

พอดี: 5–8 หน้า หน้าแรกบอกว่าโทรหาใคร มี playbook สั้นสำหรับเหตุที่พบบ่อย 3–5 แบบ

ทำเกิน: คู่มือ 40 หน้าที่ไม่มีใครเปิดตอนเกิดเหตุ

ระดับความรุนแรง

พอดี: 4 ระดับที่มีตัวอย่างของบริษัทเอง

ทำเกิน: เมทริกซ์ 5 × 5 ที่คนอยู่เวรต้องคำนวณ

เครื่องมือ

พอดี: ระบบ ticket ที่มีอยู่ ใช้ประเภท incident และช่องบังคับ

ทำเกิน: ซื้อระบบจัดการเหตุแยกก่อนมีเหตุจริงให้บันทึก

การซ้อม

พอดี: tabletop ปีละครั้งขึ้นไป ใช้สถานการณ์จากทะเบียนความเสี่ยง จับเวลาจริง

ทำเกิน: จ้างซ้อมใหญ่ทั้งบริษัทแต่ไม่มีใครตามงานแก้

หลักฐาน

พอดี: snapshot export log ค่า hash และบันทึกผู้ถือ

ทำเกิน: ทำสำเนาทุกเครื่องทุกครั้งแม้เป็นเหตุ P4

"พอดี" คือคำแนะนำของเราสำหรับองค์กร 30–300 คน ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐาน ทำมากกว่านี้ได้ถ้ามีเหตุผลจากความเสี่ยง

nonconformity ตัวอย่าง

NC minor7.5.3A.5.24

internal audit ครั้งที่ 1 (F2) พบขั้นตอนแจ้งเหตุฉบับ 1.0 ที่ยกเลิกแล้วยังเปิดอ่านได้จากหน้า intranet หนึ่งหน้า ฉบับปัจจุบันอยู่ในที่เก็บเอกสารถูกต้อง

จุดเดียวที่หลุด ระบบควบคุมเอกสารส่วนอื่นยังทำงาน

แก้แบบไม่ถึงราก

ลบลิงก์นั้นออก

corrective action ที่ถึงราก

การยกเลิกเอกสารไม่มีขั้นตอนตามหาจุดที่ลิงก์ไว้ จึงเพิ่มขั้นตอนถอนออกจากทุกจุดในทะเบียนเอกสาร และสุ่มค้น intranet หาฉบับยกเลิกทุกไตรมาส

NC majorA.5.2710.2

สถานการณ์ฝึก · ทะเบียนเหตุการณ์ 12 เดือนมีเหตุ P1 และ P2 รวม 4 ครั้งจากสาเหตุเดียวกัน (token ของ CI หลุด) ไม่มีรายงานทบทวนหลังเหตุเลย และทะเบียนความเสี่ยงไม่เปลี่ยน

การเรียนรู้จากเหตุไม่ทำงานทั้งกระบวนการ เหตุเดิมจึงเกิดซ้ำ · ISO/IEC 17021-1 นับเป็น major เมื่อ NC ทำให้สงสัยอย่างมีนัยสำคัญว่าระบบให้ผลตามที่ตั้งใจได้ [11] ถ้าขาดรายงานทบทวนเพียงครั้งเดียวและเหตุไม่ซ้ำ จะเป็น minor

แก้แบบไม่ถึงราก

เขียนรายงานทบทวนย้อนหลังให้ครบ 4 ฉบับ

corrective action ที่ถึงราก

บังคับรายงานทบทวนเป็นเงื่อนไขก่อนปิด ticket P1 และ P2 ให้งานแก้ที่ต้นเหตุมีเจ้าของในระบบเดียวกับงานวิศวกรรม และให้แนวโน้มเหตุซ้ำเป็นวาระของคณะทำงาน ISMS ทุกเดือน

observationA.5.28

สถานการณ์ฝึก · เวลาใน ticket เหตุบางรายการเป็นเวลาเครื่องของผู้บันทึกและไม่ระบุเขตเวลา ขณะที่ log ระบบเป็น UTC

ยังไม่ทำให้หลักฐานใช้ไม่ได้ แต่เทียบเส้นเวลาผิดได้เมื่อมีคดีหรือข้อพิพาท

แก้แบบไม่ถึงราก

ไม่ทำอะไร เพราะไม่ใช่ NC

corrective action ที่ถึงราก

ตั้งช่องเวลาใน ticket ประเภท incident ให้บันทึกเป็น UTC อัตโนมัติ และเพิ่มในแผนว่าทุกบันทึกต้องระบุเขตเวลา

กฎหมายไทยและกรอบอื่น

NIST CSF 2.0

  • RS.MA-02คัดกรองและยืนยันรายงานเหตุ ใกล้กับ A.5.25 [9]
  • RS.MA-03จัดประเภทและลำดับความสำคัญของเหตุ ใกล้กับระดับ P1–P4 [9]
  • RS.AN-07เก็บข้อมูลเหตุโดยรักษาความถูกต้องและที่มา ใกล้กับ A.5.28 [9]
  • ID.IM-04แผนรับมือเหตุถูกจัดทำ สื่อสาร ดูแล และปรับปรุง ใกล้กับ A.5.24 และ A.5.27 [9]

CIS Controls v8.1

  • 17.1 · 17.2 · 17.4–17.6 · 17.8 · 17.9safeguard กลุ่มการจัดการเหตุ ตั้งแต่ผู้รับผิดชอบ ช่องทางติดต่อ กระบวนการ จนถึงการทบทวนหลังเหตุ ตาม mapping ทางการของ CIS [10] · 17.3 CIS โยงกับ A.6.8 และ 17.7 (การซ้อม) โยงกับ A.5.30
  • 8.5 · 8.10log ที่ละเอียดพอและเก็บนานพอ CIS โยงกับ A.5.28 [10]

PDPA

  • ม.37(4)ผู้ควบคุมแจ้ง สคส. โดยไม่ชักช้า ไม่เกิน 72 ชั่วโมงนับแต่ทราบเท่าที่ทำได้ [4]
  • ม.40ผู้ประมวลผลแจ้งเหตุแก่ผู้ควบคุม [4]

อื่น ๆ

  • SP 800-61 Rev. 3แนวทางรับมือเหตุของ NIST ฉบับ เม.ย. 2025 จัดตาม CSF 2.0 [1]
  • RFC 3227แนวทางเก็บและเก็บรักษาหลักฐาน [3]

การ map เป็นการเทียบเจตนาโดยประมาณ ไม่ได้หมายความว่าทำข้อหนึ่งแล้วผ่านอีกกรอบหนึ่งโดยอัตโนมัติ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

  • แผนยาวที่ไม่มีใครเปิด หน้าแรกต้องตอบได้ทันทีว่าโทรหาใคร และใครสำรอง

  • ช่องทางติดต่อพึ่งระบบที่ล่ม ถ้าอีเมลและแชตบริษัทใช้ไม่ได้ ทีมต้องรู้ว่าจะคุยกันที่ไหน British Library ต้องประชุมทีมวิกฤตผ่านวิดีโอคอลในแอปแชตเพราะใช้อีเมลไม่ได้ [8]

  • ปิด alert โดยไม่เขียนเหตุผล ย้อนดูไม่ได้ว่าทำไมตัดสินแบบนั้น และไม่มีข้อมูลให้ปรับเกณฑ์

  • ล้างเครื่องก่อนเก็บหลักฐาน กู้ระบบได้เร็ว แต่ตอบไม่ได้ว่าผู้โจมตีเข้ามาอย่างไรและเอาอะไรไป

  • ทบทวนหลังเหตุเพื่อหาคนผิด คนจะเลิกรายงานเร็ว ต้นเหตุเชิงระบบจะไม่ถูกแก้

สัญญาณเล็กก่อนเหตุใหญ่

ถ้าแหล่งข้อมูลเห็นต่าง

  • "ทราบ" คือเมื่อไรประกาศใช้คำว่านับแต่ทราบ [5] บางคนนับจาก alert แรก บางคนนับเมื่อยืนยัน แผนขององค์กรสมมตินับเมื่อมีหลักฐานพอสมควรว่าเป็นเหตุละเมิด โดย COO ต้องตัดสินภายใน 4 ชั่วโมงหลังจัดระดับ P1 หรือ P2 ถ้าไม่ทันให้นับจากเวลาจัดระดับ แต่ถ้าสัญญาลูกค้านิยามไว้ ใช้นิยามนั้น และถ้าไม่แน่ใจ นับจากเวลาที่เร็วกว่า บันทึกเวลากับเหตุผลทุกครั้ง
  • ไม่แจ้งเพราะไม่มีความเสี่ยงทำได้ตามข้อยกเว้น แต่ IAPP สรุปว่ายังต้องบันทึกและเก็บผลประเมินความเสี่ยงไว้ [7]
  • ต้องมีผู้เชี่ยวชาญภายนอกไหมรายงานของ British Library แนะนำให้มีที่ปรึกษาด้านความปลอดภัยภายนอกไว้ล่วงหน้า [8] มาตรฐานไม่บังคับ บริษัท 80 คนอาจตกลงไว้ล่วงหน้าหรือผ่านประกันภัยไซเบอร์
  • ต้องอ่าน 27035 ไหมISO/IEC 27035-1:2023 เป็นแนวทางการจัดการเหตุฉบับล่าสุด [2] ใช้อ่านประกอบได้ ไม่จำเป็นต่อการรับรอง
เราบอกว่าเลือกแบบไหนและเพราะอะไร

แบบทดสอบ

1. alert แจ้งว่าบัญชีพนักงานหนึ่งล็อกอินผิดปกติ ตรวจแล้วไม่พบข้อมูลออก จึงจะปิดว่าไม่ใช่เหตุ ข้อใดสำคัญที่สุด
2. PeopleFlow พบว่าข้อมูลพนักงานของลูกค้า 40 รายอาจรั่ว ใครต้องแจ้ง สคส.
3. ข้อใดคือการเก็บหลักฐานที่ดีที่สุดก่อนสร้างเครื่องที่ติดมัลแวร์ใหม่
4. หลัง tabletop พบว่ารายชื่อผู้ติดต่อของลูกค้าไม่ครบ ควรทำอะไร

แม่แบบขององค์กรสมมติ

ตัวอย่างเพื่อการเรียน ต้องปรับตามบริบทองค์กร แต่งขึ้นเองทั้งหมด ไม่ได้คัดลอกจากที่ใด และไม่ใช่ข้อความของมาตรฐาน

  • แผนรับมือเหตุการณ์และขั้นตอนเก็บหลักฐานDOCX · Markdown

คำศัพท์ในบทนี้

Security event เหตุการณ์ด้านความปลอดภัย
สิ่งที่เกิดขึ้นซึ่งอาจเกี่ยวกับความปลอดภัย ส่วนใหญ่ไม่ใช่เหตุที่ต้องรับมือ
Security incident เหตุการณ์ที่ต้องรับมือ
เหตุการณ์ที่กระทบหรือน่าจะกระทบความลับ ความถูกต้อง หรือความพร้อมใช้ของข้อมูล และต้องจัดการ
Triage การคัดกรอง
การตัดสินว่าเรื่องที่รับแจ้งเป็นเหตุหรือไม่ รุนแรงระดับใด และต้องเรียกใคร
Incident lead ผู้นำการรับมือ
คนที่สั่งการด้านเทคนิคระหว่างเหตุ แยกจากผู้จัดการเหตุที่ประสานงานและบันทึก
Tabletop exercise การซ้อมสถานการณ์บนโต๊ะ
การซ้อมโดยอภิปรายตามสถานการณ์สมมติ เพื่อทดสอบบทบาท การตัดสินใจ และการสื่อสาร
Chain of custody บันทึกการครอบครองหลักฐาน
บันทึกว่าใครพบ เก็บ ถือ และส่งต่อหลักฐานเมื่อใด ใช้พิสูจน์ว่าหลักฐานไม่ถูกแก้
Post-incident review การทบทวนหลังเหตุ
การหาต้นเหตุเชิงระบบหลังเหตุ แบบไม่หาคนผิด แล้วเปิดงานแก้ที่มีเจ้าของ

แหล่งอ้างอิง 11 รายการ

ตรวจทานล่าสุด 12 พ.ย. 2569 · ระดับความมั่นใจของเนื้อหา: ปานกลาง–สูง

  1. Incident Response Recommendations and Considerations for Cybersecurity Risk Management: A CSF 2.0 Community Profile (SP 800-61 Rev. 3) — NIST, 2025-04 · ระดับแหล่ง 1
  2. ISO/IEC 27035-1:2023 — ISO, 2023-02 · ระดับแหล่ง 1
  3. RFC 3227 Guidelines for Evidence Collection and Archiving (BCP 55) — IETF (D. Brezinski, T. Killalea), 2002-02 · ระดับแหล่ง 1
  4. Personal Data Protection Act B.E. 2562 (2019) Unofficial Translation — สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.), 2019-05-27 · ระดับแหล่ง Thai official
  5. ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการแจ้งเหตุการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565 — คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล / สคส., 2022-12-15 · ระดับแหล่ง Thai official
  6. ประกาศคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เรื่อง มาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2565 — คณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล / สคส., 2022-06-20 · ระดับแหล่ง Thai official
  7. Thailand's PDPC clarifies data breach notification requirements — IAPP, 2024-12-18 · ระดับแหล่ง 3
  8. Learning lessons from the cyber-attack: British Library cyber incident review — British Library, 2024-03-08 · ระดับแหล่ง 2
  9. NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0 Reference Tool export - all informative references (XLSX) — NIST CSRC, live export (accessed 2026-11-11) · ระดับแหล่ง 1
  10. CIS_Controls_v8.1_Mapping_to_ISO.IEC_27001.2022 (XLSX, 'Last updated June 2024') — Center for Internet Security (CIS), 2024-06/07 · ระดับแหล่ง 1
  11. Question 39.1 Findings classification – Nonconformities (FAQ) — European Accreditation (EA), 2020-03 · ระดับแหล่ง 1

ข้อกฎหมายไทย เอกสาร NIST RFC 3227 และรายงานของ British Library ยืนยันจากเอกสารที่เปิดอ่านได้ ระดับความรุนแรงและเวลาเป้าหมายออกแบบขึ้นเพื่อการสอน ไม่ได้อ่านตัวมาตรฐาน ISO/IEC 27035

เว็บนี้อ้างข้อกำหนดและ control ด้วยหมายเลขและอธิบายด้วยคำของเราเอง ไม่ได้คัดลอกข้อความมาตรฐาน เมื่อจะนำไปปฏิบัติหรือขอการรับรอง ต้องใช้ตัวมาตรฐานฉบับจริงที่ซื้อจาก ISO หรือ สมอ.